Uzasadnienie
W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu Z.R. w piśmie złożonym w dniu 14 marca 2016 r. wystąpił o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziów: Ryszarda Pęka, Henryka Ożoga, Mirosławy Rozbickiej – Ostrowskiej, Jolanty Sikorskiej, Tadeusza Kuczyńskiego, Julii Szczygielskiej, Anny Moskały, Lidii Serwiniowskiej, Alojzego Wyszkowskiego, Wandy Wiatkowskiej – Ilków i Ewy Kamienieckiej.
Argumentując złożony wniosek skarżący wskazał, że zachodzą okoliczności niewymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Ponadto, w ocenie skarżącego, wskazani sędziowie są w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki, gdyż zachodzą okoliczności wywołujące wątpliwość co do ich bezstronności. Wskazał, że Sąd wraz z Kolegium we Wrocławiu wprowadza chaos w orzeczeniach odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji organu administracyjnego, w których jedną decyzją w części odmawia przyznania mu prawa do dodatku mieszkaniowego a w drugiej części przyznaje.
W ocenie skarżącego jest to rażące świadome naruszenie prawa, gdyż sprzeciwia się orzeczeniu WSA w Białymstoku, które jest wiążące w tej sprawie, jako tak zwane orzeczenie abstrakcyjne, które stało się wykładnią prawa dla wszystkich organów administracji i sądów rozstrzygających o przyznaniu dodatku mieszkaniowego.
Dodał, że Sąd rozpoznawał sprawy na posiedzeniu niejawnym w tak zwanym postępowaniu uproszczonym ujawniając jego dane osobowe osobom postronnym. Doszło więc w ocenie skarżącego do naruszenia dóbr osobistych polegającego na znieważeniu i publicznym ujawnieniu jego danych osobowych przez sędziów WSA we Wrocławiu. Według skarżącego, wystawiając wyrok w jego sprawie na widok publiczny wojewódzki sąd administracyjny we Wrocławiu insynuuje, aby go znieważyć, że jego sprawy zagrażają moralności, bezpieczeństwu państwa lub porządkowi publicznemu oraz, że w sprawie mogłyby być ujawniane okoliczności stanowiące informacje niejawne.
Sędziowie, którzy orzekają w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, tj.: Henryk Ożóg, Mirosława Rozbicka – Ostrowska, Julia Szczygielska, Anna Moskała, Lidia Serwiniowska, Alojzy Wyszkowski, Wanda Wiatkowska – Ilków i Ewa Kamieniecka, złożyli pisemne oświadczenia, że w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 26/16, nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Oświadczyli również, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a., które dawałyby podstawę do ich wyłączenia od rozpoznania niniejszej sprawy.
Ponadto w aktach sprawy znajduje się zapisek urzędowy z dnia 21 marca 2016 r., z którego wynika, że Sędzia NSA Ryszard Pęk został przeniesiony z dniem 15 października 2015 r. do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, sędzia NSA Jolanta Sikorska została przeniesiona z dniem 1 marca 2016 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, natomiast sędzia NSA Tadeusz Kuczyński przeszedł w stan spoczynku z dniem 29 lutego 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 26/16, w pkt I. oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej – Ostrowskiej, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego i sędziego WSA Ewy Kamienieckiej; w pkt II. umorzył postępowanie z wniosku o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędziego NSA Jolanty Sikorskiej i sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego.
W odniesieniu do wniosku o wyłączenie wymienionych w pkt I sentencji postanowienia sędziów Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż wnioskodawca nie podał okoliczności przemawiających za zasadnością wyłączenia powyższych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. W ocenie Sądu przywołane okoliczności co do stronniczości wynikają wyłącznie z subiektywnego przeświadczenia strony co do ich istnienia. Nie zostały jednak uprawdopodobnione przez wnioskodawcę i tym samym nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 19 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji przywołane przez wnioskodawcę podstawy wyłączenia nie stanowią również okoliczności obligujących Sąd do ich wyłączenia z mocy prawa.
Ponadto Sąd zauważył, że także w złożonych wyjaśnieniach, wskazani sędziowie oświadczyli, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy.
W ocenie Sądu uwzględnienia niniejszego wniosku nie uzasadnia również subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że przez rozstrzygnięcie spraw skarżącego w trybie uproszczonym, naruszono jego dobra osobiste przez upublicznienie wyroku w sekretariacie sądu. Samo bowiem niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy sposobu procesowania, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, gdyż rozpoznając niniejszy wniosek Sąd nie bada prawidłowości podejmowanych przez skład orzekający czynności procesowych.
