Postanowienie NSA z 13 sierpnia 2013 r., I OZ 686/13

Wydany

13 sierpnia 2013 r.

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 2048/11 o odmowie przyznania prawa pomocy

Skład

Sędzia NSA Joanna Banasiewicz

Sprawa

w sprawie ze skargi M. C. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 8/11 postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2048/12, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), odmówił M. C. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 8/11.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że M. C. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia wynikało, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i pełnoletnią córką. Podała, że nie uzyskuje żadnych dochodów, mąż otrzymuje miesięcznie 500 zł z tytułu prac dorywczych, zaś córka zarabia 2.000 zł na podstawie umowy o dzieło. Osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe, poza mieszkaniem lokatorskim o powierzchni 64 m2, nie posiadają majątku ani oszczędności. Skarżąca w dniu 16 maja 2013 r. nadesłała do Sądu zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości jej dochodu, jej męża oraz córki osiągniętego w 2012 r., kopię rachunku za energię elektryczną za okres od 17 stycznia 2013 r. do 19 marca 2013 r. kopię zestawienia opłat za mieszkanie oraz wyciąg z rachunku bankowego córki za okres od 1 marca 2013 r. do 28 kwietnia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Koszty sądowe, jakie skarżąca winna uiścić na obecnym etapie postępowania, to 100 zł tytułem wpisu (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, wysokość osiąganych dochodów w gospodarstwie domowym skarżącej wskazuje, że jest ona w stanie ponieść pełne jego koszty, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego oddalił wniosek.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. C. podnosząc, że w dalszym nie otrzymuje wynagrodzenia, natomiast jej córka w okresie wakacji nie osiąga dochodów. Skarżąca zarzuciła ponadto, że odmowa przyznania jej prawa pomocy jest równoznaczna z ograniczeniem prawa do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1. w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji muszą być interpretowane w sposób ścisły. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie z opłat sądowych, w tym wpisu, stanowi odstępstwo od wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II FZ 31/10).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy zawiera wyczerpującą i przekonującą argumentację odnoszącą się do stanu faktycznego ustalonego obiektywnie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni wraz z mężem i dorosłą córką posiadają miesięczny dochód oscylujący w granicach 2000-2500 zł. Porównując zaś wielkość powyższej kwoty z wykazanymi przez wnioskodawczynię koniecznymi kosztami utrzymania, w tym opłatami mieszkaniowymi, opłatami za energię elektryczną, spłatą zadłużenia z tytułu zwłoki w opłatach za użytkowanie lokalu mieszkalnego, brak jest podstaw do uznania, że strona nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że odmowa przyznania prawa pomocy nie oznacza ze swojej istoty ograniczenia skarżącej prawa do sądu. Prawo pomocy jest bowiem szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom niebędącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Skoro skarżąca nie wykazała, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, a w konsekwencji tego Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania jej prawa pomocy, to nie można mówić o naruszeniu prawa do sądu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia