Postanowienie NSA z 10 lipca 2018 r., I OZ 628/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 10 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 107/18 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Bartłomieja Adamczaka, Felicji Kajut i Jolanty Sudoł od orzekania

Sprawa

w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 107/18 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku okresowego postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 107/18 (dalej postanowienie z 27 kwietnia 2018) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek A. M. (dalej skarżący) o wyłączenie sędziów WSA w Gdańsku: Bartłomieja Adamczaka, Felicji Kajut i Jolanty Sudoł, od orzekania w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 107/18.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że dnia 20 kwietnia 2018 r. skarżący wniósł o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Bartłomieja Adamczaka, Felicji Kajut i Jolanty Sudoł od orzekania w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 107/18. We wniosku tym skarżący podał, że wymienieni we wniosku sędziowie zostali wyznaczeni do rozpoznania sprawy. W ocenie skarżącego występują jednakże uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wskazanych we wniosku sędziów, co przemawia za koniecznością ich wyłączenia od orzekania w tej sprawie.

Ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Bartłomieja Adamczaka, Felicji Kajut i Jolanty Sudoł wynika, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa) uzasadniające ich wyłączenie od udziału w sprawie.

Zdaniem Sądu I instancji badając wniosek skarżącego w świetle art. 19 ppsa uznać należy, że skarżący nie wykazał w żaden sposób, by w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności wymienionych we wniosku sędziów. Sąd wyjaśnił, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego. Powinny to być takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w danych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Przepis art. 19 ppsa nie może być zaś zastosowany w sytuacji, gdy strona w złożonym wniosku nie wskaże jakichkolwiek okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności określonego sędziego jak i w sytuacji powołania przyczyny abstrakcyjnej, która w przekonaniu wnioskodawcy daje podstawę do wyłączenia. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia sędziów złożone na podstawie art. 22 § 2 ppsa. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury, jeżeli sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ppsa, dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości - a tak jest w rozpatrywanym przypadku - to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (k. 12-13, 15-17, 18-20 akt III SA/Gd 107/18).

Skarżący w zażaleniu zarzucił, że zaskarżone postanowienie narusza art. 19, art. 151 w zw. z art. 64 § 3 ppsa; art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, jak również interes społeczny i obywatelski, powodując utratę zaufania do władzy publicznej. Jednocześnie skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie nie określa, czy jego wniosek o wyłączenie ww. sędziów został oddalony w całości czy części i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia (k. 28-30, 31-32 akt III SA/Gd 107/18).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 ppsa), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 ppsa). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Stosownie do treści art. 20 ppsa, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać i uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 ppsa, poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy.

Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia wskazanych sędziów w oparciu o art. 19 ppsa. Nie zachodzi również żadna z przesłanek ustawowych wymieniona w art. 18 ppsa. Z oświadczeń złożonych przez każdego sędziów wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie ww. przepisów.

W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie NSA z: 12.3.2012 r. I FZ 147/12; 9.10.2013 r. II OZ 851/13; 24.9. 2014 r. I OZ 754/14, cbosa).

We wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów i w zażaleniu brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych oświadczeń. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (postanowienie NSA z 22.2.2008 r. II FZ 60/08, OSP 2008/12/133, z aprobującą glosą A. Gomułowicza, akceptowane przez A. Kabata w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, s. 139, uw. 4).

Skarżący zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów objętych wnioskiem. W związku z tym sąd nie miał przesłanek do zastosowania instytucji z art. 19 ppsa.

Uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza również art. 64 § 3 oraz 151 ppsa (który to przepis nie znajdował w tym postępowaniu zastosowania), jak również art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946); art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej dnia 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.) ani art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. ratyfikowanego w dniu 3 marca 1977 r. (Dz. U. nr 38, poz. 167).

Jednocześnie podkreślić należy, że Sąd I instancji w całości nie uwzględnił wniosku o wyłączenie wskazanych sędziów WSA w Gdańsku – skoro oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów WSA w Gdańsku: Bartłomieja Adamczaka, Felicji Kajut i Jolanty Sudoł bez wskazania w jakiej części wniosek został oddalony. Okoliczność, że wniosek skarżącego został oddalony w całości znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu tego postanowienia. Zatem zarzuty dotyczące tej kwestii również należy uznać za niezasadne.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku trafnie uznał, że złożony w sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.