Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 773/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Z. S. w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trzema córkami. W skład ich majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Nie posiada poza tym zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Ponadto podkreślił, że miesięczny dochód jego gospodarstwa domowego wynosi 500 zł i składa się wyłącznie ze środków przyznanych jego żonie przez Miejski Ośrodek Opieki Społecznej. Pismem z dnia 27 września 2013 r. wezwano wnioskodawcę, by w terminie siedmiu dni: a) przedstawił zestawienie miesięcznych dochodów i ponoszonych wydatków poprzez podanie: dokładnej wysokości i źródła miesięcznych dochodów swojego gospodarstwa domowego ze wskazaniem, od kiedy korzysta z zasiłków z pomocy społecznej oraz przedłożenie kserokopii decyzji przyznających zasiłek (zasiłki) z pomocy społecznej na rok 2013 oraz w roku 2013, jak również wysokości miesięcznych opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i ogrzewanie, ponoszonych przez niego i jego rodzinę; b) udzielił informacji, czy i od kiedy jego żona jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i czy aktualnie przysługuje jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych; c) udzielił informacji, czy jego dzieci korzystają z jakichkolwiek form pomocy finansowej lub rzeczowej, jeśli tak, to z jakiego źródła.
W odpowiedzi na to wezwanie Z. S. poinformował, że przyznawane jego rodzinie świadczenia z pomocy społecznej są udokumentowane w Miejskim Ośrodku Opieki Społecznej w [...], który posiada również dane o ponoszonych przez nią wydatkach. W jego ocenie Sąd powinien zwrócić się o te dane do organu pomocy społecznej, a nie do niego.
Odmawiając przyznania prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jeżeli strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów opisuje swoją sytuację majątkową w sposób niewiarygodny lub nie podaje wszystkich istotnych danych, jest to podstawa do odmowy przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów Sąd I instancji uznał, że Z. S. swoją sytuację materialną przedstawił w sposób niekompletny, a ponadto nie starał się w jakikolwiek sposób uprawdopodobnić przytaczanych przez siebie okoliczności. Pomimo wezwania nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów ani żadnych konkretnych danych dotyczących wysokości ponoszonych opłat za prąd, gaz, wodę i ogrzewanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie za niezasadne uznał żądanie wnioskodawcy, by Sąd samodzielnie zdobywał konieczne dokumenty i kompletował informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, bowiem to na wnioskodawcy ciąży obowiązek podania wszystkich informacji pozwalających Sądowi na ocenę jego sytuacji majątkowej.
Na powyższe postanowienie wnioskodawca złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy jako instytucja procesowa postępowania przed sądami administracyjnymi ma umożliwić dochodzenie swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem przed sądami administracyjnymi. Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a. bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem w omawianym zakresie.
Z. S., z uwagi na niewskazanie we wniosku danych o osiąganych dochodach i ponoszonych wydatkach, wezwany został do uzupełnienia formularza oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów, które były niezbędne do oceny jego sytuacji majątkowej. Pomimo skutecznego wezwania strona nie uzupełniła formularza i nie przedłożyła żądanych dokumentów. Sąd I instancji zasadnie uznał więc, że wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiło w istocie ustalenie sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony w celu zbadania czy zaistniały przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek Z. S. nie mógł być uwzględniony, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie prawa zatem nie narusza.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na postawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.