Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 19 stycznia 2012 r. II SA/Go 954/11 oddalił skargę B. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiej Policji w Gorzowie Wlkp. z dnia (...) listopada 2011 r., nr (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.
Wyrok wraz z uzasadnianiem doręczono skarżącemu w dniu 3 lutego 2012 r.
B. K. złożył w dniu 27 lutego 2012 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów postępowania sądowego oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, w tym również ustanowił na jego rzecz adwokata. Pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Zielonej Górze poinformowała adwokata M. S. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego z urzędu. Powyższe pismo doręczono wyżej wymienionemu w dniu 5 kwietnia 2012 r.
W dniu 10 maja 2012 r. (data stempla pocztowego – karta nr 119 akt sądowych) pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 stycznia 2012 r. II SA/Go 954/11, która postanowieniem tego Sądu z dnia 22 maja 2012 r., jako złożona z uchybieniem terminu do jej wniesienia, została odrzucona. Powyższe postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 maja 2012 r. (karta nr 132 akt sądowych).
W dniu 4 czerwca 2012 r. (data stempla pocztowego – karta nr 147 akt sądowych) pełnomocnik skarżącego ponownie wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dowiedział się dopiero w dniu 28 maja 2012 r. z doręczonego mu w tym dniu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej Wyjaśnił, że w dniu 5 kwietnia 2012 r. kiedy to dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego z urzędu udał się do Sądu w celu złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem oraz zapoznania się z aktami sprawy. W sekretariacie Sądu poinformowano go, że akta znajdują się u sędziego sprawozdawcy i można będzie się z nimi zapoznać dopiero w dniu 10 kwietnia 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 954/11 przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 177 § 1 i art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.) stwierdził, że skoro skarżący w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, to oczywistym jest, że nie był w stanie w tym terminie złożyć w skargi kasacyjnej czyniącej zadość wymogowi z art. 175 § 1 P.p.s.a., przede wszystkim ze względu na czas potrzebny do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, a następnie przygotowanie się pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, co wymaga zapoznania się zarówno z treścią wydanego przez Sąd orzeczenia, jak również z aktami sprawy i oceną strony skarżącej. W ocenie Sądu okoliczność ta przemawia za uznaniem wniosku złożonego przez pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej za usprawiedliwiony, gdyż uchybienie terminu było spowodowane przyczynami niezależnymi, a tym samym niezawinionymi przez skarżącego, który dopełnił wszelkiej staranności i rzetelności, w celu zapewnienia sobie właściwej i koniecznej w tym przypadku pomocy prawnej.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczy od dnia 28 maja 2012 r. kiedy doręczono mu postanowieniem o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W tym momencie pełnomocnik skarżącego dowiedział się bowiem o fakcie uchybienia terminu do jej wniesienia. Sąd przyjął, że skoro powyższy wniosek został złożony w dniu 4 czerwca 2012 r. wraz ze skargą kasacyjną, to czyni on zadość dyspozycji art. 87 § 4 P.p.s.a., nakazującego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonanie czynności, która nie została dokonana w terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. stwierdził, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., nie ma zastosowania do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Termin ten bowiem, z uwagi na treść art. 177 P.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wynosi 30 dni od momentu gdy pełnomocnik dowiedział się o swoim umocowaniu (por. postanowienia NSA z dnia 29 października 2010 r., I FZ 324/10 oraz z dnia 8 listopada 2010 r., II FZ 409/10). Jednocześnie w ocenie Sądu uwzględnienia wymagała okoliczność, iż o faktycznym uchybieniu terminu do wniesienia skargi, pełnomocnik organ powziął informacje z doręczonego mu w dniu 28 maja 2012 r. postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gorzowie Wlkp. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wnoszą o jego uchylenie zarzucił naruszenie art. 87 § 4 i art. 86 § 3 w zw.
z art. 177 § 1 P.p.s.a. W jego ocenie w sytuacji ustanowienie pełnomocnika z urzędu zastosowanie ma termin 30 dniowy na złożenie wniosku o przywrócenie terminu liczony od momentu, w którym pełnomocnik dowiedział się o umocowaniu w sprawie. Poza tym, zarzucił naruszenie art. 86 § 1 P.p.a.a. poprzez przyjęcie, iż wykazana została przesłanka braku winy w niezłożeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienie skargi kasacyjnej, i przyjęcie, że trwała ona do dnia 28 maja 2012 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże zgodnie z art. 86 § 1 tej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Z kolei, w myśl art. 88 zd.
- omawianej ustawy, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia, kiedy ustała przyczyna uniemożliwiająca pełnomocnikowi skarżącego (ustanowionemu z urzędu) sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 stycznia 2012 r.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć od dnia 28 maja 2012 r., w którym to dniu pełnomocnikowi skarżącego doręczono postanowienie o odrzucenie skargi kasacyjnej (jako wniesionej z uchybienie terminu). U podstaw tego założenia legło stwierdzenie, że w tym dniu pełnomocnik skarżącego dowiedział się o fakcie uchybienie terminu do wniesienia środka odwoławczego.
Z kolei, autor zażalenia kwestionując powyższe stanowisko stwierdził, że w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu zastosowanie ma termin 30-dniowy liczony od momentu, w którym pełnomocnik dowiedział się o umocowaniu w sprawie. Nie zgodził się również z poglądem, że w sprawie wykazana została przesłanka braku winy w niezłożeniu wniosku o przywrócenie terminu oraz, że istniała ona do dnia 28 maja 2012 r.
