Postanowienie NSA z 2 lutego 2011 r., I OZ 66/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 2 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 450/10 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r. odrzucił wniesioną przez S. K. skargę kasacyjną od wyroku wydanego w dniu 6 lipca 2010 r., na mocy którego Sąd oddalił skargę S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd Wojewódzki stwierdził, iż skarżący otrzymał odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej w dniu [...] lipca 2010 r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku upłynął z dniem [...] sierpnia 2010 r. (poniedziałek). Skarga kasacyjna została złożona do sądu w dniu [...] listopada 2010 r. Sporządził ją i przesłał pełnomocnik skarżącego, ustanowiony w ramach przyznanego stronie skarżącej prawa pomocy. W piśmie stanowiącym skargę kasacyjną nie zawarto wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.

Biorąc pod uwagę, że wskazana skarga kasacyjna została złożona po upływie terminu zakreślonego do dokonania tej czynności oraz, że strona nie złożyła wraz z nią wniosku o przywrócenie wspomnianego terminu procesowego, przedmiotowe pismo należało zgodnie z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) odrzucić.

Powyższe postanowienie zaskarżył S. K., wnosząc o jego uchylenie. Powołanemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 177 § 1 p.p.s.a. na tle prawa pomocy, art. 2, 45 ust. 1 w zw. z art. 32, art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez dokonanie wyłącznie literalnej wykładni art. 177 § 1 p.p.s.a. bez uwzględnienia wykładni funkcjonalnej i systemowej zwłaszcza na tle spójności art. 175 p.p.s.a. w świetle skorzystania przez stronę z prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, która to procedura ze względu na swoją długotrwałość wymusza złożenie wraz ze skargą kasacyjną, wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, naruszenie art. 178 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie procedury bez uwzględnienia niezbędnych dla skorzystania z prawa ubogich procedur, co w konsekwencji powoduje, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu ma siedmiodniowy, a nie trzydziestodniowy termin na sporządzenie kasacji, naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na obciążeniu skarżącego kasacyjnie konsekwencją jego niedostatków materialnych.

Uzasadniając podniesione zarzuty, żalący się skrytykował przyjęcie przez Sąd I instancji, że S. K. wraz ze skargą kasacyjną powinien złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Termin do jego złożenia biegłby od dnia [...] października 2010 r. Wskazał, iż tego rodzaju wniosek powinien wiązać się z nadzwyczajnym zdarzeniem losowym. Stwierdził, iż w takiej sytuacji zaistniał pewien "niedostatek procedury administracyjnej". Nie wskazano bowiem wyraźnie od kiedy rozpoczyna bieg, dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Wówczas powstaje kolizja w myśl której ustanawia się pełnomocnika już po prawomocnym zakończeniu postępowania, a zatem z rażącym naruszeniem art. 243 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwą interpretację. Skarżący wywodził ponadto, że jeżeli złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zostanie rozpoznany przed uprawomocnieniem się orzeczenia Sądu I instancji, do takiego wniosku powinien mieć zastosowanie art. 247 p.p.s.a., bowiem skarga niedopuszczalna od prawomocnego orzeczenia nie będzie zasadna i nie doprowadzi do wzruszenia tego orzeczenia. Skarżący wskazał także na rozbieżności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym przedmiocie. Ponadto wniósł o skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania o zgodność art. 177 § 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32, art. 2 i art. 175 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie sposobu obliczania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, która wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie pełnomocnika z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie skarżącego, jako pozbawione uzasadnionych podstaw, zasługuje na oddalenie. Zgodnie z przepisem art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Nie ulega wątpliwości, iż S. K., składając w dniu [...] listopada 2010 r. skargę kasacyjną, dokonał niniejszej czynności po upływie zakreślonego w w/w przepisie terminu. Wbrew podniesionym w zażaleniu zarzutom, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni, a następnie subsumcji art. 177 p.p.s.a. przy obliczaniu terminu w jakim strona była zobligowana do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący zdaje się pomijać przy tym, iż wykładnia językowa (błędnie nazywana przez niego literalną) ma charakter nadrzędny nad innego rodzaju metodami wykładni oraz, że metody wykładni takiej jak funkcjonalna i systemowa winny być stosowane dopiero wówczas, gdy zastosowanie wykładni językowej nie umożliwia jednoznacznego odczytania treści ukrytej w przepisie normy. W przedmiotowej sprawie wykładnia językowa art. 177 p.p.s.a zdaje się być w tym zakresie wystarczająca.

