Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 479/11 stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę ze skargi A. K. i A. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym - według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu wskazano, § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U nr 163, poz. 1016) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 – 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Sąd pierwszej instancji stwierdził, ze wskazana regulacja określa zamknięty katalog spraw, w których obowiązuje tak ustalona właściwość miejscowa wojewódzkich sądów administracyjnych. Natomiast zgodnie z regulacją art. 66 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wobec tego, że skargi A. K. i A. L. dotyczą decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mającego siedzibę w Warszawie to właściwym miejscowo jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości organ ma siedzibę.
W zażaleniach na powyższe postanowienie A. L. i A. K. wnieśli o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Skarżący podnieśli, iż przekazanie sprawy do sądu oddalonego o 350 km od miejsca zamieszkania skarżących pozbawia ich praktycznej możliwości wglądu do akt oraz wiąże się z trudnościami organizacyjnymi jak i finansowymi. Skarżący podnieśli, iż z uwagi na realizację art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wnoszą o rozpatrywanie ich sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Nadto skarżący wnieśli o skierowanie zapytania do Trybunału Konstytucyjnego czy art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. są zgodne z konstytucją.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) zwanej dalej jako "p.p.s.a." stanowi, że jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie natomiast z zasadą wyrażoną w art. 13 § 2 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Zaznaczyć należy, że w skład Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wchodzą m.in. terenowe jednostki organizacyjne (art. 67 ust. 2 ustawy), którymi są oddziały i podlegające im inspektoraty (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. Nr 28, poz. 164). Oddziały te, jako jednostki organizacyjne osoby prawnej, nie są wyposażone w zdolność sądową.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną, a jego siedzibą jest Warszawa (art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), czyli na terenie Województwa Mazowieckiego.
Zatem wobec powyższego właściwym dla obszaru tego województwa jest zgodnie z § 1 pkt 13 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu naruszenia powołanego w zażaleniu przepisu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym - każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Stwierdzić należy, iż przekazanie sprawy według właściwości miejscowej nie może być postrzegane jako niedozwolone ograniczenie powszechnego prawa do sądu.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo uznał, że niniejszą sprawę należało przekazać według właściwości, na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a.
W świetle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o przepis art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.