Postanowienie NSA z 17 stycznia 2024 r., I OZ 643/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. N. i B. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 243/23 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Michała Zbrojewskiego od orzekania

Sprawa

w sprawie ze skargi S. N. i B. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 18 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie ponaglenia wniesionego w sprawie wniosku o przyznanie dodatku węglowego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Elżbieta Kremer przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 243/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił wniosek S. N. i B. N. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Michała Zbrojewskiego od orzekania w sprawie.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. skarżący złożyli skargę kasacyjną na postanowienie z dnia 11 lipca 2023 r. o odrzuceniu skargi. Jednocześnie wnieśli o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego WSA Michała Zbrojewskiego.

Sędzia WSA Michał Zbrojewski złożył w dniu 23 sierpnia 2023 r. oświadczenie, że nie łączą go z wnioskodawcą, jak również z pozostałymi stronami postępowania stosunki, o których mowa w przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając ww. wniosek zwrócił uwagę, że okoliczności przedstawione przez wnioskodawców nie uzasadniają konieczności wyłączenia sędziego WSA Michała Zbrojewskiego od rozpatrywania przedmiotowej sprawy. Wniosek złożony w tym zakresie jest przejawem subiektywnych przeświadczeń z powodu niezadowalających skarżących czynności podejmowanych przez sędziego, a wynikających z oczekiwań co do sposobu prowadzenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Ponadto, rozpatrywany wniosek w żadnym fragmencie nie zawiera argumentacji, czy powołania okoliczności, które wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności wskazanego sędziego, co czyni przedmiotowe żądanie niezasadnym. Sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Subiektywne przekonanie skarżących co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziego, niepoparte przy tym żadnymi dowodami, nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. Nie jest wystarczająca sama utrata wiary w bezstronność sędziego, wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującego, konieczne jest wskazanie obiektywnych, poważnych powodów wnoszenia żądania.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).

Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 P.p.s.a. Na gruncie powołanego przepisu podstawą wyłączenia sędziego są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, tj. stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej lub gospodarczej itp. jak i wszelkie inne okoliczności o charakterze obiektywnym dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia sprawy sądowej, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziego orzekającego w takiej sprawie, a także innej, w której strona bierze udział. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że sędzia, o którego wyłączenie zawnioskowano, działa niewłaściwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18 oraz z dnia 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OZ 563/23).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o wyłączenie sędziego WSA Michała Zbrojewskiego od orzekania.

Wskazane przez skarżących argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 P.p.s.a. Podjęcie przez sędziego niekorzystnych, w odczuciu skarżących, działań czy też subiektywny pogląd strony co do trafności podejmowanych czynności procesowych przez danego sędziego nie stanowi podstawy do wyłączenia od orzekania. Przesłanką wyłączenia nie może być także przekonanie skarżących o braku bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Ponadto, sędzia którego dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożył wymagane oświadczenie w trybie art. 22 § 2 P.p.s.a., z którego wynika, że nie łączą go z wnioskodawcami, jak również z pozostałymi stronami postępowania stosunki, o których mowa w art. 18 i 19 P.p.s.a. We wniosku o wyłączenie skarżący nie wskazali natomiast takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego w tej sprawie oświadczenia. W konsekwencji stwierdzić należy, że wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.