Postanowienie NSA z 9 września 2010 r., I OZ 678/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 797/09 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA E.P. od orzekania

Sprawa

w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz przewodniczący, sprawozdawca

Uzasadnienie

A.K. w dniu [...] czerwca 2010 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wyłączenie od orzekania w jego sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sędziego sprawozdawcy E.P.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż niniejsza sprawa stanowi cześć postępowania nadzwyczajnego o sygn. II SA/Wa 1018/09 i dlatego też obie sprawy powinny być rozpoznane łącznie. W związku z tym złożył on w dniu [...] 2009r. wniosek o połączenie tych spraw, jednak do dnia dzisiejszego nie został on rozpoznany. Zdaniem wnioskodawcy uchylanie się sędziego sprawozdawcy od podjęcia czynności procesowych w tym zakresie stawia go na z góry przegranej pozycji, ponieważ umniejsza mu możliwość dochodzenia swoich praw w postępowaniu głównym. W tej sytuacji trudno mówić o bezstronności sędziego sprawozdawcy.

W dniu 2 sierpnia 2010 r. Sędzia WSA E.P. złożyła pisemne oświadczenie, że po jej stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. powoływanej dalej jako:,,P.p.s.a."), wyłączające ją od udziału w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 797/09 oraz że nie istnieją innego rodzaju okoliczności, które mogłyby wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego (oświadczenie w aktach sprawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 797/09 wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA E.P. oddalił.

W ocenie Sądu, podnoszone przez skarżącego okoliczności nie wywołują uzasadnionej wątpliwości, co do bezstronności Sędziego w niniejszej sprawie, bowiem przeświadczenie strony o wadliwym prowadzeniu postępowania w sprawie nie oznacza jeszcze braku bezstronności sędziego. Wyjaśnił, iż zarzucane w niniejszej sprawie niepołączenie spraw do wspólnego rozpoznania nie pozbawia skarżącego jego konstytucyjnych praw. W żaden sposób nie odbiera mu prawa do czynnego udziału w postępowaniu, wypowiadania się i składania pism procesowych, również w nawiązaniu do sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1018/09.

Poza tym, podkreślił, że z oświadczenia Sędziego oraz okoliczności sprawy nie wynika, aby łączyły go z wnioskodawcą jakiekolwiek relacje wskazujące na możliwość przypisania stronniczości. Natomiast subiektywne przewidywania skarżącego nie mogą stanowić podstawy wyłączenia sędziego w sytuacji, w której żadne obiektywne okoliczności za tym nie przemawiają.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący jest uprawniony, jako strona postępowania, do żądania zastosowania przez Sąd określonych prawem instytucji procesowych składając stosowne wnioski procesowe, w tym także wniosek o połączenie spraw. Celowi temu jednak nie służy wniosek o wyłączenie sędziego, który stanowi gwarancję bezstronności rozpoznania sprawy, a nie gwarancję podejmowania przez Sąd czynności procesowych zgodnych z wolą skarżącego.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. w/w wniosek oddalił.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym podniósł zarzut nieważności postępowania w związku z art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a., wskazując, iż rozpoznający w/w wniosek sędzia WSA J.W. podlegał w tej sprawie wyłączeniu z mocy prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia z mocy samej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Wskazane przepisy podobnie jak inne przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, stanowią gwarancję procesową bezstronności sędziego i nie powinny być wykorzystywane do innych celów, jak na przykład do przewlekania postępowania sądowego. Dlatego stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów tylko dla usunięcia pozorów braku bezstronności powinno być ostrożne, wyważone i racjonalne. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie (karta [...] - akt sądowych) i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie.

Z kolei, odnosząc się do zarzutów skarżącego podniesionych w zażaleniu wskazać należy, że stosownie do treści art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie.

W związku z powyższym należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy wyłączenia pracowników [...] MON. Ponieważ sprawa ta nie była uprzednio przedmiotem kontroli ze strony sądu administracyjnego, to zarzut ten nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.