Postanowienie NSA z 27 lipca 2018 r., I OZ 664/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 27 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 408/17

Sprawa

w sprawie ze skargi D. B. na czynność Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w [...] w przedmiocie przejęcia pojazdu postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Iwona Bogucka przewodniczący

Uzasadnienie

D. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na pismo Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., kwalifikując je jako postanowienie. Pismo to zostało wystosowane w trybie § 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów pozostawionych bez tablic rejestracyjnych lub których stan wskazuje na to, że nie są używane (Dz.U. Nr 143, poz. 845, ze zm.; zwane dalej: "rozporządzeniem z dnia 22 czerwca 2011 r.").

W skardze do sądu administracyjnego skarżący zakwestionował prawidłowość zastosowania w sprawie art. 50a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 128, ze zm.; zwanej dalej: "p.r.d.").

W odpowiedzi na skargę wskazano, że objęte skargą pismo ma wyłącznie charakter informacyjny, zaś przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji, albowiem nabycie prawa własności pojazdu przez gminę miało miejsce z mocy prawa.

Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez wykazanie, że przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb określony w art. 37 § 1 K.p.a. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że w Zarządzie Infrastruktury Komunalnej i Transportu w [...] (ZIKIT) przedstawił ustnie okoliczności, które wskazywały na obowiązek zwrotu pojazdu. W jego ocenie należy uznać to za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W dniu 1 marca 2017 r. złożył pismo wzywające do zwrotu pojazdu, pismo to w jego ocenie również spełnia przesłanki wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 408/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał, aby przed wniesieniem skargi na bezczynność wyczerpany został tryb określony w art. 37 § 1 K.p.a. Przedstawione przez stronę okoliczności nie spełniają przesłanki wezwania do usunięcia naruszenia prawa, są to bowiem jedynie wyrazy niezadowolenia skarżącego z działań organów oraz przebiegu sprawy.

W zażaleniu skarżący zarzucił Sądowi I instancji błędne zastosowanie art. 37 § 1 K.p.a. i art. 58 § 1 P.p.s.a. oraz bezpodstawne odrzucenie skargi. Zarzucił także błędne uznanie, że pismo z dnia 1 marca 2017 r. wniesione do Gminy Miejskiej [...] nie spełniało warunków wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz brak zastosowania art. 7a K.p.a. Podkreślił, że Gmina nie poinformowała o procedurze odwoławczej i terminach na wniesienie pism, co z uwagi na brak w tamtym czasie pomocy prawnej mogłoby uniemożliwić odzyskanie pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie mogło odnieść skutku, albowiem mimo wadliwego uzasadnienia zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Przedmiotowa skarga została wniesiona w związku z usunięciem przez Straż Miejską w [...], pojazdu będącego własnością skarżącego z miejsca jego postoju, w trybie art. 50a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem, pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Zgodnie z ust. 2, pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy.

Postępowanie z tym związane reguluje rozporządzenie z dnia 22 czerwca 2011 r., gdzie w § 6 przewidziano, że o przejęciu pojazdu na własność gminy w przypadkach, o których mowa w art. 50a ust. 2 p.r.d., wójt (burmistrz, prezydent miasta) niezwłocznie powiadamia właściciela pojazdu, jeżeli został ustalony.

Pismo takie ma wyłącznie charakter informacyjny, albowiem do przejęcia pojazdu na własność gminy dochodzi z mocy prawa. Charakter tego przejęcia przedstawił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, w którym stwierdził, że art. 50a p.r.d. przewiduje sytuację, w której dochodzi do przejścia z mocy ustawy na rzecz gminy własności pojazdów porzuconych. W takiej sytuacji mamy do czynienia z usunięciem pojazdu z drogi w związku z pozostawieniem go bez tablic rejestracyjnych lub w stanie wskazującym na nieużywanie (art. 50a ust. 1 p.r.d.). Pojazd nie jest zatem odbierany właścicielowi, ale usuwany w związku z okolicznościami świadczącymi o jego porzuceniu, wyzbyciu się władztwa nad rzeczą. Następnie, na skutek nieodebrania takiego pojazdu przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się, że został porzucony z zamiarem wyzbycia się i przechodzi na własność gminy z mocy ustawy (art. 50a ust. 2 p.r.d.). Określone w art. 50a p.r.d. przesłanki przejścia pojazdu na rzecz gminy świadczą o uzewnętrznieniu porzucenia pojazdu z zamiarem wyzbycia się i nawiązują do instytucji porzucenia rzeczy, o której mowa w art. 180 Kodeksu cywilnego, stosownie do którego właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci. W myśl art. 181 Kodeksu cywilnego własność ruchomej rzeczy niczyjej nabywa się przez jej objęcie w posiadanie samoistne. Podstawą nabycia własności takiego pojazdu nie jest ten przepis, lecz art. 50a ust. 2 in fine p.r.d., który stanowi, że pojazd taki przechodzi na własność gminy z mocy ustawy (zob. R. A. Stefański, Komentarz do art. 50a p.r.d., Lex 2008 r. oraz uchwała NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10, LEX nr 621105).

Przedstawione regulacje nie przewidują możliwości władczego orzekania przez organy administracji ani o pozbawieniu właściciela posiadania pojazdu, ani o przejęciu jego prawa własności. Nie stanowi aktu z zakresu administracji publicznej zarówno dyspozycja usunięcia pojazdu jak i nie mające cech władczych pismo organu kierowane do właściciela (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 14 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1840/13). Wniesiona skarga do sądu administracyjnego, kwestionująca zastosowanie art. 50a p.r.d. podlegała zatem odrzuceniu ze względu na jej niedopuszczalność.

Wobec braku ustawowej regulacji szczególnej, w celu rozstrzygnięcia, czy w konkretnym przypadku zostały spełnione przesłanki przejścia pojazdu na własność gminy z mocy prawa (w trybie art. 50a p.r.d.), należy odwołać się do zasad ogólnych dotyczących nabycia rzeczy porzuconej, dla których właściwy jest tryb postępowania cywilnego. W ramach tego postępowania przedmiotem badania może być kwestia zaistnienia podstaw do przejęcia własności na rzecz gminy w trybie art. 50a p.r.d. Wszelkie zatem zarzuty dotyczące postępowania w tym zakresie strona może podnosić w sprawie cywilnej.

Ze względu na powyższe, zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.).