Uzasadnienie
Pismem z 22 sierpnia 2023 r. J. T. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji) skargę na zarządzenie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodziny w [...] z 16 sierpnia 2019 r. nr 0211/52/2019 w przedmiocie zasad ubiegania się o zasiłki celowe. W skardze Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy.
Rozpatrując złożony wniosek - Sąd I instancji postanowieniem z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II SPP/GI 240/23 orzekł o umorzeniu postępowania z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 1 sentencji postanowienia) oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu (pkt 2 sentencji postanowienia).
W odniesieniu do pkt 1 sentencji postanowienia - Sąd I instancji wskazał, że sprawa ze skargi zainicjowanej przez Skarżącego mieści się w kategorii spraw dotyczących szeroko pojętej pomocy społecznej, która na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") podlega ustawowemu zwolnieniu od kosztów sądowych. Zatem rozpatrywanie wniosku w tym zakresie stało się zbędne i należało je umorzyć na podstawie art. 249a p.p.s.a.
W odniesieniu natomiast do pkt 2 sentencji postanowienia, którym odmówiono przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu - Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Natomiast oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania Skarżącego. Oznacza to, że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi.
Mając powyższe na uwadze - Sąd I instancji podał, że postanowieniem z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/GI 1554/23 odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wniesioną skargę jako niedopuszczalną. W konsekwencji Sąd I instancji nie badał sytuacji finansowej Skarżącego, gdyż nie było podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy w tym postępowaniu.
Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, jeżeli bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga ta nie może zostać uwzględniona. Powołany przepis wprowadza samodzielną, negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Prawo to nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, co oznacza, że ocena w tym przedmiocie dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Stwierdzenie przez sąd, że w sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.
Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Co więcej, w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie wystąpiła oczywista bezzasadność skargi, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że zachodzi oczywista bezzasadność skargi, albowiem Skarżący wniósł skargę na zarządzenie organu dotyczące zasad ubiegania się o zasiłki celowe, które stanowi źródło prawa o charakterze wewnętrznym. W związku z powyższym sprawa taka nie mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Tym samym uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo, na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.