Uzasadnienie
Skarżący J. K. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatnego urlopu dodatkowego. Skarga ta wpłynęła do Sądu 16 czerwca 2016 r., a następnie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r. została przesłana Komendantowi Głównemu Straży Granicznej. Jednakże z uwagi na to, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu 17 maja 2016 r., a za dzień wniesienia skargi uważa się dzień złożenia skargi w organie, który wydał zaskarżoną decyzję lub dzień oddanie skargi w polskiej placówce pocztowej, to Sąd postanowieniem z dnia 12 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na uchybienie trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia.
Skarżący w dniu 22 września 2016 r. (data stempla pocztowego) wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący wyjaśnił, że nie jest prawnikiem i działa w sprawie osobiście, a skargę wniósł niezgodnie z procedurą omyłkowo i w sposób niezamierzony. W ocenie skarżącego, Sąd miał możliwość przekazania skargi właściwemu organowi w terminie. Z uwagi na ww. okoliczności uznał swój wniosek za uzasadniony.
W odpowiedzi na zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu Komendant wyjaśnił, że niezrozumiałe jest obarczanie Sądu winą za nieprzesłanie skargi do organu w terminie. Organ podkreślił ponadto, że niniejsza skarga nie jest pierwszą skargą tego skarżącego, zatem – w ocenie organu – skarżący powinien znać procedurę jej wniesienia. Podkreślono, że o sposobie i terminie wniesienia skargi skarżący był pouczony w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 196/17, oddalił zażalenie na postanowienie Sadu I instancji z dnia 12 września 2016 r.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1211/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13 maja 2016 r.
Sąd – przywołując brzmienie art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej "p.p.s.a.") – przyjął, że w niniejszej sprawie ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi należy liczyć od dnia 25 lipca 2016 r., czyli od dnia w którym skarżący mógł zapoznać się z treścią odpowiedzi na skargę i zawartym w niej wnioskiem Komendanta o odrzucenie skargi właśnie z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. W konsekwencji Sąd stwierdził, że 7 – dniowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi – o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. – powinien być złożony najpóźniej w dniu 1 sierpnia 2016 r. Tymczasem przedmiotowy wniosek skarżący złożył dopiero w dniu 22 września 2016 r. – wraz z zażaleniem na postanowienie z dnia 12 września 2016 r. odrzucające skargę.
Wobec tego Sąd I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest spóźniony i w konsekwencji podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie w którym wniósł o "1. podjęcie zamkniętej rozprawy;
- uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi lub 3. uznanie terminu wniesionej skargi za dochowany".
W uzasadnieniu wskazano, że skarga została złożona przed upływem 30 – dniowego terminu i wpłynęła do sądu w dniu pozwalającym na jej przesłanie do organu.
Skarżący wskazał, że uprawdopodobnił, iż uchybienie nie powstało z jego winy, a więc – jego zdaniem – w niniejszej sprawie istniała przesłanka do zastosowania trybu określonego w art. 86 p.p.s.a.. Sąd jednak błędnie i krzywdząco dla skarżącego przyjął domniemanie, że przyczyna uchybienia, o której mowa w art. 87 p.p.s.a., ustąpiła wraz z możliwością zapoznania się z treścią odpowiedzi na skargę, w której nie zawarto pouczenia lub wezwania do dokonania czynności pod rygorem odrzucenia wniosku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, że kontrolując instancyjnie zaskarżone postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny mógł brać pod uwagę tylko i wyłącznie te argumenty zażalenia, które dotyczą odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Argumenty odnoszące się do terminowości wniesienia skargi nie mogły być brane pod uwagę, gdyż kwestia ta została już prawomocnie przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt I OZ 196/17, w którym Sąd ten podzielił stanowisko Sądu I instancji, że skarga została wniesiona została po terminie. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawomocne i nie podlega zaskarżeniu, zatem ponowne rozważanie kwestii terminowości złożenia przedmiotowej skargi nie jest możliwe. Nie jest także możliwe "podjęcie zamkniętej rozprawy", o co wnoszono w zażaleniu, gdyż nigdy nie nastąpiło jej otwarcie z uwagi na odrzucenie skargi. Skoro zatem rozprawy nie otwarto, to tym bardziej nie można jej było zamknąć.
Kontrolując zatem prawidłowość zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji pod kątem prawidłowości odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazać należy na art. 87 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Dopiero zatem po ustaleniu, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu, Sąd bada przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślić przy tym należy, że czas ustania przyczyny uchybienia terminu należy oceniać obiektywnie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadnie Sąd I instancji przyjął, że w niniejszej sprawie ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi należy liczyć od dnia w którym skarżący mógł się zapoznać z treścią odpowiedzi na skargę, czyli od dnia 25 lipca 2016 r. Z pisma procesowego strony przeciwnej nie można bowiem wywodzić negatywnych skutków dla strony skarżącej. Dopiero postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi stanowi dla skarżącego wiążącą informację w tej kwestii. Nie jest natomiast taką wiążącą informacją jakiekolwiek pismo strony przeciwnej. Wskazać ponadto należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą w przypadku, gdy wojewódzki sąd administracyjny odrzucił skargę jako wniesioną po upływie ustawowego terminu to siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. biegnie od chwili, kiedy skarżący (lub pełnomocnik) miał możność dowiedzieć się o uchybieniu terminu, czyli od dnia doręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. (np. post. NSA z dnia 18 listopada 216 r., I OZ 1278/16, I OZ 1279/16, z dnia 4 listopada 2016 r., I OZ 1123/16).
Podkreślić należy, że skarżący nie działa przez profesjonalnego pełnomocnika, występuje w sprawie sam, zatem za dzień w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. należy uznać dzień doręczenia skarżącemu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 12 września 2016 r. o odrzuceniu skargi, co nastąpiło w dniu 19 września 2016 r. Zatem to dzień 19 września 2016 r. należy uznać za dzień, w którym w niniejszej sprawie ustała przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Natomiast skarżący przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożył w piśmie z dnia 22 września 2016 r. (data stempla pocztowego). Uznać zatem należy, że wniosek ten złożył w terminie.
Powyższe oznacza, że Sąd I instancji powinien dokonać oceny złożonego wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 86 § 1 p.p.s.a.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.