Postanowienie NSA z 25 czerwca 2009 r., I OZ 652/09

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1388/08 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1388/08 odmówił H. W. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał na następujące okoliczności sprawy:

H. W. w dniu 2 lutego 2009 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z uwagi na ustawowe zwolnienie z obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżącej działanie organu w sprawie z zakresu pomocy społecznej, ta część wniosku o przyznanie prawa pomocy nie była przedmiotem rozpoznania. W pozostałym zakresie wniosek rozpoznany został odmownie wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1388/08. W dniu 16 marca 2009 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Rozpoznając sprawę Sąd wskazał, że jak podano w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, które pozostają na jego utrzymaniu. Z tytułu umowy o pracę osiąga dochód w wysokości 1.790 zł, posiada też mieszkanie o powierzchni 90 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,45 ha. Na dojazdy do pracy skarżący wydaje miesięcznie około 300 zł, zaś na opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wydaje około 150 zł, ponadto spłaca pożyczkę zaciągniętą na leczenie i leki w kwocie około 329 zł. Na leki żony, która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ponosi wydatki w wysokości około 300-500 zł miesięcznie.

Sąd wezwaniem z dnia 6 lutego 2009 r. zobowiązał skarżącego do nadesłania: zaświadczeń o wysokości dochodów uzyskiwanych za ostatni rok podatkowy przez skarżącego i jego żonę; zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd gminy o wysokości uzyskiwanego w 2007 r. dochodu z pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym oraz wyjaśnienia ile osób pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Na wezwanie Sądu skarżący oświadczył, że rozlicza się z żoną oddzielnie, uzyskanie zaś zaświadczeń o wysokości uzyskanych dochodów wiąże się z koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów, poza tym jest utrudnione szczególnie dla żony nieporuszającej się samodzielnie. Zaświadczenia z urzędu gminy w przedmiocie dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego nie może uzyskać, ponieważ od kilku lat nie ma wstępu do Urzędu Gminy Kampinos, ponadto wiąże się to z koniecznością poniesienia przez niego wydatków. Poinformował również, że w 2008 r. nie uzyskał dochodu z gospodarstwa rolnego.

W sprzeciwie złożonym od postanowienia referendarza skarżący podniósł, że przedłożona Sądowi decyzja wymiaru podatkowego Urzędu Gminy jest równorzędna z zaświadczeniem do ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Jego dochód zaś jest zmienny i waha się od 1500 do 1800 zł miesięcznie w zależności od ilości dni w miesiącu i premii. Ponadto stwierdził, że uczynił zadość wezwaniu Sądu; wymienił także wydatki, które poniósł w miesiącu styczniu, tj. za energię elektryczną 151 zł, wodę 56 zł, gaz z butli 60 zł, ubezpieczenie za 2009 r. 198 zł, podatek od gruntów rolnych i nieruchomości 207 zł, dojazdy córki do szkoły 53,60 zł. Ponadto skarżący nadesłał kserokopię decyzji ustalającej wysokość podatku rolnego za 2008 r., raport miesięczny osoby ubezpieczonej za miesiąc luty 2009 r. i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności żony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 marca 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy zakresie ustanowienia radcy prawnego uznając, że pozytywne rozpatrzenie wniosku uniemożliwiała niewyjaśniona sytuacja majątkowa skarżącego w zakresie dochodów uzyskiwanych przez jego żonę oraz dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego. Jak zauważył Sąd, decyzja w sprawie podatku rolnego przedstawiona przez skarżącego istotnie może stanowić zaświadczenie w rozumieniu art. 217 k.p.a., ale dla ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego, tymczasem Sąd zobowiązał skarżącego do nadesłania zaświadczenia o wysokości dochodu uzyskiwanego przez wnioskującego w 2007 r. z pracy w posiadanym gospodarstwie rolnym.

W zażaleniu na powyższe postanowienie H. W. podniósł, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane bez podstawy prawnej. Wykonanie wezwania przez Sąd do złożenia dodatkowych oświadczeń za rok 2008 było nierealne z następujących przyczyn: braku rozliczenia z Urzędem Skarbowym, kosztów jakie należało ponieść dla otrzymania stosownego zaświadczenia i krótkiego czasu dla spełnienia żądania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak stanowi art. 244 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do uzyskania pomocy prawnej przez wyznaczonego adwokata lub radcę prawnego bez ponoszenia kosztów ich wynagrodzenia oraz wydatków. Przyznanie prawa pomocy wchodzi w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (zakres całkowity) lub pełnych kosztów postępowania (zakres częściowy) bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).

Z przytoczonych przepisów wynika, iż osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej tego prawa w zakresie całkowitym lub częściowym. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).

W świetle powołanych przepisów oraz mając na uwadze, że oświadczenie o dochodach skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające i budziło wątpliwości, Sąd pierwszej instancji prawidłowo wezwał skarżącego w trybie art. 255 P.p.s.a. o nadesłanie dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną. Skarżący mimo prawidłowego doręczenia wezwania Sądu nie wywiązał się z tego obowiązku; nie nadesłał bowiem zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez niego i jego żonę za ostatni rok podatkowy, jak również nie wykazał dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego.

Uznać zatem należy, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z powyższych przyczyn zażalenie należało uznać za nieuzasadnione.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.