Uzasadnienie
Według ustaleń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący składający wniosek o przyznanie prawa pomocy mieszka wspólnie z córką Anną, wnukiem Jakubem oraz synem Szczepanem; żona skarżącego wraz z córką Katarzyną oraz synem Łukaszem mieszkają oddzielnie i sami się utrzymują. Córka Anna i wnuk Jakub prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe; utrzymują się z zasiłku socjalnego oraz alimentów. Syn Szczepan studiuje, pracuje dorywczo, żywi się osobno. Jedynym źródłem utrzymania wnioskującego jest renta w wysokości 353 zł.; nominalna wysokość renty wynosi 1405 zł. brutto, jednak "z powodu potrącania świadczeń alimentacyjnych i innych potrąceń" w wysokości 828 zł do wypłaty przypada mu kwota 353 zł. miesięcznie.
Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy do 30 września 2010 roku – orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 1 kwietnia 2009 r. Na majątek skarżącego składa się mieszkanie o pow. 59 m², nieruchomość rolna o pow. 0,35 ha oraz leśna o pow. 0,33 ha. Zadeklarowane przez skarżącego miesięczne wydatki to: zakup żywności ok. 450 zł., pozostałe wydatki to utrzymanie mieszkania – 700 zł., energia elektryczna – ok. 100 zł., gaz – ok. 50 zł., koszty leczenia – 100 zł. Wnioskodawca od listopada 2009 r. zaprzestał płacenia za mieszkanie, nie posiada obecnie samochodu, na nieruchomości rolnej rośnie zboże, z pomocy społecznej otrzymał zasiłek celowy w wysokości 80 zł.
Mając powyższe ustalenia na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 7 lipca 2010 r. odmówił przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu, całość okoliczności nie daje podstaw by przyjąć, że skarżący spełnił wymóg, o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ujawnione przez skarżącego dochody nawet w połowie nie pokrywają zadeklarowanych wydatków. Jedyny logiczny wniosek jest więc taki, że aby pokryć wskazane w oświadczeniu wydatki skarżący musi korzystać z innych źródeł dochodu, których nie ujawnił. Tym samym skarżący w ogóle nie wykazał jaka jest jego sytuacja dochodowa, co z kolei nie pozwala zweryfikować jej pod kontem przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd nie może domniemywać sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej osoby, która się o nie ubiega. Obowiązek wykazania zaistnienia podstaw do przyznania prawa pomocy obciąża wnioskującego.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Pomimo bowiem wezwania skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych informacje udzielone przez wnioskodawcę na skutek powyższego wezwania nie pozwalają na pełną ocenę jego sytuacji materialnej, jak bowiem wynika z oświadczeń skarżącego, nawet uwzględniając okoliczność, że zaprzestał on płacenia za mieszkanie, wydatki przez niego ponoszone znacznie przekraczają wysokość zadeklarowanego przez niego dochodu. W takiej sytuacji skoro Sąd nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy pomimo wykorzystania instytucji wezwania z art. 255 p.p.s.a. zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 lipca 2010 r. odmówił przyznania prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.