Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II SO/Po 2/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wnioski M. L. wymierzenie grzywny Zastępcy Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych, Sekretarzowi Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych oraz Sędziom Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu, w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wnioskami skierowanymi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 30 marca 2010 r., M. L. wniósł o wymierzenie grzywny Zastępcy Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu – sędziemu płk K. M., Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych - Sędziemu Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu ppłk W. W., Sekretarzowi Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych – sędziemu Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu ppłk M. K., sędziom Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu – ppłk P. W., ppłk P. K., ppłk D. B. Jako podstawę prawną wniosku M. L. powołał przepis art. 55 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.". W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż z żądaniem wymierzenia grzywny wystąpił w związku z niezastosowaniem się wskazanych osób do obowiązku określonego w art. 54 § 2 powyższej ustawy.
Wyjaśnił ponadto, iż w dniu 16 lutego 2010 r. za pośrednictwem tych osób złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w związku z nieudzielaniem przez wymienionych informacji publicznej żądanej przez niego w skierowanych do tych osób wnioskach z dnia 23 grudnia 2009 r. Wyjaśnił, iż skargi nie zostały przekazane do Sądu, lecz zostały mu zwrócone przez Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego Poznaniu płk J. K., który pismem z dnia 16 marca 2010 r. poinformował go, iż osoby, którym zarzucił bezczynność w udzieleniu żądanej informacji publicznej, nie widzą podstaw prawnych do skierowania skargi do Sądu za ich pośrednictwem. Zdaniem wnioskodawcy w przedstawionym stanie faktycznym wskazani funkcjonariusze publiczni nie wypełnili obowiązku określonego przepisem art. 54 § 2 p.p.s.a., co czyni wnioski o wymierzenie grzywny tym osobom zasadnymi. Do wniosków M. L. załączył kserokopie powołanej w ich uzasadnieniu korespondencji.
W odpowiedzi na wnioski o wymierzenie grzywny, oznaczone w tych wnioskach osoby wniosły o ich nieuwzględnienie. W uzasadnieniu swoich stanowisk wyjaśnili, iż pismem z dnia 23 grudnia 2009 r. skarżący zwrócił się do każdego z nich, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, o podanie którzy z sędziów sądów wojskowych uczestniczących w zgromadzeniu sędziów sądów wojskowych w dniu 18 listopada 2008 r. w głosowaniu jawnym powstrzymali się od zagłosowania za przyjęciem uchwały w sprawie treści zaprezentowanych w programie TVN "Uwaga" oraz jak osobiście w sprawie powyższej każdy z tych sędziów zagłosował. Wskazali, że informacje żądane przez M. L. w piśmie z dnia 23 grudnia 2009 r. nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a także, że jako sędziowie Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu - członkowie Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych, nie są organem zobowiązanym do udzielenia informacji w trybie powołanej ustawy.
Nie są także organem w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a., stąd nie byli zobowiązani do nadawania biegu skargom złożonym za ich pośrednictwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W świetle wskazanych regulacji brak jest podstawy faktycznej i prawnej do wymierzenia wskazanym we wnioskach osobom grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.
Zastępca Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu - Sędzia Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu płk K. M. dodatkowo wyjaśnił, iż w odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 7 stycznia 2010 r. poinformował skarżącego, iż jako członek Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych nie jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji w trybie powołanej ustawy. Wyjaśnił nadto, iż w tym samym dniu wniosek M. L. przesłał swojemu przełożonemu, a jednocześnie ówczesnemu Przewodniczącemu Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych - płk J. K. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych - Sędzia Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu ppłk W. W. podniósł, iż zawarte w żądaniu pytania nie dotyczyły jego czynności jako Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego. Wyjaśnił nadto, iż w zgromadzeniu tym brał udział jako sędzia, a nie jako Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego. W tej sytuacji przedmiotową skargę pozostawił Prezesowi Sądu.
Sekretarz Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych – Sędzia Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu ppłk M. K. dodatkowo wyjaśnił, iż dwukrotnie udzielał Mariuszowi Lewińskiemu odpowiedzi na kierowane do niego pisma z dnia 14 grudnia 2009 r. oraz z dnia 5 stycznia 2010 r., a kolejne pisma w tej sprawie przekazał ówczesnemu Przewodniczącemu Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych – Prezesowi Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu płk J. K., który udzielił zainteresowanemu stosownej odpowiedzi. Wyjaśnił, iż jako członek Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych oraz jako Sekretarz tego Zgromadzenia nie jest organem w rozumieniu art. 54 § 1 p.p.s.a. Wskazał, iż zgodnie z §9.1 i §9.2 uchwały Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych z dnia 23 stycznia 1998 r. - Regulaminu Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych, sekretarz Zgromadzenia jest wyłącznie organem technicznym, pomocniczym dla każdorazowego Przewodniczącego Zgromadzenia.
Sędzia Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu ppłk P. W. w uzasadnieniu swojego stanowiska dodatkowo wyjaśnił, iż pismo z dnia 16 lutego 2010 r. zawierające skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu adresowane było na Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu.
Wnioski zarejestrowane zostały jako sprawy o sygnaturach akt od II SO/Po 2/10 do II SO/Po 7/10, które to sprawy postanowieniem wydanym na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. Sąd połączył jako pozostające ze sobą w związku, do wspólnego rozpoznania i rozpatrzenia, postanawiając prowadzić je dalej pod sygnaturą II SO/Po 2/10.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. Nr 226 z 2007 r. poz. 1676 ze zm.) Zgromadzenie Sędziów Sądów Wojskowych jest organem samorządu sędziowskiego, które zgodnie z § 4 ust. 1 Regulaminu Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych uchwalonego dnia 23 stycznia 1998 r., reprezentowane jest przez Przewodniczącego.
