Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt II SAB/Wa 129/17 (dalej postanowienie z 23 lutego 2018 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie A. P. (dalej skarżąca) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2018 r. sygn. akt II SAB/Wa 129/17 (dalej postanowienie z 26 stycznia 2018 r.).
W uzasadnieniu postanowienia z 23 lutego 2018 r. Sąd I instancji wskazał, że skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz umorzył postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Działając na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa) Wojewódzki Sąd Administracyjne w Warszawie postanowieniem z dnia 26 stycznia 2018 r. utrzymał ww. postanowienie referendarza sądowego. Od postanowienia z 26 stycznia 2018 r., skarżąca wniosła zażalenie, w którym zażądała jego uchylenia lub zmiany.
Sąd I instancji podniósł, że niniejszej sprawie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został prawomocnie rozstrzygnięty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając jako sąd drugiej instancji, rozpoznał merytorycznie sprzeciw skarżącej od postanowienia referendarza sądowego wydanego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem postanowieniem z dnia 26 stycznia 2018 r. utrzymał w mocy wskazane orzeczenie referendarza sądowego. Na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienie wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu jest niezaskarżalne, bowiem nie zostało wymienione w katalogu postanowień objętych art. 194 § 1 pkt 1-10 ppsa. Żaden inny przepis tej ustawy, także nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie. Skarżąca wniosła zażalenie na prawomocne postanowienie, od którego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewiduje środka odwoławczego wobec powyższego zażalenie podlega odrzuceniu.
Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z 23 lutego 2018 r. i zarzuciła mu naruszenie art. 2, art. 45 i art. 69 Konstytucji RP oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, przez naruszenie prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, jak również dyskryminowanie jej z uwagi na niepełnosprawność. Ponadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia prawa wspólnotowego [winno być unijnego], w szczególności art. 2, 3 i 6 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 8, 9, 10, 15, 18, 20, 67, 107 i 177 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 8, 20, 21, 25, 26, 42 i 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 91 Konstytucji oraz wyrokiem ETS w sprawie Costa przeciwko ENEL i stanowiskiem Komisji Europejskiej z 26 lipca 2017 r. (k. 158 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 ppsa Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy.
Trafne jest stanowisko WSA, że żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 ppsa, utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 ppsa wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zd. 2 ppsa ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
W niniejszej sprawie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany - zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ppsa - przez referendarza sądowego. Skarżąca nie zgadzając się z tym postanowieniem, złożyła od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez WSA, który wydając postanowienie z dnia 26 stycznia 2018 r. orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu - przez referendarza i przez WSA. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji możliwości wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia WSA.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że WSA prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 26 stycznia 2018 r. było niedopuszczalne i z tego powodu podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ppsa.
Zarzut naruszenia art. 2, art. 45 i art. 69 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 2, 3 i 6 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 8, 9, 10, 15, 18, 20, 67, 107 i 177 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 8, 20, 21, 25, 26, 42 i 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 91 Konstytucji okazał się niezasadny. Przytoczenie przez skarżącą jako podstaw zażalenia wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz stanowiska Komisji Europejskiej nie mogło przynieść zamierzonego efektu, ponieważ nie są to akty będące źródłami powszechnie obowiązującego prawa.
Państwom członkowskim przysługuje autonomia proceduralna. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa skarżącej do skutecznego środka prawnego dostępu do bezstronnego sądu ani nie powoduje dyskryminacji skarżącej ze względu na niepełnosprawność. Wniosek skarżącej został bowiem merytorycznie, dwukrotnie zbadany.
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.