Postanowienie NSA z 7 września 2010 r., I OZ 669/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt. II SA/Wr 561/08 o oddalenie wniosku o wyłączenie sędziów: Haliny Kremis, Zygmunta Wiśniewskiego i Andrzeja Wawrzyniaka

Sprawa

w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) sierpnia 2008 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją umarzającą postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

Na rozprawie w dniu 11 maja 2010 r. D. D. złożył wniosek o wyłączenie z rozpoznania sprawy sędziów: Haliny Kremis, Zygmunta Wiśniewskiego i Andrzeja Wawrzyniaka i okazał do wglądu pismo złożone tego dnia w biurze podawczym sądu, którego treść między innymi zawiera powyższy wniosek. Skarżący oświadczył, że nie ma zarzutów do żadnego z sędziów orzekających w tym składzie tylko w ogóle do rozpatrywania tych spraw.

W złożonych oświadczeniach sędziowie, których dotyczy powyższy wniosek wskazali, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako:,,P.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt. II SA/Wr 561/08 wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów Haliny Kremis, Zygmunta Wiśniewskiego i Andrzeja Wawrzyniaka, oddalił.

W uzasadnianiu postanowienia podał, że jako podstawę prawną złożenia wniosku o wyłączenie sędziów skarżący wskazał art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a., którego ratio legis odnosi się do gwarancji bezstronności sędziego przy kontrolowaniu zaskarżonego orzeczenia w sądzie wyższej instancji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała jednak miejsca, albowiem wskazani we wniosku o wyłączenie sędziowie, nie brali udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia ani też nie brali udziału w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.

Podkreślił, że w złożonych oświadczeniach sędziowie wyjaśnili, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania niniejszej sprawy. Ponadto, wyżej wymienieni sędziowie nie podjęli w sprawie żadnych czynności nasuwających obawę naruszenia prawa skarżącego do obrony jego sfery prawnej, co samo przez się wyklucza dociekanie, czy u ich podłoża znajdowały się względy wymienione w art. 19 P.p.s.a.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. w/w wniosek oddalił.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia D. D. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucono

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia z mocy samej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Stosownie do treści art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator.

Wskazany przepis podobnie jak inne przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, stanowi gwarancję procesową bezstronności sędziego i nie powinien być wykorzystywany do innych celów, jak na przykład do przewlekania postępowania sądowego. Dlatego stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów tylko dla usunięcia pozorów braku bezstronności powinno być ostrożne, wyważone i racjonalne. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione.

W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o wyłącznie sędziów Haliny Kremis, Zygmunta Wiśniewskiego i Andrzeja Wawrzyniaka wskazując na wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro sędziowie, których przedmiotowy wniosek dotyczył, w złożonych oświadczeniach wyjaśnili, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie (karta 185, 191 i 192 akt sądowych), a poza tym wniosek ten w żaden nie został uzasadniony, albowiem skarżący ograniczył się jedynie do zarzutów skierowanych do rozpatrywania niniejszej sprawy, to Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.