Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1802/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2012 r., znak [...], w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku.
Pismem z dnia 11 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. wskazując w uzasadnieniu, że terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia uchybił z uwagi na przebywanie w dniach 6-9 marca 2013 r. na zwolnieniu lekarskim. Zatem niedochowanie terminu nastąpiło wskutek okoliczności, za które nie ponosi winy. Na potwierdzenie tego faktu pełnomocnik skarżącego przedłożył kopię zaświadczenia lekarskiego. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1802/12, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. uznając, że nie została spełniona przesłanka z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącego nie wykazał staranności w terminowym złożeniu tego wniosku. Sąd podkreślił, że sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie jest czynnością czasochłonną i skomplikowaną. Zaś profesjonalny pełnomocnik, uwzględniając profesjonalny charakter czynności zastępstwa procesowego, powinien był dołożyć należytej staranności i zadbać o sprawy swego mocodawcy na przykład korzystając z pomocy osoby trzeciej. Wobec tego – zdaniem Sądu – pełnomocnikowi skarżącego można postawić zarzut niedbalstwa w prowadzeniu spraw mocodawcy, a to wyklucza wyłączenie winy w uchybieniu terminu.
Na to postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik skarżącego podnosząc, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, a z zaświadczenia lekarskiego wynika, że był niezdolny do pracy. Wskazano ponadto, że przepisy prawa wymagają uprawdopodobnienia braku winy, a nie jej udowodnienia. Raz jeszcze podkreślono, że zwolnienie lekarskie całkowicie uniemożliwiało dokonanie jakiejkolwiek czynności procesowej, gdyż nadesłanie wniosku o uzasadnienie wyroku wymaga nie tylko sporządzenia go, ale przede wszystkim udania się na pocztę i wysłania listu drogą poleconą. Zaś opiekowanie się chorym dzieckiem uniemożliwiły pełnomocnikowi wszelkie wyjścia z domu.
Pełnomocnik wskazał, że prowadzi indywidualną działalność gospodarczą, nie zatrudnia pracowników i nie ma możliwości skorzystania z niczyjej pomocy w razie choroby.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl zaś postanowień art. 87 § 1 i § 2 tej ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym, wnoszący o przywrócenie terminu, jest obowiązany uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4)
W związku z powyższym stwierdzić należy, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od dwóch przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu.
W niniejszej sprawie został zachowany termin określony w art. 87 § 1 powołanej ustawy, zatem rozważaniu podlega kwestia, czy skarżący uchybił terminowi bez swojej winy, to jest, czy spełniona również została przesłanka określona w art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Raz jeszcze podkreślić należy, ze godnie z art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy.
Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa.
Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Zauważyć w tym miejscu należy, że skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu adwokat A. N. – M., który to pełnomocnik stawił się na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. Zaznaczyć należy, że profesjonalny pełnomocnik ustanowiony w sprawie podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata/radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw. Przede wszystkim jednak jako profesjonalista powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych.
Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbania osób, którymi posługuje się skarżący, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Tym samym uznać należy, że zaniedbań pełnomocnika nie można traktować jako argument przemawiający za przywróceniem terminu do uchybionej czynności.
W niniejszej sprawie – zgodnie z art. 141 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. upływał w dniu 6 marca 2013 r., której to czynności nie dokonano. Natomiast w dniu 11 marca 2013 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego adwokat A. N. – M. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku załączając zwolnienie lekarskie, z którego wynika, że od dnia 6 marca do dnia 8 marca 2013 r. włącznie opiekowała się chorym dzieckiem.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik z urzędu składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie wskazał okoliczności, które – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyczerpują przesłankę braku winy, o której mowa powyżej. Okoliczność bowiem, że adwokat A. N. – M. od dnia 6 marca 2013 r. (który był siódmym – ostatnim dniem do złożenia wniosku) przebywała na zwolnieniu lekarskim z tytułu opieki nad chorym dzieckiem nie oznacza, że przez cały bieg terminu nie mogła tego uczynić i nie wykluczała sporządzenia takiego wniosku, który nie wymaga przecież uzasadnienia i posłużenia się osobą trzecią (niekoniecznie pracownikiem) do złożenia takiego wniosku w placówce pocztowej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.