Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 sierpnia 2022 r., II SA/OI 592/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej również: Sąd I instancji) odrzucił sprzeciw M. F. (dalej również: Sprzeciwiający się) na opisaną w komparycji decyzję Kolegium w przedmiocie zasiłku celowego.
Sprzeciwiający się wniósł na powyższe postanowienie zażalenie.
Postanowieniem z 19 października 2022 r., sygn. I OZ 472/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Sprzeciwiającego się na postanowienie Sądu I instancji z 18 sierpnia 2022 r.
Następnie, pismem z 23 sierpnia 2022 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym 24 sierpnia 2022 r.), Sprzeciwiający się wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu na ww. decyzję Kolegium.
Pismem z 28 października 2022 r., w wykonaniu zarządzenia z 27 października 2022 r. - Sąd I instancji wezwał Sprzeciwiającego się do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz wskazanie dokładnej daty, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu pod rygorem odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe wezwanie doręczone zostało Sprzeciwiającemu się 31 października 2022 r.
W wyznaczonym terminie Sprzeciwiający się złożył obszerne pismo z 31 października 2022 r., w którym zacytował treść zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez Centralny Szpital Kliniczny Akademii Medycznej w [...] z 31 lipca 1997 r., potwierdzającego występowanie u Sprzeciwiającego się rodzinnej choroby mięśni, tj. [...]. Skarżący nie podał jednak, kiedy ustąpiły objawy uniemożliwiające mu złożenie sprzeciwu od decyzji Kolegium do Sądu w terminie.
Postanowieniem z 24 listopada 2022 r., II SA/Ol 592/22, Sąd I instancji, na podstawie art. 88 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 259), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", odrzucił wniosek Sprzeciwiającego się o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od decyzji Kolegium. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Sprzeciwiający się sam wskazywał w swoich pismach, że porażenie mięśniowe występuje u niego okresowo. Jednakże, mimo że był do tego wzywany przez Sąd I instancji – nie wykazał on, kiedy ustał stan uniemożliwiający mu złożenie sprzeciwu od decyzji Kolegium, to jest kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że to na stronie postępowania, która składa wniosek o przywrócenie terminu, ciąży obowiązek wykazania, iż wniosek ten złożyła w terminie 7 dni, od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie Sądu I instancji, Skarżący z obowiązku tego się nie wywiązał i – pomimo wezwania Sądu – nie podał, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Sprzeciwiający się. W uzasadnieniu przytoczył uzasadnienie zaskarżonego postanowienia oraz wskazał na swój zły stan zdrowia oraz zaawansowany wiek. Jednocześnie wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz o przyznanie adwokata z urzędu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia np. w przypadku choroby od jej zakończenia (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2011 r., II GZ 20/11). Dla obliczenia terminu siedmiu dni, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. konieczne jest zatem ustalenie daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu, a więc chodzi o określenie momentu, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminu do dokonania czynności i od którego mogła czynność tą dokonać (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2012 r., II OZ 296/12). Stosownie zaś do art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem tygodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a. od czasu ustania przyczyny jego uchybienia. Natomiast wniosek jest niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności.
Z powyższego wynika, że wniosek o przywrócenie terminu musi zawierać elementy, bez których jego merytoryczne rozpatrzenie staje się niemożliwe. Sąd w przypadku stwierdzenia braków formalnych takiego wniosku wzywa wnioskującego o uzupełnienie dostrzeżonych braków w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. i określa termin na ich uzupełnienie oraz rygor.
W niniejszej sprawie, Sąd I instancji dostrzegł braki formalne wniosku o przywrócenie terminu w postaci braku podania daty, od kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu oraz niewskazania okoliczności uprawdopodabniających brak winy wnioskodawcy w uchybieniu terminowi. W dniu 28 października 2022 r., wystosowano wezwanie do Sprzeciwiającego się, jednoznacznie wskazując konieczne do uzupełnienia braki tego wniosku (k.48 akt sądowych). Jednak otrzymana odpowiedź (k.50 akt sąd.) nie zawierała informacji dotyczącej podania daty, od kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Wobec tego Sąd I instancji słusznie przyjął, że brak w postaci wskazania daty ustania przyczyny uchybienia terminowi nie został uzupełniony. W konsekwencji tego Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Końcowo wyjaśnienia wymaga, że z brzmienia przepisów art. 87 § 1 p.p.s.a. i art. 88 p.p.s.a. wynika, że zanim sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 88 p.p.s.a. Ze względu zaś na charakter takiego rozstrzygnięcia poza zakresem badania sądu pozostaje kwestia zasadności wniosku, w szczególności podstaw do jego uwzględnienia.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.