Nie można również upatrywać naruszenia wyszczególnionych przez skarżącego norm konstytucyjnych poprzez niejednolite traktowanie osoby, którą stać na samodzielne ustanowienie pełnomocnika do złożenia skargi kasacyjne i osobę, która złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, celem złożenia tego rodzaju środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie stoi na stanowisku, że zróżnicowanie stron w zależności od tego, czy wnosiły o ustanowienie pełnomocnika, czy też same zobligowały się ponieść ciężar związany z jego wynagrodzeniem, przy określaniu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie odnajduje uzasadnienia. Interpretacja przepisów regulujących kwestię wniesienia skargi kasacyjnej zaprezentowana przez skarżącego, prowadziłaby do nieuzasadnionego, dodatkowego, promowania osoby, której przyznano prawo pomocy we wspomnianym zakresie.

Błędną jest również dokonana przez skarżącego interpretacja art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi kasacyjnej. W jego ocenie, skoro sąd nie rozpozna wniosku o przyznanie prawa pomocy przed upływem terminu do wniesienia skargi, zastosowanie powinien odnaleźć w/w przepis, ponieważ skarga kasacyjna niedopuszczalna na pewno nie będzie zasadna.

W przedmiotowej jednak sprawie skarżący nie mógł wyłącznie oceniać niedopuszczalności wspomnianej skargi na podstawie okoliczności, że wyrok Sądu I instancji jest już prawomocny. Powinien ocenić, czy w kontekście prawa strony do weryfikacji orzeczenia Sądu I instancji, przy uwzględnieniu obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez zawodowego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.), strona może skutecznie wnieść o przywrócenie terminu do złożenia powołanego środka zaskarżenia. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik powinien również rozważyć, czy okoliczność nierozpoznania przez sąd wniosku o przyznanie na rzecz wnioskodawcy prawa pomocy w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej przemawia za uznaniem braku po jego stronie, winy w uchybieniu terminu do dokonania wspomnianej czynności. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy dysponuje więc możliwością skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem nie można w tym kontekście mówić o oczywistej bezzasadności tego pisma.

Nieuzasadnionym jest także twierdzenie, że ustanowiony w ramach przyznanego prawa pomocy, jednocześnie po upływie terminu zakreślonego do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik, składając wraz ze skargą kasacyjną wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia dysponuje krótszym, wyłącznie siedmiodniowym terminem do wniesienia tego rodzaju pisma, podczas gdy pełnomocnik ustanowiony przez stronę może dysponować terminem trzydziestodniowym. Należy zauważyć, iż skarga kasacyjna jest pismem wobec którego zostały postawione wysokie wymagania natury formalnej, dlatego ustawodawca stworzył wymóg konieczności jego sporządzenia przez podmioty dysponujący odpowiednią wiedzą. Przez sporządzenie skargi kasacyjnej należy rozumieć jej napisanie i podpisanie (por. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego. LexisNexis, Warszawa 2009, s. 492). Trzeba przy tym zaznaczyć, że przyznanie prawa pomocy jest uzależnione wyłącznie od sytuacji materialnej strony. Zatem ta forma udzielonej przez Sąd pomocy, nie może sprowadzić się do wyręczania strony przy odnajdywaniu wszystkich zarzutów, które mogą zostać ujęte w tego rodzaju środku zaskarżenia. Nie pozbawia strony w tym zakresie samodzielnego działania. Strona, której przyznano prawo pomocy, zatem nie jest pozbawiona możliwości samodzielnego poszukiwania podstaw skargi kasacyjnej, chociażby nie potrafiła ich odpowiednio sformułować, jak również znaleźć odpowiedniej podstawy prawnej. To zadanie należy do ustanowionego w sprawie pełnomocnika.

Z powyższych względów brak podstaw, aby uznać, że strona której przyznano prawo pomocy celem sporządzenia skargi kasacyjnej znajduje się w takim przypadku w sytuacji gorszej niż strona, która sama ustanowiła w tym celu pełnomocnika. Na uwagę zasługuje również, że o ile strona wnosząc skargę kasacyjną powinna zawrzeć w niej wszystkie podnoszone przez siebie zarzuty, o tyle ustawodawca nie wprowadził do postępowania sądowadministracyjnego zasady prekluzji w zakresie ich uzasadnienia, umożliwiając tym samym stronie uzupełnienie skargi kasacyjnej o nowe argumenty do czasu rozpoznania sprawy.

Z zaprezentowanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie odnalazł także podstaw skierowania do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności art. 177 § 1 p.p.s.a. (mylnie określonego przez stronę jako art. 177 § 1 k.p.c.) z powoływanymi przez skarżącego przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.