Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1587/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. W. przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1587/11 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania wywłaszczeniowego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wyrokiem z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1587/11 oddalił skargę J. W. wniesioną na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) czerwca 2011 r., nr (...)wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania wywłaszczeniowego.
W dniu 10 kwietnia 2012 r., (data prezentaty w Biurze Podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) J. W. złożył do sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 28 marca 2012 r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że zamierzał brać czynny udział w postępowaniu sądowym, jednakże termin rozprawy wyznaczony przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zbiegł się z rozprawą wyznaczoną przez inny sąd, to jest Sąd Rejonowy w Bolesławcu. W związku z powyższym pismem z dnia 7 marca 2012 r. zwrócił się o odroczenie rozprawy. Dodał również, że dnia 28 marca 2012 r. osobiście uczestniczył w rozprawie w Sądzie Rejonowym w Bolesławcu. Skarżący podkreślił również, że powodem uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 28 marca 2010 r., było nagłe pogorszenie się stanu zdrowia jego 78 letniej matki. Matka on kilku lat choruje na wieńcową chorobę serca, a oprócz tego miesiąc temu zachorowała na epidemiczne zapalenie rogówki i spojówki. W dniu 28 marca 2012 r. nagle jej stan zdrowia się pogorszył i J. W. zmuszony był sprawować nad nią opiekę. Wnioskodawca zaznaczył, że matka jest dla niego osoba bardzo bliska, przez co po pogorszeniu jej stanu zdrowia całą swoją uwagę skupił na ratowaniu jej życia i zdrowia. Dopiero, gdy stan jej zdrowia ustabilizował się uświadomił sobie skutki własnego zaniedbania.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż strona musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane działaniem strony i było od niej całkowicie niezależne. Przy badaniu czy strona dołożyła szczególnej staranności by podjąć czynność procesową, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Doktryna i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie nie jest również dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W świetle powyższych wywodów nie można uznać, że pogorszenie w dniu rozprawy stanu zdrowia matki (która jak zaznaczył skarżący choruje od dawna) i konieczność dalszego sprawowania nad nią opieki stanowią przeszkody, której J. W. nie mógł usunąć, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. W. podnosząc w jego treści, iż pogorszenie stanu zdrowia jego matki miało charakter nagły i było niemożliwe do przewidzenia. Fakt, iż występuje przed Sądem samodzielnie spowodował, że nie było nikogo, kto mógłby wykonać w jego imieniu czynność procesową. Zdaniem skarżącego sytuacje zagrażające życiu i zdrowiu osób najbliższych winny otrzymywać priorytet w każdej sytuacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W rozpoznawanej sprawie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku powołał się na ciężki stan zdrowia matki oraz konieczność sprawowania opieki nad nią.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji, iż choroba matki i konieczność sprawowania nad nią opieki nie była zdarzeniem niespodziewanym, którego skarżący nie mógł przewidzieć, a zatem miał sposobność takiej organizacji swoich działań, by móc zadbać o swoje interesy i w ustawowym terminie uzupełnić braki formalne skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można wykluczyć, że przywrócenie terminu będzie również usprawiedliwiała choroba domownika i konieczność opieki nad nim.
Podkreślić trzeba, iż brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowani nie byli w stanie pokonać przeszkody (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 październik a 2011 r. sygn. akt I OZ 776/11, LEX nr 965949), a takie cechy spełniała opisana we wniosku o przywrócenie terminu sytuacja. Ciężka choroba osoby najbliżej, związana z tym potrzeba hospitalizacji i ciągłej opieki nad nią, przy tym niemożność posłużenia się do terminowego zachowania czynności osobami trzecimi, także konieczność spełniania codziennych czynności jak opieka nad małoletnimi dziećmi jest sytuacją, która uprawdopodabnia w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejsze zażalenie brak winy w uchybieniu terminu. Istotny przy tym pozostaje również krótki okres uchybienia temu terminowi.
Oznacza to, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący dochował należytej staranności i uprawdopodobnił uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz z art. 86 §1 tej ustawy postanowił jak w sentencji.