Postanowienie NSA z 28 września 2010 r., I OZ 680/10

Wydany

28 września 2010 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 września 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 sierpnia 2010 roku sygn. akt II SA/Ol 334/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym

Skład

Sędzia NSA Jerzy Bujko

Sprawa

w sprawie ze skargi A.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] października 2006 roku Nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zażalenia na bezczynność Prezydenta Miasta Elbląga w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił A.T. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 19 maja 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę A.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...] października 2006 r., w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zażalenie na bezczynność Prezydenta Miasta Elbląga w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

W dniu 21 czerwca 2010 r. skarżąca przesłała do Sądu I instancji wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmującego ustanowienie pełnomocnika uprawnionego do sporządzenia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 8 lipca 2010 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy.

Skarżąca złożyła sprzeciw, w którym ponownie zwróciła się o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie osoby uprawnionej do sporządzenia skargi kasacyjnej, zobowiązując się do przejęcia na siebie ciężaru kosztów związanych ze sporządzeniem przez nią skargi kasacyjnej.

Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wyjaśnił, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartym w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, utrzymującą się z dochodu z renty rodzinnej po zmarłym mężu w wysokości 1727 zł brutto. W rubryce nr 7 skarżąca nie wykazała żadnego majątku. W rubrykach nr 5 i 11 wskazała natomiast, że poszukiwania zawodowego pełnomocnika, który sporządziłby skargę kasacyjną na postanowienie wydane w niniejszej sprawie okazały się, z przyczyn niezależnych od niej, bezskuteczne. W konsekwencji, wniosła o ustanowienie przez Sąd radcy prawnego, przyjmując na siebie ciężar kosztów związanych ze sporządzeniem skargi kasacyjnej.

W ocenie Sądu I instancji, z uzasadnienia wniosku oraz przesłanych pism bezsprzecznie wynika, że skarżąca dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi jej ustanowienie zawodowego pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku koniecznego dla niej utrzymania, co wyklucza przyznanie prawa pomocy.

Sąd I instancji podkreślił także, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby Sąd do wydania postanowienia o ustanowieniu dla strony zawodowego pełnomocnika, za czynności którego strona miałaby sama zapłacić. Jedyną przesłanką braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest sytuacja materialna strony.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Szczegółowo przedstawiła przebieg postępowania podnosząc przede wszystkim argumenty odnośnie zasadności zaskarżonego do Sądu I instancji postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.

Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Rozstrzygnięcie Sądu I instancji było efektem obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej na podstawie przedłożonych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że brak było podstaw do przyznania skarżącej pełnomocnika z urzędu. Skarżąca uzyskuje stały dochód z tytułu renty i sama nie kwestionuje, że jest w stanie ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika. Skarżąca zdaje się nie dostrzegać, że możliwość skorzystania z instytucja prawa pomocy uzależnione jest wyłącznie od możliwości finansowych strony. Jest to jedyna przesłanka jaką sąd administracyjny może brać pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku. Rozstrzygnięcie odmowne nie jest zatem w tym przypadku złą wolą sądu czy też ignorowaniem deklaracji strony o możliwości samodzielnego poniesienia kosztów pełnomocnika, a jedynie wynikiem oceny sytuacji majątkowej skarżącej i okoliczności sprawy.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.