Postanowienie NSA z 1 września 2011 r., I OZ 613/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie zawarte w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 607/11 w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić punkt 3 zaskarżonego wyroku i przekazać w tym zakresie sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 607/11 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2009 r. nr [...], w punkcie 2. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, a w punkcie 3. przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. G. kwotę 240 złotych oraz kwotę 55,20 złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Ja wskazał w uzasadnieniu wyroku, o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

W zażaleniu na pkt 3 powyższego wyroku - odnoszący się do zwrotu kosztów postępowania – M. P., reprezentowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, by przyznano ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. G. kwotę 660 złotych oraz kwotę 151,80 złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, a także by zasądzono koszty postępowania zażaleniowego, w tym koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 200, art. 203, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. przez niewłaściwe rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, w sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę nie uwzględnił w swoim rozstrzygnięciu kosztów zastępstwa procesowego za pierwsze postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz za postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przyznane prawo pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady określonej w art. 199 P.p.s.a. Postanowienie o przyznaniu prawa pomocy oznacza, że Skarb Państwa przyjmuje na siebie obowiązek wynagradzania pełnomocnika ustanowionego urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność o legalność ich wydatkowania.

Pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a. przysługuje wynagrodzenie w zakresie objętym art. 250 P.p.s.a., który stanowi, ze wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy pranej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

W sprawie będącej przedmiotem skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał dwukrotnie: raz wyrokiem z dnia 13 stycznia 2010 r., w którym oddalił skargę oraz w dniu 17 maja 2011 r. po przekazaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy do ponownego rozpoznania, którym to wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz zasądził ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. G. kwotę 240 złotych oraz kwotę 55,20 złotych stanowiącą 23 % podatku od towaru i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na uwagę zasługuje również fakt, że na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, po zamknięciu której zapadł wyrok uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2010 r. i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy nie brał udziału.

W tych okolicznościach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że orzeczenie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania jest błędne bowiem nie uwzględnia kosztów wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego urzędu w czasie postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym i powtórnego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w doktrynie, zgodnie z którym jeżeli adwokat reprezentuje stronę w obu instancjach, stawki wynagrodzenia odnoszą się do każdej instancji oddzielnie. Podobnie, jeżeli orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie (tak B. Dauter w Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008, s. 446).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie musi zostać uchylone, a Sąd pierwszej instancji, badając ponownie sprawę w zakresie kosztów powinien kierować się powyższymi rozważaniami, a określając wysokość kosztów postępowania winien zastosować zasadę ich miarkowania, uwzględniając rodzaj i stopień zawiłości sprawy oraz nakład pracy tego pełnomocnika w przyczynieniu się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ zgodnie z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia w zakresie kosztów postępowania.