Na wstępie zauważyć należy, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżania charakteryzującym się wysokim stopniem sformalizowania. Sporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego musi poprzedzać zapoznanie się z aktami sprawy oraz ze stanowiskiem strony co do zakresu skargi, a jej wniesienie - uprzedniego sporządzenia. Czynności te powinny być wykonane bez nieuzasadnionej zwłoki, ale także z należytą starannością i dbałością o interes reprezentowanej strony. Możliwość uniknięcia niekorzystnych skutków procesowych przez stronę, która z przyczyn przez siebie niezawinionych (np. przedłużającej się z powodów leżących po stronie sądu procedury ustanowienia adwokata lub radcy prawnego) nie mogła dochować ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, należy rozumieć jako możliwość dopełnienia opóźnionej czynności ze skutecznością potencjalnie nie mniejszą niż wtedy, gdy dokonuje jej bez opóźnienia. Znaczne skrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w istotny sposób ogranicza, a w sytuacjach skrajnych uniemożliwia osiągnięcie takiego skutku (por. uchwała SN z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt III CZP 117/08, OSNC 2009/7-8/91). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że oczekiwanie, aby w terminie siedmiu dni od uzyskania informacji o ustanowieniu pełnomocnika strona skontaktowała się z nim, a ten zapoznawszy się ze sprawą sporządził i wniósł skargę kasacyjną, jest zbyt rygorystyczne i może powodować, że przyznane prawo pomocy okaże się iluzoryczne. Prowadzi to do bezzasadnego różnicowania stron, którym przyznano prawo pomocy po oddaleniu ich skargi i pozostałych stron, które mają aż 30 dni na podjęcie niezbędnych kroków w sprawie. W wypadku ustanowienia adwokata w trybie art. 246 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od zawiadomienia o fakcie ustanowienia go pełnomocnikiem (por. postanowienie NSA z 12 października 2006 r., sygn. akt I FZ 371/06 i z dnia 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I FZ 569/06; postanowienie SN z 29 czerwca 2000 r., sygn. akt I CZ 62/00, publ. OSNC 2001/1/7 i z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04, publ. OSNP 2005/20/325).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezspornym jest, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Go 954/11 doręczono B. K. w dniu 3 lutego 2012 r. (karta nr 46 – akt sądowych). Następnie na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, Okręgowa Rada Adwokacka w Zielonej Górze wyznaczyła adwokata M. S. pełnomocnikiem skarżącego z urzędu (pismo z dnia 2 kwietnia 2012 r.). Powyższą informacje doręczono wyżej wymienionemu w dniu 5 kwietnia 2012 r. Z akt sprawy wynika, że w tym dniu pełnomocnik skarżącego złożył na biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek o sporządzenie i uzasadnienie wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Go 954/11. Nie można również zaprzeczyć twierdzeniom adwokata M. S. zawartym we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 4 czerwca 2012 r., iż w dniu 5 kwietnia 2012 r. chciał zapoznać się z aktami sprawy, jednakże w sekretariacie Sądu poinformowano go, że akta zostały wypożyczone sędziemu sprawozdawcy. Fakt ten potwierdza adnotacja na rewersie strony 92 akt sądowych. Z powyższej adnotacji wynika wprawdzie, że akta doręczono sędziemu w dniu 5 kwietnia 2012 r. oraz, że zostały zwrócone w dniu 11 kwietnia 2012 r., jednakże pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy w dniu 17 kwietnia 2012 r. (karta nr 107 – akt sądowych).
W tej sytuacji nie można zatem uznać, że pełnomocnik skarżącego dowiedział się o uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dopiero w dniu 28 maja 2012 r. W stanie faktycznym sprawy nie ulega bowiem wątpliwości, że w terminie 30 dni od dowiedzenia się przez adwokata M. S. o fakcie ustanowienia go pełnomocnikiem skarżącego z urzędu miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jednakże w tym terminie z możliwości złożenie powyższego wniosku nie skorzystał, poprzestając jedynie na sporządzeniu i wniesieniu w dniu 10 maja 2012 r. skargi kasacyjnej.
W tym miejscu wskazać należy, że uchybienie przez stronę terminu, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika, w pełni odnosi negatywne skutki wobec niej samej (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2001 r. sygn. akt I SA 431/00, niepubl.; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12).
W związku z powyższym skoro Sąd pierwszej instancji przyjął, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia przez pełnomocnika skarżącego skargi kasacyjnej był brak jego wiedzy, że wniesiona przez niego w dniu 10 maja 2012 r. skarga kasacyjna została złożona z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia, pomimo, iż w aktach sprawy, z którymi zapoznał się w dniu 17 kwietnia 2012 r. zalegało zwrotne potwierdzenie odbioru doręczenia skarżącemu zaskarżonego wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 3 lutego 2012 r., to w konsekwencji Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu podlegał merytorycznej ocenie tj. że został on złożony w ustawowym terminie. Najpóźniej bowiem w dniu, w którym upłynęło 30 dni od dowiedzenia się przez adwokata M. S. o fakcie ustanowienia go pełnomocnikiem skarżącego ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze stosownym wnioskiem. W tej sytuacji 30-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 7 maja 2012 r.
W konsekwencji skoro złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu wniesiono dopiero w dniu 4 czerwca 2012 r., to wniosek ten jest spóźniony i na podstawie art. 88 P.p.s.a. podlega on odrzuceniu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 88 i art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.