Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 243/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił w pkt 1 wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Michała Zbrojewskiego oraz w pkt 2 oddalił wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Piotra Mikołajczyka, Agaty Sobieszek-Krzywickiej i Sławomira Wojciechowskiego od orzekania w sprawie.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismami z dnia 21 września 2023 r. S. N. i B. N. wnieśli zażalenie na postanowienia z dnia 30 sierpnia 2023 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej na postanowienie z dnia 11 lipca 2023 r. o odrzuceniu skargi. Jednocześnie skarżący wnieśli o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziów WSA Michała Zbrojewskiego, Piotra Mikołajczyka, Agaty Sobieszek-Krzywickiej i Sławomira Wojciechowskiego. Zdaniem skarżących sędzia zanim wyda orzeczenie powinien sprawdzić z urzędu czy nie ma jakichkolwiek wątpliwości do wykonywanych wcześniej czynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucając wniosek o wyłączenie sędziego WSA Michała Zbrojewskiego zwrócił uwagę, że pismem z dnia 16 sierpnia 2023 r. skarżący wnieśli o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie ww. sędziego, a wniosek ten został oddalony postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2023 r. W tych okolicznościach Sąd uznał, że wniosek o wyłączenie sędziego WSA Michała Zbrojewskiego podlega odrzuceniu na podstawie art. 22 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.".
Odnosząc się natomiast do wniosku o wyłączenie sędziów WSA Piotra Mikołajczyka, Agaty Sobieszek-Krzywickiej i Sławomira Wojciechowskiego od orzekania w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wniosek złożony w tym zakresie jest przejawem subiektywnych przeświadczeń z powodu niezadowalających skarżących czynności podejmowanych przez sędziów, a wynikających z oczekiwań co do sposobu prowadzenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Ponadto, rozpatrywany wniosek w żadnym fragmencie nie zawiera argumentacji, czy powołania okoliczności, które wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności wskazanych sędziów, co czyni przedmiotowe żądanie niezasadnym.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega rozpoznaniu jedynie w tej części, która dotyczy oddalenia wniosku o wyłączenie od orzekania sędziów WSA Piotra Mikołajczyka, Agaty Sobieszek-Krzywickiej i Sławomira Wojciechowskiego, zaś zażalenie w części dotyczącej odrzucenia wniosku o wyłączenie od orzekania sędziego WSA Michała Zbrojewskiego jest niedopuszczalne.
Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 6 P.p.s.a. zażalenie przysługuje na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego, a nie na postanowienie o odrzuceniu takiego wniosku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. II GZ 53/11, z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. II OZ 566/16, z dnia 27 lipca 2023 r. sygn. akt II GZ 280/23 oraz z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt I GZ 320/23 i III OZ 538/23). Żaden przepis P.p.s.a. nie stanowi bowiem, aby zażalenie przysługiwało na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego wydane na podstawie art. 22 § 4 P.p.s.a. Skoro zatem na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Michała Zbrojewskiego, wydane na podstawie art. 22 § 4 P.p.s.a. nie przysługuje zażalenie, zażalenie skarżących w tym zakresie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., podlegać powinno odrzuceniu przez Sąd I instancji. Wobec tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ww. zażalenia nie odrzucił, to podlega ono odrzuceniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Z tego względu orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.
Odnosząc się zaś do zażalenia skarżących na pkt 2 ww. postanowienia wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 18 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).
Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 P.p.s.a. Na gruncie powołanego przepisu podstawą wyłączenia sędziego są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, tj. stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej lub gospodarczej itp. jak i wszelkie inne okoliczności o charakterze obiektywnym dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia sprawy sądowej, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziego orzekającego w takiej sprawie, a także innej, w której strona bierze udział. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że sędzia, o którego wyłączenie zawnioskowano, działa niewłaściwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18 oraz z dnia 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OZ 563/23).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w zaskarżonym postanowieniu, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o wyłączenie sędziów WSA Piotra Mikołajczyka, Agaty Sobieszek-Krzywickiej i Sławomira Wojciechowskiego od orzekania.
Wskazane przez skarżących argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 P.p.s.a. Podjęcie przez sędziów niekorzystnych, w odczuciu skarżących, działań czy też subiektywny pogląd strony co do trafności podejmowanych czynności procesowych przez danego sędziego nie stanowi podstawy do wyłączenia od orzekania. Przesłanką wyłączenia nie może być także przekonanie skarżących o braku bezstronności sędziów. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.
Ponadto, sędziowie którego dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożyli wymagane oświadczenia w trybie art. 22 § 2 P.p.s.a., z których wynika, że nie łączą ich z wnioskodawcami, jak również z pozostałymi stronami postępowania stosunki, o których mowa w art. 18 i 19 P.p.s.a. We wniosku o wyłączenie skarżący nie wskazali natomiast takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych w tej sprawie oświadczeń. W konsekwencji stwierdzić należy, że wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 oraz art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.