Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 806/10 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia tego Sądu z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 806/10 odrzucającego skargę W. P. na decyzję Wojewody Ś. z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...) w przedmiocie statusu bezrobotnego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 806/10 odrzucił skargę W. P. na decyzję Wojewody Ś. z dnia (...) lipca 2010 r. z uwagi na fakt, że została wniesiona po upływie przewidzianego prawem terminu. W dniu 10 stycznia 2011 r. skarżący nadał do Sądu pismo procesowe datowane na dzień 8 stycznia 2011 r., w którym zawarł osobiście sporządzoną skargę kasacyjną od tego orzeczenia oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 806/10 Sąd ustanowił dla W. P. adwokata, natomiast postanowieniem wydanym w dniu 5 kwietnia 2011 r. odrzucił skargę kasacyjną osobiście sporządzoną przez skarżącego.
Pełnomocnik skarżącego, wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy przez Okręgową Radę Adwokacką w Katowicach, w dniu 13 maja 2010 r. (powinno być "13 maja 2011 r.") złożył skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 9 listopada 2010 r. o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Wniosek argumentował tym, że o okolicznościach uzasadniających wniesienie skargi kasacyjnej powziął wiadomość dopiero w dniu 13 maja 2011 r., kiedy W. P. poinformował go telefonicznie o tym, że nie otrzymał awiza dotyczącego przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Pełnomocnik podniósł, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej powinien być liczony od dnia 13 kwietnia 2011 r., tj. od daty doręczenia skarżącemu postanowienia odrzucającego sporządzoną przez niego osobiście skargę kasacyjną.
Odmawiając przywrócenia terminu na podstawie art. 86 §1 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 9 listopada 2010 r. o odrzuceniu skargi upłynął z dniem 7 stycznia 2011 r. Postanowienie to zostało doręczone W. P. w trybie art. 73 P.p.s.a. w dniu 8 grudnia 2010 r. (czternasty dzień od daty pierwszego awiza - pierwsze awizo 24 listopada 2010 r., a powtórne - 2 grudnia 2010 r.). W tej sytuacji termin do wniesienia skargi kasacyjnej od tego postanowienia nie został zachowany, gdyż skargę kasacyjną ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik wniósł w dniu 13 maja 2011 r.
Sąd stwierdził, że chybione jest stanowisko pełnomocnika strony, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej powinien być liczony od daty doręczenia W. P. postanowienia Sądu z dnia 5 kwietnia 2011 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej sporządzonej przez niego osobiście. Jednoznaczne brzmienie art. 177 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu wskazanego w nim trzydziestodniowego terminu. Sąd nie podzielił poglądu, że początek biegu terminu ulega przesunięciu z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy, obejmujące ustanowienie pełnomocnika, czy też z uwagi na wniesienie przez stronę osobistej skargi kasacyjnej. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje wstrzymania biegu terminów ustawowych z takiej przyczyny i dlatego fakt, że toczyło się postępowanie o przyznanie prawa pomocy oraz fakt, że skarżący wniósł osobiście sporządzoną skargę kasacyjną, pozostaje bez wpływu na ocenę terminowości wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej następnie przez ustanowionego pełnomocnika z urzędu.
Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu Sąd uznał, że zachowany został termin do jego złożenia (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Wniosek został złożony w dniu 13 maja 2011 r., zaś zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika, uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej spowodowane zostało faktem, iż w tym dniu uzyskał on informację o okoliczności uzasadniającej jej złożenie, dowiadując się od W. P. w trakcie rozmowy telefonicznej, że nie otrzymał on awiza informującego o przesyłce zawierającej zaskarżoną decyzję. Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu, w piśmie procesowym z dnia 13 maja 2011 r. (omyłkowo datowanym jako "13 maja 2010 r.") pełnomocnik zawarł skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 9 listopada 2011 r.
