Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt: II SA/Lu 261/16 odrzucił skargę kasacyjną, sporządzoną - wbrew dyspozycji przepisu art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718) - przez skarżącą osobiście.
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie podniesiono, że skarżąca, występująca bez profesjonalnego pełnomocnika, nie została pouczona o istnieniu przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie ulega wątpliwości, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym służącym od wyroków (oraz niektórych postanowień) wojewódzkich sądów administracyjnych, którego sporządzenie ustawa pozostawiła w wyłączności profesjonalnych pełnomocników. Stosownie zatem do treści art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie był zobligowany do odrzucenia skargi kasacyjnej niespełniającej wymogów formalnych, sporządzonej przez podmiot nieprofesjonalny, czyli w niniejszej sprawie przez samą skarżącą. Obowiązek odrzucenia skargi kasacyjnej w zaistniałej sytuacji nie budził także wątpliwości wnoszącej zażalenie.
Argumentacja podniesiona w zażaleniu, a odnosząca się do braku pouczenia skarżącej o konieczności sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego nie mogłaby konwalidować braków formalnych skargi kasacyjnej, a ponadto nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. W toku postępowania, postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata. Przyznanie prawa pomocy rozciąga się na całe postępowanie sądowoadministracyjne, nie można więc przyjąć, iż skarżąca nie korzystała z profesjonalnej pomocy prawnej. Tym bardziej nie można uznać, aby prawa skarżącej w zakresie wiedzy o postępowaniu sądowym i niezbędnych czynnościach – w tym konieczności sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika były naruszone. Wyznaczony w sprawie pełnomocnik był obecny na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. Na ogłoszeniu wyroku stawiła się skarżąca osobiście, co wynika z protokołu ogłoszenia orzeczenia z dnia 9 czerwca 2016 r. Protokół ten zawiera w swojej treści niezbędne pouczenia, których udzielono skarżącej, z uwagi na nieobecność pełnomocnika – także w zakresie przymusu adwokacko-radcowskiego do sporządzenia skargi kasacyjnej.
Wyznaczony w sprawie pełnomocnik po otrzymaniu w dniu 12 września 2016 r. odpisu wyroku z uzasadnieniem sporządził opinię o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, której odpis nadał do swojej mandantki w dniu 19 września 2016 r. Pełnomocnik, zobowiązany do należytej reprezentacji powinien był poinformować skarżącą o stanie sprawy, tak aby skarżąca miała możliwość wystąpienia w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej do Okręgowej Izby Adwokackiej o wyznaczenie innego pełnomocnika. Sposób reprezentacji i indywidualne kontakty skarżącej z pełnomocnikiem nie mogą stanowić zarzutu wobec rozstrzygnięcia Sądu. Z akt sprawy (k. 116 i 118) wynika ponadto, że w związku z otrzymaniem opinii pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżącej wysłano pouczenie o terminie do wniesienia skargi kasacyjnej liczonym od dnia doręczenia przez Sąd opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że argumentacja zażalenia mogłaby stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jednakże wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, której terminu strona nie dochowała nie może być alternatywnie wnoszonym środkiem. Inne są podstawy zażalenia, które kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia w danym stanie faktycznym i prawnym sprawy, inne zaś są podstawy wniosku, w którym strona przyznaje, że nie dochowała czynności w terminie z przyczyn niezawinionych.
Nadto warunkiem przywrócenia terminu, na właściwie uzasadniony wniosek strony, jest równoczesne dokonanie czynności, której termin został uchybiony, czego wnoszący zażalenie profesjonalny pełnomocnik powinien być świadomy. Zatem "ewentualny wniosek o przywrócenie terminu" we wniesionym zażaleniu nie mógł być skuteczny przy jego rozpoznawaniu.
Odnosząc się do wniosku o zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym wskazać należy, że stosownie do przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 tej ustawy. Nie zachodziły wobec tego przesłanki do rozstrzygania o kosztach na obecnym etapie postępowania.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.