Postanowienie NSA z 30 lipca 2013 r., I OZ 650/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 30 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Miasta P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1049/13 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Sprawa

w sprawie ze skargi Gminy Miasta P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. przez gminę prawa własności nieruchomości postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę Miasta P. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości [...].

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Gminy Miasta P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jednocześnie strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, zatem ewentualne uwzględnienie skargi skutkować będzie wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji wywłaszczeniowej, a w konsekwencji nie będzie możliwe wydanie decyzji w przedmiocie odszkodowania. Wskazała również, że przedmiotowa decyzja może spowodować trudne do odwrócenia skutki finansowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1049/13 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Gminy Miasta P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. przez gminę prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu podał, że celem przewidzianej w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.) ochrony tymczasowej jest uchronienie strony skarżącej przed skutkami wykonania zakwestionowanego aktu, które mogą być trudne do odwrócenia, po ewentualnym jego uchyleniu przez Sąd. Udzielenie tej ochrony odbywa się wyłącznie na wniosek, przy czym, żądając wstrzymania wykonania decyzji, strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest niezasadny, bowiem strona skarżąca nie wykazała, że w niniejszej sprawie spełniona została którakolwiek z przesłanek wymienionych w w/w przepisie. Podkreślił, iż podnoszona okoliczność, tj. wypłata odszkodowania, jak każde świadczenie finansowe jest ze swej istoty czynnością "odwracalną" i w każdym czasie można dokonać zwrotu wypłaconego odszkodowania. Zatem wniosek strony nie może zostać uwzględniony. Jednocześnie zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem, które ze swej istoty nie nadaje się w realiach rozpoznawanej sprawy do wykonania, gdyż decyzja w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez gminę nieruchomości ma co do istoty charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona jedynie ex lege stan prawny zaistniały na skutek wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Nie wymaga zatem żadnej czynności, którą strona mogłaby lub musiała wykonać dobrowolnie bądź w drodze egzekucji administracyjnej, aby doprowadzić do stanu, który jest zgodny z rozstrzygnięciem w niej zawartym. Nie przyznaje ona także stronie żadnych uprawnień, ani nie nakłada na nią żadnych obowiązków. Ta okoliczność, niezależnie od braku uzasadnienia przedmiotowego wniosku, również nie zezwala na zastosowanie w sprawie instytucji wstrzymania wykonania decyzji.

Powyższe postanowienie z dnia 29 maja 2013 r. Gmina Miasta P. uczyniła przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, iż decyzja uwłaszczeniowa daje podstawę do wszczęcia postępowania odszkodowawczego, które zostało podjęte przez Starostę [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]. Ponadto, zgodnie z art. 409 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 63 ze zm.), skuteczność czynności odwracalnej może zostać zniweczona w sytuacji, gdy obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygaśnie, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony. Gmina podniosła dodatkowo, że Miasto P. jest bardzo małą miejscowością, z zakładanymi dochodami budżetu na 2013 rok w wysokości 22.900.000 zł, a wydatkami w wysokości 25.200.000 zł, gdzie same wydatki na oświatę pochłaniają prawie 9.000.000 zł, a na dokończenie budowy szkoły – ponad 1.000.000 zł. Wobec powyższego, obciążenie w postaci wypłaty odszkodowania w przewidywanej wysokości kilkuset tysięcy złotych (nawet ponad 500.000 zł), byłoby niemożliwym do zrealizowania i nieprzewidzianym wydatkiem.

Uczestnik postępowania – Z.K. wniosła o oddalenie zażalenia, wskazując, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Złożenie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej.

Podkreślić należy, iż przesłanki dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności muszą być z nimi bezpośrednio związane. Nie można zatem uznać za podstawę wstrzymania wykonania decyzji okoliczności, które nie są bezpośrednim efektem wykonania tejże decyzji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem zaskarżoną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia przez Gminę Miasta P. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości [...]. Żadna z powyższych decyzji nie rozstrzyga kwestii ewentualnego odszkodowania, jakie Gmina miałaby wypłacić właścicielom zajętej nieruchomości, a na tę właśnie okoliczność, tj. konieczność wypłaty odszkodowania oraz wywołane tym faktem skutki w budżecie Gminy, wskazuje wnioskodawca. Okoliczności tej nie można zatem uznać za bezpośredni skutek wykonania zaskarżonej w sprawie decyzji. Brak bezpośredniego związku między wykazywanym zagrożeniem a wykonaniem zaskarżonej decyzji oznacza, iż nie ma podstaw do jej wstrzymania. Podkreślić należy, iż nieodwracalne skutki wykonania decyzji muszą być realne i odnosić się do zagrożeń, jakie wywołuje bezpośrednio wykonanie decyzji, której wstrzymania strona się domaga (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 897/11 oraz z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt I OZ 1136/09, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.