Zatem wobec braku oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziego, Sąd uznał, że na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. należało – orzec jak w punkcie I sentencji postanowienia.
W odniesieniu do orzeczenia w punkcie II sentencji Sąd wskazał, że na dzień wydania niniejszego postanowienia, wymienieni tam sędziowie nie orzekają już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, gdyż sędzia NSA Ryszard Pęk i sędzia NSA Jolanta Sikorska zostali przeniesieni do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W przypadku sędziego NSA Ryszarda Pęka przeniesienie nastąpiło z dniem 15 października 2015 r., zaś w odniesieniu do sędziego NSA Jolanty Sikorskiej – z dniem 1 marca 2016 r. Z kolei, sędzia NSA Tadeusz Kuczyński z dniem 29 lutego 2016 r. przeszedł w stan spoczynku. W związku z tym, Sąd uznał, że postępowanie z wniosku o ich wyłączenie należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Na powyższe postanowienie Z.R. złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie i wyłączenie wskazanych przez niego sędziów.
Skarżący stwierdził, że w toku postępowania powstał stosunek osobisty uzasadniający wyłączenie. Podał, że w uzasadnieniu postanowienia o sygn. akt IV SA/Wr 221/15 sędzia dopuścił ograniczenie prawa do sądu ze względu na wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, przez co zasugerował, że strona tym wartościom zagraża domagając się ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wskazał, że ze względu na wykształcenie uzyskane w okresie PRL sędziowie są niewiarygodni moralnie i zawodowo i potencjalnie skorumpowani, są agentami wpływu przeszłej komunistycznej nomenklatury, co czyni ich stronniczymi w obecnym postępowaniu.
Skarżący podał, że także sędziowie, którzy przeszli do orzekania w NSA zagrażają jego interesom, ze względu na solidaryzm i nepotyzm, o czym świadczy zwłoka w rozpoznawaniu jego skargi kasacyjnej w sprawie I OSK 2152/14, stanowiąca dowód stronniczości. Wnioskodawca stwierdził, że czuje się szykanowany przez władzę sądowniczą i zagrożony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a., strona składająca wniosek o wyłączenie winna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zaznaczyć przy tym należy, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne odczucia strony skarżącej. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 tejże ustawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek o wyłączenie sędziów wymienionych w pkt I. postanowienia nie został poparty wskazaniem na okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w konkretnej sprawie. W odniesieniu do wskazanych przez skarżącego sędziów wymienionych w pkt I. zaskarżonego postanowienia, ani we wniosku o wyłączenie sędziów, ani też w rozpoznawanym zażaleniu nie można dopatrzeć się przesłanek, które uzasadniałyby ich wyłączenie. Przesłanką taką nie może być wyłącznie subiektywne przekonanie skarżącego o zasadności złożonego wniosku. Nie może stanowić takich okoliczności zarówno fakt zastosowania procedury przewidzianej w ustawie i regulowane przez przepisy prawa upublicznienie wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, jak też negatywne dla strony rozstrzygnięcia wydawane w sprawach.
Prawidłowość stosowania przepisów prawa podlega weryfikacji w ramach postępowania instancyjnego poprzez korzystanie przez stronę ze środków zaskarżenia. Nie uzasadnia także wyłączenia sędziego manifestowany przez stronę brak zaufania do całego systemu sądownictwa, przyczyny wyłączenia muszą być zindywidualizowane i skonkretyzowane, a nie oparte na uprzedzeniach i nieuprawnionych generalizacjach.
W związku z tym, w okolicznościach niniejszej sprawy, a także wobec treści oświadczeń złożonych przez sędziów sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej – Ostrowskiej, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Anny Moskały, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej, sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego i sędziego WSA Ewy Kamienieckiej uznać należy, że Sąd I instancji w sposób właściwy ocenił, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie tych sędziów. Zasadnie zatem orzekł, jak w pkt I. zaskarżonego postanowienia oddalając wniosek.
Zasadnie także Sąd I instancji w pkt II. zaskarżonego postanowienia umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na okoliczność, że wymienieni w nim sędziowie nie orzekają już w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Sędziowie Ryszard Pęk i Jolanta Sikorska zostali przeniesieni na stałe do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a nie – jak to sugeruje skarżący – delegowani do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyłączenie od orzekania w sprawie może dotyczyć sędziów mogących orzekać w danym sądzie i sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do orzekania o wyłączeniu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Bezprzedmiotowe jest także orzekanie o wyłączeniu sędziego przebywającego w stanie spoczynku, a więc nie pełniącego już czynnej służby. Dlatego również w zakresie pkt II. zaskarżone postanowienie uznać należy za prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.