Postanowienie NSA z 30 stycznia 2015 r., I OZ 67/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 30 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 44/14 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 44/14 odrzucenia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 44/14 o odrzuceniu skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi J. S. na czynność Starosty B. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Skład

Sędzia NSA Monika Nowicka przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 44/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę kasacyjną J. S. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 21 lutego 2014 r., o odrzuceniu skargi.

W terminie otwartym do złożenia zażalenia na powyższe orzeczenie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika. Wniosek ten został w całości uwzględniony.

Pismem z dnia 28 października 2014 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 21 maja 2014 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Wskazał, że termin do zaskarżenia ww. postanowienia już upłynął, jednakże z racji ustanowienia na jego rzecz zawodowego pełnomocnika w ramach przyznanego prawa pomocy, czynności tej nie dokonał bez swojej winy.

Odrzucając ww. wniosek - na podstawie art. 88 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej jako: "P.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że został on złożony po upływie terminu przepisanego do dokonania czynności.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki podniósł, że choć ustanowienie zawodowego pełnomocnika w ramach przyznanego prawa pomocy, a po upływie terminu do wniesienia sformalizowanego środka zaskarżenia, jest rozumiane i kwalifikowane jako niezawinione uchybienie terminowi, to jednak w takim przypadku, dzień doręczenia pełnomocnikowi pisma o powierzeniu mu obowiązków reprezentowania strony w postępowaniu przez sądem administracyjnym, uznać należy za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu.

W niniejszej sprawie, reprezentującemu skarżącego pełnomocnikowi została doręczona tego rodzaju informacja w dniu 14 października 2014 r. Od tego dnia pełnomocnik miał zatem – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - obiektywną możliwość zapoznania się z aktami sprawy oraz wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wniosek taki wniesiono zaś dopiero w dniu 28 października 2014 r., tj. 14 dnia od daty ustania przyczyny uchybienia terminu.

Sąd podkreślił przy tym, że pełnomocnik nie wskazał żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie odmiennej daty ustania przyczyny uchybienia terminu, niż data przyjęta przez Sąd. Ponadto zaznaczył też, że czas na złożenie zażalenia nie może być dłuższy niż 7 dni, liczone od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu. Wynika to bowiem z treści art. 194 § 2 P.p.s.a. i charakteru ustanowionego w nim terminu.

J. S., we wniesionym na powyższe postanowienie zażaleniu, wnosząc o jego uchylenie, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie:

• naruszenie art. 87 § 1 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z dniem ustania przyczyny uchybienia terminu jest dzień doręczenia pełnomocnikowi pisma z właściwej izby samorządu zawodowego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego i w konsekwencji nieuzasadnione uznanie wniosku o przywrócenie terminu za spóźniony – w rozumieniu art. 88 P.p.s.a.- w sytuacji gdy, z okoliczności niniejszej sprawy wynikało, że skarżący dochował terminu przepisanego do dokonania tej czynności;
• naruszenie art. 194 § 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że dzień doręczenia pełnomocnikowi pisma z właściwej izby samorządu zawodowego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego jest równoznaczny z dniem, w którym doręczono mu postanowienie podlegające zaskarżeniu.

W uzasadnieniu zażalenia wskazywano, że ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia zażalenia następuje dopiero w sytuacji, gdy strona uzyskuje realną możliwość podjęcia czynności procesowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do art. 88 P.p.s.a. zdanie pierwsze spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji bezzasadnie odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, z uwagi na niezachowanie przez niego siedmiodniowego terminu przepisanego do dokonania tej czynności (art. 87 § 1 P.p.s.a.)

Należy zauważyć, że z treści powyższych przepisów wynika, że przed dokonaniem oceny, czy skarżący w niniejszym przypadku uchybił terminowi do wniesienia zażalenia bez swojej winy, koniecznym było ustalenie, czy wniosek w tym przedmiocie został przez niego złożony w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Dla powyższej oceny istotne znaczenie ma pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2013, sygn. akt SK 17/12. W wyroku tym stwierdzono, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika - w trybie art. 244 P.p.s.a. - dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy. Musiało to przy tym nastąpić nie później niż w trzydziestym dniu, licząc od dnia zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu do tej roli.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., w istocie rozpoczynał bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy – pełnomocnik realnie mógł sporządzić i wnieść w niniejszej sprawie zażalenie, przy czym czas na dokonanie tej czynności mógł trwać co najwyżej siedem dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że czym innym jest termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania się" do wniesienia zażalenia, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie.

Realnie zatem pełnomocnik mógł złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia po upływie siedmiodniowego terminu niezbędnego do jego sporządzenia. Powyższe oczywiście nie może wprost prowadzić do konkluzji, że dokonanie ww. czynności procesowej w terminie 7 dni po upływie ww. czasu jest równoznaczne z dochowaniem terminu do złożenia wniosku. Okoliczność ta powinna bowiem każdorazowo podlegać ustaleniu.

Sąd badając zatem wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, za każdym razem jest zobligowany dokonać oceny, kiedy istniała realna możliwość sporządzenia tego środka odwoławczego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a w konsekwencji, od kiedy rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia tego wniosku.

W niniejszym przypadku należało uznać, że – z uwagi na obszerność akt oraz konieczność zapoznania się z szeregiem znajdujących się w nich, w dodatku mało czytelnych pism skarżącego - ustanowionemu na jego rzecz pełnomocnikowi do należytego sporządzenia zażalenia, które zamierzał dołączyć do wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, potrzebny był cały, siedmiodniowy termin przeznaczony na dokonanie tej czynności.

Powyższe oznacza zatem, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności mógł najwcześniej rozpocząć bieg od dnia 22 października 2014 r.

Choć zatem - w świetle przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego - przyczyna uchybienia wspomnianego terminu mogła upłynąć najpóźniej w dniu 21 października 2014 r., co pozostaje w sprzeczności z zawartymi we wniosku twierdzeniami, nie można było jednak uznać, że skarżący złożył przedmiotowy wniosek po terminie, skoro dokonał tej czynności w dniu 28 października 2014 r., tj. przed upływem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu wniosku, Sąd zobligowany będzie wziąć pod uwagę poczynione wyżej rozważania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.