Postanowienie NSA z 13 sierpnia 2013 r., I OZ 683/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. sp. z o.o. z siedzibą w Sopocie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 233/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w Sopocie na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Joanna Banasiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 233/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania G. sp. z o.o. z siedzibą w Sopocie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zdaniem Sądu I instancji, jednak taka sytuacja nie występuje w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem zgodzić się z argumentem strony, że spółka, która prowadzi działalność deweloperską nie jest w stanie samodzielnie uiścić kosztów sądowych wynoszących obecnie 100 złotych. Sąd miał przy tym na względzie, że przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy jest drugim wnioskiem G. Sp. z o.o. oraz okoliczność, że pierwszy rozpoznany został odmownie prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2012 r. A zatem, jak podał Sąd, dokonał oceny zasadności wniosku przez pryzmat ewentualnej zmiany sytuacji finansowej przedstawionej uprzednio. Bez znaczenia jest przy tym, zdaniem Sądu I instancji, wykazana przez stronę strata za rok obrotowy 2011 w wysokości 248.559,47 zł, (która poprzednio wynosiła 130.457,68 zł), gdyż strata jest wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodem (skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych, jak również nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (por. postanowienie NSA z 24 maja 2012 r., II FZ 403/12, czy z 13 czerwca 2012 r., II GZ 206/12). Ponadto, mimo że skarżąca wykazuje straty, to nadal prowadzi działalność gospodarczą, zatem uznać należy, iż posiada środki finansowe na prowadzenie swojej działalności, nakierowanej na uzyskanie przychodu, tym bardziej, że nie zgłasza wniosku o upadłość. Pomimo wezwania Sądu do nadesłania wykazu i wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz złożenie oświadczenia z jakich środków wypłacane jest wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego spółkę (karta nr 164), skarżąca przedstawiła tylko wydruk z KB 4 Oddział w Bielsku-Białej (karta nr 167) – nie wykazywanego we wniosku, natomiast nie przedłożyła wyciągów z czterech rachunków ujawnionych w formularzu PPPr, tj. trzech rachunków w Banku Millenium S.A. oraz jednego w Banku Zachodnim WBK S.A.

Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że nie ma podstaw do zmiany na podstawie art. 165 p.p.s.a. wydanego uprzednio postanowienia w przedmiocie prawa pomocy.

Zażalenie na to postanowienie złożyła G. sp. z o.o. z siedzibą w Sopocie reprezentowana przez adwokata, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 (z zawartego w zażaleniu wniosku wynika, że powinien być wskazany pkt 2 tego artykułu) p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na odmowie przyznania skarżącej spółce prawa pomocy pomimo, że wykazała, iż nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych.

W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wadliwe jest stanowisko Sądu I instancji co do tego, że wykazana przez skarżącą strata nie jest tożsama z brakiem środków na uiszczenie kosztów sądowych. Ponadto, po stronie skarżącej wystąpiła istotna zmiana okoliczności bowiem straty, które ponosi uległy znacznemu zwiększeniu w stosunku do poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym zaś - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym, stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. sąd oceniając wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy, bierze pod uwagę jedynie dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Podkreślenia wymaga również, że sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jego udzielenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt I FZ 436/04).

Regulacja dotycząca przyznania prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Tymczasem strona, ponawiając wniosek w tym względzie, mimo zobowiązania zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2013 r. do złożenia dodatkowych, wskazanych przez Sąd dokumentów, nie przedstawiła w wyznaczonym terminie tych materiałów.

Przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku możliwe jest, jeżeli zmianie uległa sytuacja majątkowa strony i w nowym stanie faktycznym spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. Sytuacja taka jednak w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła, a skarżąca powołuje się w zażaleniu na okoliczności, które nie mają bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie. Przytoczyć w tym miejscy należy argumentację zawartą w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OZ 543/12, zapadłym w niniejszej sprawie, oddalającym zażalenie na postanowienie Sądu I instancji o odmowie uwzględnienia poprzedniego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy i powołane tam orzecznictwo, że wykazanie w danym roku podatkowym starty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę (por. post. NSA z 24 maja 2012 r., II FZ 403/12, czy z 13 czerwca 2012 r., II GZ 206/12). Ma to właśnie miejsce w odniesieniu do G. sp. z o.o. z siedzibą w Sopocie, która prowadzi działalność gospodarczą, mimo wykazywanych strat, co oznacza, że posiada środki finansowe na prowadzenie tej działalności, która przecież nakierowana jest na uzyskanie przychodu. Fakt ten oznacza również, że Spółka jest wypłacalna w stosunku do swoich kontrahentów, bo w przeciwnym razie zobligowana byłaby do złożenia wniosku o upadłość.

Powyższe okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie uległy zmianie, zwiększyły się jedynie straty skarżącej spółki, która nadal jednak prowadzi działalność, co oznacza, że nie utraciła trwale płynności finansowej.

Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Aby możliwe było zastosowanie tego przepisu spełniony musi zostać wskazany w nim warunek zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia, czyli takie zmiany w stanie majątkowym skarżącej, których zaistnienie wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 p.p.s.a., co jak wskazano wyżej, w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

Prawidłowo zatem uznał Sąd I instancji, że Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a co za tym idzie w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wydanie orzeczenia na podstawie art. 165 p.p.s.a. bowiem skarżąca nie spełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.