Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie grzywnę w kwocie 500 zł, za nieprzekazanie w terminie skargi K.A. na bezczynność tego organu, wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na tę skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż skarga strony wniesiona została pismem z dnia 17 sierpnia 2012 r., a skarżąca w treści skargi wskazała, że jej adresatem jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Prezes ZUS pismem z dnia 8 listopada 2012 r. wskazał, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów cywilnych i w jego ocenie brak było podstaw prawnych do przekazania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W związku z tym organ stwierdził, że skargę tę potraktuje jako odwołanie do sądu powszechnego – o ile skarżąca nie wskaże inaczej, w terminie 30 dni od otrzymania pisma z dnia 8 listopada 2012 r.
Pismem z dnia 16 listopada 2012 r. K.A. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wymierzenie Prezesowi ZUS grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", za to, że w terminie, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., nie przekazał skargi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W piśmie do Prezesa ZUS dnia 26 listopada 2012 r. skarżąca ponownie wskazała, między innymi, że skarga z dnia 17 sierpnia 2012 r. powinna być przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na wniosek Prezes ZUS wskazał że w dniu 8 grudnia 2012 r. skierował odpowiedź na skargę z dnia 17 sierpnia wraz z aktami sprawy do Sądu Okręgowego w Szczecinie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, wymierzając Prezesowi ZUS grzywnę, stwierdził, że organ administracji publicznej nie jest uprawniony do uzależniania wykonania obowiązku określonego w art. 54 § 2 P.p.s.a. od oceny, czy skarga spełnia wymogi formalne lub jest zasadna. W szczególności nie może odmówić przekazania skargi wraz z aktami sprawy, jeśli uzna, że skarga ta zostanie odrzucona przez sąd administracyjny. Co więcej, nie jest również dopuszczalne przekazanie skargi do innego podmiotu, niż określony w treści skargi, nawet jeśli organ administracji publicznej jest przekonany, że właściwy w sprawie byłby ten właśnie podmiot. Zdaniem Sąd organ administracji publicznej, w sytuacji budzącego wątpliwość określenia adresata skargi, może zwrócić się do skarżącego o doprecyzowanie, komu należy przekazać skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzą na skargę. Jednakże, w sytuacji, w której skarżący jednoznacznie określi adresata skargi jako sąd administracyjny, organ administracji publicznej jest związany wolą skarżącego. Organy administracji publicznej nie są bowiem uprawnione do badania dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Sąd podkreślił też, że z akt sprawy wynika, iż Prezes ZUS wyznaczył skarżącej trzydziestodniowy termin do ponownego określenia adresata skargi. Termin ten miał być liczony od dnia doręczenia pisma z dnia 8 listopada 2012 r. Jednakże skarżąca w zakreślonym terminie nie stwierdziła, że jej skarga skierowana jest do sądu powszechnego. Co więcej, pismem z dnia 26 listopada ponownie jako adresata swojej skargi podała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie zaś z twierdzeniem Prezesa ZUS skarga została przekazana do Sądu Okręgowego w Szczecinie w dniu 8 grudnia 2012 r., zatem postąpił on wbrew wyraźnie wyrażonej woli skarżącej.
Uzasadniając wysokość wymierzonej grzywny Sąd I instancji podkreślił długość okresu, który upłynął od dnia wniesienia skargi do czasu przekazania jej sądowi powszechnemu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się jego uchylenia i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie:
- – art. 55 § 1 w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. i w zw. z art. 83 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez mylne uznanie, że organ rentowy nie przekazał skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgodnie z żądaniem skarżącej i w konsekwencji wymierzenie organowi grzywny, podczas gdy przekazał on skargę zgodnie z właściwością do sądu powszechnego,
- – art. 1 i 2 Kpc w zw. z art. 4778, art. 4779 § 4 i art. 47714 § 3 Kpc poprzez rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny, podczas gdy sprawy cywilne z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym skargi na bezczynność, należą do właściwości sądów powszechnych.
W uzasadnieniu zażalenia jego autor podkreślił cywilnoprawny charakter spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, co wyklucza kognicję sądów administracyjnych w tego typu sporach. W ocenie żalącego się oznacza to także wyłączenie możliwości zastosowania środka dyscyplinującego, o jakim mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a.
Podkreślono też, że przekazanie sprawy sądowi powszechnemu nastąpiło po zawiadomieniu skarżącej i wezwaniu jej do sprecyzowania adresata skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.. Z brzmienia przepisu wynika, iż sam fakt niezastosowania się organu do obowiązku przekazania skargi w wyznaczonym terminie uprawnia sąd do wymierzenia organowi grzywny.
Wprawdzie w przedmiotowej sprawie zasadnie podniesione zostało, iż sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych znajdują się poza kognicją sądów administracyjnych, jednakże – jak podkreślił to Wojewódzki Sąd Administracyjny – ocena zasadności tej skargi nie leżała w kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i mogła być dokonana jedynie przez właściwy sąd administracyjny. Obowiązek wynikający z art. 54 § 2 P.p.s.a. obciążał zatem Zakład niezależnie od dopuszczalności zaskarżenia w drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Nieuzasadnionym było także działanie Prezesa ZUS, który przekazał skargę K.A. sądowi powszechnemu wbrew wyraźnie wyrażonemu przez nią stanowisku, kilkukrotnie z resztą powtórzonemu. Podmiot ten, wbrew temu co twierdzi zażalenie, winien był ją przekazać w terminie trzydziestu dni właściwemu sądowi administracyjnemu, jednakże nie uczynił tego, co dawało podstawę do wymierzenia mu grzywny w o jakiej mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a.
Stwierdzić zatem należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie orzekł o ukaraniu Prezesa ZUS grzywną za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność tego podmiotu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, zaś wydane w tym przedmiocie postanowienie odpowiada prawu.
Podkreślenia wymaga przy tym, iż okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi przy tym bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, bowiem wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Natomiast okoliczności te mogą mieć wpływ na wysokość grzywny, gdyż ustawodawca pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny ustawodawca pozostawił swobodny zakres ustalenia jej wysokości w ramach granic wynikających z art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Pozwala to zatem na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia uchybienia przez organ obowiązkowi przesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w wyznaczonym w ustawie terminie, w tym uwzględnienia okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wysokość grzywny, ustalona w niniejszej sprawie, odpowiada w pełni uchybieniu, jakiego dopuścił się organ.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.