Postanowienie NSA z 26 lipca 2013 r., I OZ 596/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. B. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 98/13 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi B. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 124/12 oddalającym skargę B. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Mazowieckiego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 98/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi B. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 124/12 oddalającym skargę B. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Mazowieckiego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 98/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 124/12 oddalającym skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Mazowieckiego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków.

W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżąca, mimo stosownego wezwania, w wyznaczonym przez Sąd terminie nie uzupełniła braków formalnych skargi poprzez wskazanie, w jakiej dacie dowiedziała się o podstawie wznowienia postępowania sądowego w sprawie IV SA/Wa 124/12 zakończonego wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r.

W dniu 29 kwietnia 2013 r. r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek profesjonalnego pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z dokonaniem czynności, która nie została dokonana w terminie poprzez dołączenie do wniosku pisma stanowiącego uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez wskazanie daty, w której skarżąca dowiedziała się o podstawie wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu powyższego wniosku pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje, że skarżąca nie wykonała zarządzenia Sądu, jednakże – jego zdaniem – nie ponosi ona za to uchybienie winy, ponieważ skarżąca przebywa poza granicami kraju i zmuszona była do ustanowienia pełnomocnika do odbioru korespondencji, któremu zleciła przygotowanie odpowiedzi i nadanie jej do Sądu, jednakże pełnomocnik do doręczeń nie wykonał tego polecenia

W ocenie Sądu I instancji, pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. Brak zaś spełnienia jednej z wymienionych przesłanek, wyklucza możliwość pozytywnego rozpoznania wniosku. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jego woli i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie, inaczej mówiąc – wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/07, LEX nr 501183).

Zdaniem Sądu, przedstawiona argumentacja i okoliczności podnoszone w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie spełniają warunku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Należy bowiem zauważyć, że w nagłówku skargi inicjującej postępowanie w niniejszej sprawie, prócz miejsca zamieszkania za granicą, skarżąca wskazała następujący adres do odbioru korespondencji: "[...]". Innego adresu krajowego w aktach sprawy brak. Wobec tego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi skierowane zostało do skarżącej na adres pełnomocnika do doręczeń zgodny z adresem wskazanym przez nią w skardze. Wezwanie to, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone w dniu 11 lutego 2013 r. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw determinuje zasadność wniosku o przywrócenie terminu, bowiem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy bowiem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy.

Sąd I instancji dodał, iż przy ustalaniu winy strony w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze jej działania oraz to, że zaniedbania osób, którymi ona się posługuje, obciążają ją samą, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. To strona odpowiada za winę osób, którymi się posługuje, w szczególności za zaniedbanie czynności koniecznej do zachowania terminu procesowego, zleconej przez skarżącą pełnomocnikowi do doręczeń, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu, bowiem funkcja pełnomocnika do doręczeń ogranicza się jedynie do odbioru i przekazywania korespondencji adresatowi przesyłki, nie spoczywa zaś na nim ciężar otwierania korespondencji, zaznajamiania się z nią ani tym bardziej obowiązek wykonywania w imieniu i na rzecz skarżącej wezwań Sądu, a wynika to z samej istoty pełnomocnictwa [por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt III CKN 1052/98, LEX nr 50719) oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99 (POP 2002, z. 12, poz. 148) oraz z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 90/10, LEX nr 675718)].

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. B.. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, że wskazane przez skarżąca okoliczności nie świadczą o braku winy w niedochowaniu terminu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie mogło odnieść zamierzonego skutku.

Na wstępie należy zauważyć, że podejmowane przez stronę czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z treści art. 85 P.p.s.a. wynika, że czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Stosownie jednak do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Należy zauważyć przy tym, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona zaprezentowaną argumentacją w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Prezentowane przez stronę skarżącą stanowisko zasadza się na przyjętym przez nią założeniach, iż nie ponosi ona odpowiedzialności za zaniechania jej pełnomocnika do doręczeń, a także, że z uwagi na przebywanie za granicą nie dopuściła się zawinionego działania. Należy zaś wskazać, że uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, bowiem były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że jako adres do korespondencji dla pełnomocnika do doręczeń wskazano adres siedziby "[...]. Zatem należy podkreślić, że wobec faktu, że siedziba fundacji jednoznacznie została wskazana jako adres do doręczeń, to odebranie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi przez upoważnionego do odbioru korespondencji pełnomocnika było skuteczne i jako takie otworzyło termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Należy stwierdzić, iż wskazywane okoliczności nie zwalniają skarżącej od odpowiedzialności za uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca nie podnosiła bowiem, aby przesyłkę Sąd wysłał na błędny adres. Akta sądowe dowodzą, że adres jest prawidłowy do doręczeń wszelkiej korespondencji sądowej. Z treści twierdzeń skarżącej wynika, że jest to adres, gdzie znajduje się siedziba "[...]". Ponadto z akt sprawy oraz argumentacji skarżącej nie wynika, iż osoba która odebrała przesyłkę nie posiadała jej upoważnienia i działała bez jej wiedzy, a zatem nie mogła działać w jej imieniu i odebrać korespondencji sądowej. Natomiast skoro ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania wynika, iż zostało ono odebrane przez osobę uprawnioną, która zaniedbała ustalony przez skarżącą obowiązek doręczenia przesyłki i informowania jej o tym fakcie, to okoliczność tę należy oceniać jedynie w granicach ryzyka podjętego przez skarżącą w zakresie organizacji obiegu korespondencji i przepływu informacji.

Zatem za słuszne należy uznać przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.