Postanowienie NSA z 15 marca 2017 r., I OZ 577/17

Wydany

15 marca 2017 r.

Sąd

r. Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 grudnia 2016 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1345/15

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Sprawa

w sprawie z wniosku S.M. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2015 r. o przyznaniu S.M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu i oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi S.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Pismem z dnia 22 maja 2015 r. S.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 24 kwietnia 2015 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika urzędu. W przesłanym formularzu PPF – wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący rozszerzył swój wniosek i wniósł dodatkowo o zwolnienie od kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Pismem z dnia 21 sierpnia 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 12 sierpnia 2015 r. wobec czego utraciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlegała rozpoznaniu na nowo.

Postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie opłat sądowych w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił przy tym, że na etapie rozpoznawania sprzeciwu skarżącego jedynym kosztem postępowania, jaki musiał on ponieść, był wpis od skargi w wysokości 200 zł. W odniesieniu do wniosku skarżącego o przyznanie pełnomocnika z urzędu, Sąd stwierdził, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny, i w tym zakresie wniosek skarżącego uwzględnił.

Pismem z dnia 13 września 2016 r. (uzupełnionym pismem z dnia 13 listopada 2016 r.) skarżący wniósł o zmianę postanowienia z dnia 4 listopada 2015 r., podnosząc w nim informacje, które wskazywał już wcześniej, tj. że otrzymuje rentę w wysokości 913 zł, która nie wystarcza mu na bieżące potrzeby, związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1345/15 odmówił zmiany postanowienia.

Jak wyjaśnił Sąd, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana okoliczności sprawy to zarówno zmiana okoliczności faktycznych, które stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również zmiana okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło. Ponadto, okoliczności te muszą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności istotnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie.

W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o zmianę prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2015 r., którym, po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2015 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym – przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu i oddalono wniosek w pozostałym zakresie.

Na podstawie przywołanego wcześniej art. 165 p.p.s.a., uwzględnienie takiego wniosku jest możliwe tylko wtedy, gdy doszło do zmiany okoliczności sprawy. Biorąc pod uwagę wniosek skarżącego z dnia 13 września 2016 r., pismo z dnia 13 listopada 2016 r., stanowiące jego uzupełnienie oraz dołączone do niego dokumenty Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sytuacja skarżącego nie uległa zmianie, od czasu rozpoznania przez Sąd sprzeciwu skarżącego, w wyniku którego zapadło postanowienie z dnia 4 listopada 2015 r. We wniosku skarżący nie przywołał żadnych okoliczności, które pozwalałyby stwierdzić, że jego sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na to, że poprzednio dokonana ocena jego możliwości w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stała się nieaktualna. W związku z Sąd ten przyjął, że wykazywana przez skarżącego sytuacja majątkowa nie uległa pogorszeniu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. W zażaleniu postawiono dwa zarzuty. Po pierwsze, art. 165 p.p.s.a. przez jego zastosowanie i jednoczesne nie wyjaśnienie powodu jego zastosowania i uznania, że żądanie skarżącego stanowi wniosek o zmianę postanowienia z dnia 4 listopada 2015 r. Po drugie, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez naruszenie obowiązku zwięzłego przedstawienia stanu sprawy i stanowiska skarżącego polegające na nieustaleniu sytuacji finansowej skarżącego i w związku z tym pominięcie oceny tych okoliczności. Zarzucono też zaniechanie przez Sąd dokonania ustaleń, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego i jaka jest jego sytuacja majątkowa i dochody oraz sytuacja rodzinna. Podniesiono również pominięcie wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., uzasadnienie postanowienia powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, żądań podniesionych we wniosku, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienia zawiera przedstawienie sprawy – zwięzłe, jak wymaga tego przepis. Przedstawia też żądanie wniosku, stanowisko strony, podstawę prawną oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawiera zatem wymagane elementy i możliwa jest kontrola instancyjna skarżonego postanowienia.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak wskazał ten Sąd, "We wniosku skarżący nie przywołał żadnych okoliczności, które pozwalałyby stwierdzić, że jego sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na to, że poprzednio dokonana ocena jego możliwości w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych stała się nieaktualna." W związku z Sąd ten zasadnie przyjął, że wykazywana przez skarżącego sytuacja majątkowa nie uległa pogorszeniu.

Powyższej oceny nie podważono we wniesionym zażaleniu. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że doszło do zmiany okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia. Zatem, wbrew oczekiwaniu zawartemu w zażaleniu, sąd administracyjny nie prowadzi ustaleń, czy skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego i jaka jest jego sytuacja majątkowa i dochody oraz sytuacja rodzinna. Skoro to skarżący złożył wniosek, to na nim ciąży powinność udowodnienia podnoszonej zmiany okoliczności, w rozumieniu art. 165 p.p.s.a.

Końcowo należy wskazać, że brak odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii ustanowienia adwokata nie podważa prawidłowości skarżonego orzeczenia. Stosowny wniosek o prawo pomocy w tym zakresie, prawidłowo wniesiony, może być rozpatrzony w odrębnym trybie.

Z uwagi na powyższe oddalono zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.