Rozważając przesłankę przywrócenia terminu określoną w art. 86 § 1 P.p.s.a., tj. istnienie bądź brak winy w uchybieniu terminu Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącego już w dniu 16 marca 2011 r. wiedział, że został wyznaczony jako pełnomocnik z urzędu W. P.. W tej dacie bowiem upoważnił do zastępowania go w niniejszej sprawie aplikanta adwokackiego, który w tym samym dniu przeglądał akta sprawy. Pełnomocnik nie wyjaśnił przy tym, dlaczego informację o okolicznościach mogących stanowić podstawę wniesienia skargi kasacyjnej uzyskał od skarżącego dopiero prawie dwa miesiące później, tj. w dniu 13 maja 2011 r. Tymczasem tak późne powzięcie wiadomości o ewentualnych faktach mogących mieć istotny wpływ na możliwość zakwestionowania wydanego w sprawie orzeczenia, trudno było - zdaniem Sądu - uznać za niezawinione. Przedstawiony stan świadczy o braku należytej komunikacji między pełnomocnikiem a stroną, zaś we wniosku o przywrócenie terminu nie podniesiono argumentów, aby taki stan rzeczy wynikał z przyczyn obiektywnych, czy też był uzasadniony okolicznościami niezależnymi od skarżącego lub jego pełnomocnika.
Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 czerwca 2011 r. pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik ponownie powołał się na okolicznośc, że dopiero w dniu 13 maja 2011 r. uzyskał od W. P. informację o podstawie do żądania przywrócenia terminu, tj. o tym, że nie dotarły do skarżącego awiza dotyczące skarżonej decyzji. Doręczenie zastępcze jest fikcją prawną, której surowe skutki powinny być oceniane w sposób "nieoderwany od rzeczywistości", umożliwiający stronie dostęp do sądu. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że skarżący jest osobą starszą i brak pewnego rozeznania w zawiłościach proceduralnych jest w pełni zrozumiały.
Zatem usprawiedliwiona jest sytuacja, kiedy pełnomocnik po zbadaniu w dniu 16 marca 2011 r. akt sprawy nie znalazł podstaw do złożenia stosownego wniosku, dopiero po uzyskaniu - w dniu 13 maja 2011 r. - istotnej informacji od skarżącego, niezwłocznie złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej na postanowienie odrzucające skargę na decyzję Wojewody Ś..
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Poza sporem jest, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Gl 806/10 upłynął w dniu 7 stycznia 2011 r.
W związku ze złożeniem przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego w dniu 13 maja 2011 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (wraz ze sporządzoną skargą kasacyjną) w pierwszej kolejności podlegała zbadaniu okoliczność, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik jako okoliczność uzasadniającą ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podał, że dopiero 13 maja 2011 r. W. P. poinformował go telefonicznie o tym, iż nie otrzymał awiza dotyczącego przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję Wojewody Ś. z dnia 12 lipca 2010 r., która to okoliczność uzasadniałaby wniesienie skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę na tę decyzję.
Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik jako przyczynę braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej powołał podniesioną wcześniej we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność, że w dniu 13 maja 2011 r. powziął wiadomość o nieotrzymaniu przez W.P. awiza dotyczącego przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można wskazanej przez pełnomocnika daty 13 maja 2011 r. uznać za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 9 listopada 2010 r. Fakt że W. P. - jak twierdzi - nie otrzymał awiza przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, nie stanowi przyczyny uniemożliwiającej wniesienie skargi kasacyjnej. Analiza akt sprawy wskazuje, że przesyłka była dwukrotnie awizowana pod prawidłowym adresem skarżącego, w związku z czym zarzut braku prawidłowego doręczenia zaskarżonej do Sądu decyzji, jako okoliczność nie znajdująca potwierdzenia w aktach sprawy, nie może być uznana za uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Wnikliwa analiza akt sprawy przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu przesądziłaby jednoznacznie, że doręczenie przesyłki zawierającej decyzję Wojewody Ś. nastąpiło skutecznie w trybie art. 73 P.p.s.a., co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Należy zauważyć, że nie można utożsamiać okoliczności ustania przyczyny uniemożliwiającej terminowe wniesienie środka zaskarżenia i okoliczności uzasadniającej wniesienie skargi kasacyjnej.
W przedstawionym stanie sprawy należało uznać, że bieg siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg nie od dnia 13 maja 2011 r., jak przyjął Sąd pierwszej instancji, ale od daty pierwszej czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu, tj. od dnia 16 marca 2011 r. Wniosek z 13 maja 2011 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należało zatem uznać za złożony z uchybieniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., w związku z czym podlegał on odrzuceniu na podstawie art. 88 P.p.s.a.
Wprawdzie zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając przywrócenia terminu rozstrzygnął co do istoty sprawy w oparciu o materialną przesłankę w uchybieniu terminu, to jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy, gdyż i tak wniosek o przywrócenie terminu - jako spóźniony - nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Wobec powyższego zażalenie wniesione na zaskarżone postanowienie nie podlegało uwzględnieniu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.