Postanowienie NSA z 23 marca 2017 r., I OZ 620/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 892/16 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej postanawia: oddalić zażalenie. 5

Skład

Sędzia NSA Wiesław Morys przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], orzekającej o uchyleniu decyzji z dnia [...] maja 2015 r. o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] maja 2015 r. oraz o utracie przez skarżącą tegoż statusu z dniem [...] marca 2012 r.

W jego motywach Sąd I instancji wyjaśnił, iż na uzasadnienie żądania wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji skarżąca podała, że realizacja decyzji spowoduje konieczność zwrotu przyznanego dofinansowania w wysokości 18.300,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami, które to dofinansowanie umożliwiło jej podjęcie działalności gospodarczej. Jednak działalność ta przynosi bardzo niskie dochody - na granicy rentowności, a konsekwencją wykonania decyzji organu I instancji może być upadłość, co spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącej oraz jej rodziny. Sąd meriti uznał jednak, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W jego ocenie wykonanie decyzji nie grozi powstaniem nieodwracalnych skutków oraz wyrządzeniem znacznej szkody z uwagi na jej przedmiot, który nie kreuje dla skarżącej żadnych obowiązków ani też nie daje uprawnień. Tym samym, trudno mówić w tym przypadku o wykonalności takiej decyzji w opisanym wyżej rozumieniu. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia wniosku i udzielenia skarżącej ochrony tymczasowej. Utrata statusu osoby bezrobotnej nie stwarza zagrożenia, które mogłoby wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, jak też nie rodzi bezpośredniego obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (por. art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.). Sąd meriti podkreślił, że postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania aktu ma charakter jedynie wpadkowy. Natomiast zaskarżona decyzja będzie podlegać kontroli pod względem zgodności z prawem dopiero w toku merytorycznego rozstrzygania sprawy.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że brak udzielenia ochrony tymczasowej nie spowoduje zagrożenia wywołania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy brak wstrzymania wykonalności wskazanego aktu wiązać się będzie z koniecznością zwrotu otrzymanego pod rygorem wypełniania weksla in blanco podpisanego przez skarżącą dofinansowania i ewentualnego skierowania sprawy na drogę sądową.

Przy piśmie z dnia 23 stycznia 2017 r. skarżąca nadesłała wezwanie Powiatowego Urzędu Pracy w B. do zwrotu otrzymanego na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. dofinansowania w wysokości 18.300,00 zł z powodu utraty statusu osoby bezrobotnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Obie przesłanki wstrzymania wykonania danego aktu lub czynności wymagają konkretyzacji na gruncie realiów każdej sprawy. Posługują się bowiem zwrotami niedookreślonymi prawnie, stąd konieczne jest ich zindywidualizowanie poprzez odniesienie do danego stanu faktycznego. W uproszczeniu można stwierdzić, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody wymusza konieczność rozważenia, czy wielkość szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego byłaby wyższa niż zwykłe skutki spowodowane wykonaniem aktu tego rodzaju, czy jej rozmiar jest dla strony nadmiernie duży. Również kolejna przesłanka – wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków - musi być rozważana z uwzględnieniem specyfiki danego aktu administracyjnego i wymaga oceny charakteru i zakresu jego oddziaływania oraz sposobu i możliwości usunięcia efektów jego realizacji. Na tle orzecznictwa sądowego ukształtował się pogląd, że powodem wstrzymania wykonania aktu może być prawdopodobieństwo wyrządzenia stronie skarżącej niepowetowanej szkody na skutek wykonania aktu, który następnie przez tenże sąd zostałby wzruszony w wyniku uwzględnienia skargi. Jednakowoż przede wszystkim akcentuje się, że omawiana instytucja ma zastosowanie do aktów podlegających wykonaniu. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 122). Zatem nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja utrzymująca w mocy decyzję o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] marca 2012 r., która jak prawidłowo uznał Sąd I instancji, nie kreuje żadnych obowiązków ani też nie przyznaje skarżącej żadnych uprawnień. Co prawda kształtuje jej sytuację prawną, lecz nie w aspekcie wykonalności rozumianej na gruncie przywołanego przepisu. Brak jest więc podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku i udzielenia stronie tzw. ochrony tymczasowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykonanie zaskarżonej decyzji nie grozi powstaniem nieodwracalnych skutków ani wyrządzeniem znacznej szkody. Chodzi tutaj o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to wszak miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (p. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/2004, publ. CBOSA). Decyzja, jaka zapadła w niniejszym postępowaniu nie wypełnia tych kryteriów. Utrata statusu osoby bezrobotnej z całą pewnością nie stwarza tego rodzaju zagrożenia. Skarżąca owszem traci ten status, jednakże w wyniku ewentualnego pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia sądu status ten będzie przywrócony. Podkreślić również należy, na co wskazywał Sąd I instancji zaskarżonym orzeczeniu, że zaskarżona decyzja nie nakłada na skarżącą obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (w trybie art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy). Decyzja ta bezpośrednio nie powoduje żadnych obciążeń finansowych dla skarżącej. Stąd też nie wywołuje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie należało uznać za prawidłowe.

Na marginesie, w okolicznościach sprawy pismo wzywające do zwrotu ujętego w nim świadczenia należy uznać za przedwczesne.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił zażalenie oddalić.

----------------------- 4