W świetle wyżej powołanego przepisu § 4 ust. 1 Regulaminu Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych, wskazane we wnioskach osoby nie są uprawnionymi do reprezentowania Zgromadzenia, zarówno z racji pozostawania sędziami sądu wojskowego jak i z racji pełnionych funkcji. W konsekwencji osoby te nie mogą zostać uznane za organ w rozumieniu art. 1 p.p.s.a., który zobowiązany byłby do zastosowania się do obowiązku wynikającego z przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a.
W świetle art. 10a wyżej powołanej ustawy o ustroju sądów wojskowych nie można także uznać, iż wskazani we wniosku sędziowie, w tym sędzia płk K. M. jako Zastępca Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu oraz sędzia ppłk Wojciech Wierzbicki z racji pełnienia funkcji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych, byli zobowiązani do udzielenia żądanej przez wnioskodawcę informacji.
Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, iż zgodnie z § 9 ust. 1 i § 9 ust. 2 powołanego wyżej Regulaminu Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych sekretarz Zgromadzenia jest wyłącznie organem technicznym, pomocniczym dla każdorazowego Przewodniczącego Zgromadzenia, tym samym również sędzia ppłk M. K. – jako sekretarz Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych, nie był zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r., co w konsekwencji nakazuje uznać, iż nie był zobowiązany do nadawania biegu sprawie poprzez zastosowanie się do przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a. i w konsekwencji do przekazania skargi na nieudzielenie informacji publicznej do sądu administracyjnego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. L. podniósł, iż sędzia sądu wojskowego jest funkcjonariuszem publicznym i wykonuje zadania publiczne. Jest więc podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Wniosek skierowany do Zastępcy Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu – sędziemu płk K. M., Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych - Sędziemu Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu ppłk W. W., Sekretarzowi Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych – sędziemu Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu ppłk M. K., sędziom Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu – ppłk P. W., ppłk P. K., ppłk D. B. dotyczył udzielenia informacji publicznej związanej z działalnością podmiotów pełniących funkcje publiczne.
W ocenie skarżącego Sąd zawęził pojęcie organu administracji publicznej. Pojęcie organ administracji publicznej obejmuje także inne podmioty, którymi są sędziowie sądów wojskowych zwłaszcza zaś Zastępca Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to czy członek Zgromadzenia Sędziów Sądów Wojskowych jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na gruncie art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 9 i 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz.U. z 2007 Nr 226 poz. 1676) Zgromadzenie Sędziów Sądów Wojskowych stanowi organ samorządu sędziowskiego i w jego skład wchodzą sędziowie sądów wojskowych.
Z kolei zgodnie z art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Ustawodawca tworząc katalog podmiotów, o których mowa powyżej, podzielił je na dwie zasadnicze kategorie. Po pierwsze - do udzielania informacji publicznej zobowiązane zostały "władze publiczne", a po drugie - inne podmioty wykonujące "zadania publiczne" (posiadające takie informacje). Sformułowanie przepisu ust 1 art. 4 ustawy przez zawarcie zwrotu "w szczególności" oznacza więc, że każdy podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, jeśli wykonuje zadania publiczne (zadania władzy publicznej).
Natomiast przepis art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza ta jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu, tj. Sejm, Senat, Prezydenta RP i Radę Ministrów oraz sądy i trybunały.
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do szeroko rozumianych władz publicznych oraz wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28 i n.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Zgromadzenie Sędziów Sądów Wojskowych nie jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na gruncie art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach jest bowiem prezes sądu do którego został skierowany przedmiotowy wniosek.
Zgodnie z art. 11 Prawa o ustroju sądów wojskowych prezes wojskowego sądu okręgowego i prezes wojskowego sądu garnizonowego kierują działalnością sądu oraz są przełożonymi sędziów i pozostałego składu osobowego danego sądu. Nie ulega wątpliwości, że to prezes sądu, do którego skierowany został wniosek o udostępnienie informacji publicznej działa w postępowaniu wywołanym tym wnioskiem jako organ administracji właściwy do wydania decyzji administracyjnej w pierwszej instancji.
Z kolei Zgromadzenie Sędziów Sądów Wojskowych nie mieści się w pojęciu "władzy publicznej", tj. pierwszej kategorii podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, gdyż nie jest organem państwowym lub samorządowym, lub innym podmiotem sprawującym w ich imieniu funkcje publiczne. Brak jest również podstaw prawnych, aby działalność organu samorządu sędziowskiego utożsamiać z wykonywaniem zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy, skoro działalność ta zgodnie z art. 10 §3 Prawa o ustroju sądów wojskowych ma wyłącznie charakter opiniotwórczy.
Dostęp do informacji publicznej nie może polegać na żądaniu składania oświadczeń przez imiennie oznaczonych funkcjonariuszy publicznych czy przedstawicieli organów władzy. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej musi zostać wpierw skierowany do organu, który ze względu na swoją właściwość jest zobowiązany do udzielenia tej informacji. W niniejszej sprawie organem tym jest Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu jako przełożony sędziów i pozostałego składu osobowego sądu. Natomiast za pozbawione podstaw należało uznać żądanie udostępnienia informacji publicznej przez poszczególnych sędziów, ponieważ nie są oni na podstawie art. 4 powołanej ustawy podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji