Postanowienie NSA z 16 czerwca 2016 r., I OZ 608/16

Wydany

16 czerwca 2016 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 16 czerwca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 marca 2016 roku sygn. akt IV SA/Gl 1279/13 odmawiające przyznania prawa pomocy

Skład

Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk

Sprawa

w sprawie ze skargi G.L. na czynność Prezydenta Miasta Gliwice z dnia [...] października 2013 roku nr [...] w przedmiocie informacji publicznej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi G.L. na czynność Prezydenta Miasta Gliwice z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie informacji publicznej odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 10 listopada 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W związku z wniesionym przez skarżącego sprzeciwem od powyższego postanowienia Sąd wezwał go nadesłania szeregu dokumentów. W odpowiedzi skarżący nadesłał oświadczenie osoby u której zamieszkuje, z którego wynika, iż nie ponosi on żadnych kosztów z tytułu najmu lokalu ani opłat za media oraz zaświadczenie o osiąganych dochodach. Wezwaniem z dnia 10 lutego 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia danych ujętych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach IG. Nadto wezwano go do określenia kosztów bieżącego utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego oraz do nadesłania dokumentów potwierdzających ponoszone w tym zakresie wydatki z tytułu czynszu za wspólnie zamieszkiwany lokal oraz z tytułu opłat za media. W piśmie z dnia 16 lutego 2016 r. G.L. oświadczył, że nie pozostaje na utrzymaniu I.G., nie zamieszkują razem, zaś ten sam adres został wskazany tylko do celów korespondencyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie dał wiary oświadczeniu skarżącego, że zupełnie obca dla niego osoba udostępnia mu bezpłatnie mieszkanie i ponosi wszelkie opłaty za media związane z użytkowaniem tegoż mieszkania. Za niewiarygodne uznał także oświadczenie, że I.G. nie zamieszkuje przy ul. Skowrońskiego 26 albowiem ten adres zamieszkania wskazała ona w swoich oświadczeniach składanych do tutejszego sądu bez adnotacji, iż jest to tylko adres do doręczeń.

Sąd podkreślił, że skarżący występuje o przyznanie prawa pomocy już po raz trzeci, a pomimo to nadal nie udziela wyjaśnień, które pozwalałyby na jednoznaczną, wiarygodną i wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji majątkowej. Mimo iż we wszystkich wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach w przedmiocie prawa pomocy wskazywano, że to na nim spoczywa obowiązek wykazania, iż zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie tej instytucji i dlatego powinien dołożyć stosownych starań zmierzających do dokładnego, jasnego oraz pełnego zobrazowania swojej sytuacji materialnej i podjąć w tym zakresie współpracę z Sądem. Ponieważ wnioskodawca konsekwentnie uchyla się od rzetelnego wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej, również i w przypadku aktualnie analizowanego wniosku, stąd też Sąd stwierdził, że brak jest przesłanek do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł G.L. domagając się jego uchylenia. Skarżący załączył do zażalenia oświadczenie I.G., że nie zamieszkuje ona w tym samym mieszkaniu co skarżący. Podkreślił, że w przypadku uznania przez Sąd pierwszej instancji, że sytuacja finansowa skarżącego nie została w pełni wyjaśniona, Sąd ten powinien był wezwać skarżącego do złożenia kolejnych oświadczeń. Wskazał również, że mieszkanie w którym aktualnie przebywa zostało mu udostępnione bezpłatnie, bez koniczności uiszczania opłat za media, w ramach bezinteresownej pomocy udzielanej osobom niespokrewnionym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Wnioskujący o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązany jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów lub stanu rodzinnego.

Zatem to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się on w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednocześnie na Sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia z urzędu postępowania w celu wyjaśnienia wątpliwości co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w sytuacji gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych, albo gdy przedstawia je w sposób nierzetelny i niejasny, a przede wszystkim nie czyniący zadość wezwaniu, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Złożone przez niego dokumenty oraz oświadczenia nie przedstawiały jego sytuacji w sposób rzetelny i wyczerpujący. Także informacje przedłożone w odpowiedzi na wezwania Sądu nie były wystarczające do pełnego ustalenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji nie pozwalają na uznanie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma również okoliczność, że w sprawie były już prowadzone postępowania w przedmiocie prawa pomocy, które zakończone zostały postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt I OZ 1204/14 oraz postanowieniem z dnia 27 maja 2015 r. sygn. akt I OZ 548/15, oddalającymi zażalenia skarżącego na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W obu postępowaniach odmowa przyznania prawa pomocy wiązała się z niewykazaniem przez wnioskodawcę w sposób wiarygodny swoje sytuacji materialnej pomimo wydawanych w trybie art. 255 p.p.s.a. zarządzeń wzywających do udokumentowania jego sytuacji finansowej oraz wyjaśnienia sprzeczności, na które zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.

Skoro zatem w niniejszej sprawie skarżący ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani w odpowiedziach na wezwania Sądu, nie przedstawił swojej sytuacji finansowej w sposób pozwalający na dokonanie jednoznacznej i obiektywnej oceny, to zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.