Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt II SAB/Gd 33/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając skargę R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalając wniosek o wymierzenie organowi grzywny.
We wniosku o uzupełnienie powyższego wyroku skarżący wskazał na brak rozstrzygnięcia w wyroku o zwrocie kosztów postępowania poniesionych przez niego w związku z prowadzeniem sprawy, w tym kosztów wysłanej korespondencji i sporządzenia skargi.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uzupełnił wyrok z dnia 16 lipca 2015 r. w ten sposób, że oddalił wniosek skarżącego R. S. o zwrot kosztów postępowania. Sąd uznał, że pojęcie kosztów sądowych dotyczy kosztów poniesionych w postępowaniu sądowym i zgodnie z art. 211, 212 § 1 i 213 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), obejmuje opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków (należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach). Prawo zwrotu poniesionych w związku z postępowaniem sądowym kosztów przysługuje skarżącemu jedynie w zakresie wskazanym w ustawie. Przepisy ustawy nie zaliczają do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście kosztów sporządzenia skargi ani kosztów korespondencji.
W zażaleniu na powyższe postanowienie R. S. wniósł o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach poniesionych przez skarżącego przez zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów poniesionych w związku z prowadzeniem sprawy.
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1507/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że w art. 200 P.p.s.a. ustawodawca mówi kosztach niezbędnych do celowego dochodzenia praw, zaś w art. 205 § 1 P.p.s.a. określone zostały niezbędne koszty postępowania. Zatem pojęcia te nie mogą zostać uznane za tożsame, a w efekcie nie można się zgodzić z twierdzeniem, że kosztami niezbędnymi do celowego dochodzenia praw z art. 200 P.p.s.a. są jedynie niezbędne koszty postępowania określone w art. 205 § 1 P.p.s.a. Skoro więc zarówno w skardze, jak i we wniosku o uzupełnienie wyroku, skarżący wskazał koszty, które jego zdaniem niezbędne były do celowego dochodzenia praw, Sąd I instancji zobowiązany był do sprawdzenia czy faktycznie wskazane koszty zostały poniesione i oceny czy można uznać je za niezbędne do celowego dochodzenia praw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r. uzupełnił wskazany na wstępie wyrok w ten sposób, że dodał do niego pkt 4 o treści "oddala wniosek skarżącego R. S. o zwrot kosztów postępowania". W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2016 r., skarżący zobowiązany został do wykazania, w terminie 7 dni, że faktycznie poniósł koszty postępowania, których zwrotu domaga się w niniejszej sprawie a także do wykazania, że ich poniesienie było niezbędne do celowego dochodzenia praw. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 10 lutego 2016 r., skarżący poinformował, że w sprawie poniósł koszty wysłania korespondencji tj.: skargi z dnia 19 stycznia 2015 r. – 1 zł 40 gr; wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - 1 zł 40 gr; zażalenia z dnia 14 września 2015 r. – 1 zł 40 gr; pisma z dnia 25 stycznia 2016 r. – 1 zł 75 gr; pisma z dnia 10 lutego 2016 r. – 1 zł 75 gr oraz koszty sporządzenia skargi – 50 zł. Łącznie poniesione koszty określił na kwotę 57,70 zł. Skarżący wniósł jednocześnie o stwierdzenie faktu wysłania korespondencji na podstawie akt sprawy lub poprzez zobowiązanie Dyrektora Zakładu Karnego. W aktach sprawy brak jest dowodów poniesienia wskazanych przez skarżącego kosztów wysłania skargi oraz sporządzenia skargi w niniejszej sprawie. W tej sytuacji stwierdzić należało, że skarżący, mimo zobowiązania, nie wykazał faktycznego poniesienia kosztów postępowania, o których zwrot wnosił w skardze i wniosku o uzupełnienie wyroku, a co więcej zdaniem Sądu nie wykazał, aby koszty te były niezbędne do celowego dochodzenia jego praw.
Zażalenie na to postanowienie wniósł R. S., podnosząc, że w piśmie z dnia 10 lutego 2016 r. wykazał wszystkie koszty niezbędne do dochodzenia swoich praw przed sądem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie częściowo zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako "P.p.s.a.", w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie zaś z art. 205 § 1 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Przepis ten pozwala na zasądzenie przez sąd zarówno kosztów wskazanych w tym przepisie, jak i innych poniesionych przez stronę kosztów, jeżeli są one niezbędne do celowego dochodzenia praw.
Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem zasadniczo odmówiono zwrotu kosztów postępowania wobec skarżącego w związku z wysłaniem przez niego skargi do sądu, gdyż nie wykazał on w żaden sposób, aby koszty poniósł, ani tego, że były one niezbędne do celowego dochodzenia jego praw. Zaskarżone postanowienie jest jedynie częściowo trafne.
Zauważyć trzeba bowiem, że na złożonej w niniejszej sprawie skardze widnieje podpis skarżącego który nie wykazał (np. dowodem uiszczenia opłaty), że skarga została sporządzona przez osobę trzecią i że rzeczywiście poniósł wskazany wydatek na sporządzenie tej skargi. Uwzględnienie żądań skarżącego w zakresie wynagrodzenia osoby niebędącej adwokatem lub radcą prawnym prowadziłoby do przyjęcia zasady zasądzania kosztów bez możliwości sprawdzenia czy skarżący rzeczywiście je poniósł. Podkreślenia wymaga też, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nie mieści się w kategorii odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, tym bardziej, że w tej kwestii właściwy jest sąd powszechny, nie zaś sąd administracyjny. Wobec tego skarżącemu nie przysługuje zwrot kwoty 50 zł za sporządzenie skargi.
Pozostałe koszty, wskazane w piśmie z dnia 10 lutego 2016 r., są to koszty wysłania pism do sądu stanowiących skargę, wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, pismo będące odpowiedzią na wezwanie sądu o wykaz kosztów oraz zażalenia na postanowienia sądu. Uznać trzeba, że skarżącemu należy się zwrot kosztów korespondencji, jako niezbędnych w rozumieniu art. 205 § 1 P.p.s.a. i w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był dokonać uzupełnienia wyroku co do zwrotu kosztów postępowania. Brak takiego rozstrzygnięcia oznacza, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.