Postanowienie NSA z 11 lutego 2009 r., I OZ 69/09

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 11 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 780/08 odrzucające skargę kasacyjną W. W.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 780/08 wydanego

Skład

Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska

Sprawa

w sprawie skargi W. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia części dokumentów p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 780/08 oddalił skargę W. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia części dokumentów. Odpis sentencji wyroku, doręczony został pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu W. P. w dniu 15 września 2008 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 58 akt sprawy).

Następnie w dniu 7 listopada 2008 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Jednocześnie w piśmie przewodnim do wskazanej skargi kasacyjnej podniósł, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 177 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) z uwagi na to, że od zaskarżonego wyroku nie sporządza się uzasadnienia. A zatem, zdaniem pełnomocnika skarżącego, termin do wniesienia skargi kasacyjnej, jako otwarty, nie został przekroczony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 listopada 2008 r. niniejszą skargę kasacyjną odrzucił, jako złożoną z przekroczeniem terminu.

Uzasadniając swoja decyzję i powołując się na przepisy art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a. stwierdził, iż skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Jednak w myśl art. 1 w zw. z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne są zobowiązane do stosowania środków określonych również w przepisach szczególnych.

Taką właśnie szczególną regulację postępowania, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie, przed sądami administracyjnymi wprowadza ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 ze zm.). Zgodnie z art. 32 ust. 4 i 6 tej ustawy, sąd administracyjny rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym, a wyrok wydany na takim posiedzeniu uzasadnia się tylko w przypadku uwzględnienia skargi. Przy czym odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko Prezesowi Instytutu Pamięci, zaś skarżącemu doręcza się jedynie odpis wyroku.

Wynika z tego jednoznacznie, że treść powołanych przepisów wyklucza możliwość sporządzenia uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi na decyzję wydaną na podstawie przepisów ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Oznacza to, że 30 - dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej określony w art. 177 ustawy - P.p.s.a., liczy się od dnia doręczenia skarżącemu odpisu sentencji wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż przedmiotowej sprawie zaskarżony wyrok oddalający skargę W. W., z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 780/08 doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 15 września 2008 r. Termin 30 - dniowy do wniesienia skargi kasacyjnej, liczony jest od dnia następnego od daty doręczenia stronie odpisu sentencji wyroku i zgodnie z art. 177 P.p.s.a. upłynął w dniu 15 października 2008 r. Tymczasem skargę kasacyjną od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł dopiero w dniu 7 listopada 2008 r. Dlatego też, na podstawie art. 178 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę kasacyjną odrzucił, z uwagi na uchybienie terminu.

Od powyższego postanowienia z dnia 26 listopada 2008 r., w imieniu skarżącego W. W., pełnomocnik wniósł zażalenie, w którym domagał się: 1) uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, 2) zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania w/g norm przepisanych, a z uwagi na to, że zażalenie jest oczywiście uzasadnione jego reasumpcji przez Sąd I instancji.

Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności art. 1 w zw. z art. 3 § 3 oraz art. 177 § 1 i art. 178 P.p.s.a., a także naruszenie art. 32 ust. 3 - 8 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej w związku z art. 176 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie.

W dość obszernym uzasadnieniu zażalenia podniósł, iż wykładnia "prawotwórcza" Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego art. 32 ust. 2 - 4 Ustawy o IPN w zw. z art. 177 P.p.s.a. jest całkowicie sprzeczna z ich brzmieniem, a Wojewódzki Sąd Administracyjny wystąpił w roli ustawodawcy, do czego - zgodnie z Konstytucją nie miał prawa. Ponadto, co wyraźnie podkreślił pełnomocnik, obowiązkiem WSA było wystąpienie we właściwym trybie do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niekonstytucyjności przepisów wyłączających uzasadnienie wyroku WSA oddalającego skargę obywatela w sprawach dotyczących Instytutu Pamięci Narodowej. Dla skarżącego prawo do wniesienia skargi wynika (jakkolwiek nie wprost) z art. 32 ust. 3 - 8 ustawy o IPN w związku z art. 176 Konstytucji RP. Prawo to nie jest ograniczone terminem 30 - dniowym do złożenia skargi, gdyż nie ma wzmianki o takim, jak również, że liczy się on od otrzymania odpisu wyroku. Ponadto z uwagi na podkreślane w literaturze trudności w racjonalnym sformułowaniu podstaw i wniosków kasacyjnych oraz przedstawieniu okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji - przy braku uzasadnienia wyroku - nałożenie takich samych obowiązków na pełnomocnika w sytuacji - złożenia skargi kasacyjnej w tym samym terminie, kiedy jest uzasadnienie wyroku i w drugiej kiedy go nie ma jest całkowicie nieracjonalne, a podjęta próba przez Sąd I instancji "uzupełnienia (pozornej) luki w przepisach" przez mechaniczne odesłanie do terminu z art. 177 § 1 P.p.s.a. jest niedopuszczalna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.

Na podstawie art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, w niniejszej sprawie, znajduje zastosowanie określony w art. 177 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Przepis powyższy zawiera ogólną zasadę wnoszenia skargi kasacyjnej. Zgodnie z powyższym przepisem skargę kasacyjną wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie do art. 32 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej (Dz. U. z 2007 r., Nr 63, poz. 424) wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym uzasadnia się tylko w przypadku uwzględnienia skargi i wtedy odpis wyroku z uzasadnieniem doręcza się tylko Prezesowi Instytutu Pamięci. Natomiast w przypadku oddalenia skargi nie sporządza się uzasadnienia, a doręcza się tylko sentencję. A ponieważ, zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy o IPN wyrok w niniejszej sprawie zapadł na posiedzeniu niejawnym to jego sentencję doręczono stronie na podstawie art. 139 § 4 P.p.s.a. Wtedy też otworzył się termin do jego zaskarżenia. Faktem jest, że art. 177 P.p.s.a. mówi o otwarciu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dopiero po doręczeniu wyroku wraz z uzasadnieniem, nie oznacza to jednak tego, że w sytuacji kiedy nie sporządza się uzasadnienia, bo wynika to z przepisów szczególnych, terminu tego się nie stosuje.

Odmienne rozumienie tego przepisu prowadziłoby do sytuacji prawnej, w której bądź skarżący byłby pozbawiony w ogóle możliwości zaskarżenia wyroku Sądu I instancji, bowiem nigdy nie dałoby się jego uzasadnić, bądź do takiej, w której wyrok I instancji nigdy nie mógłby się uprawomocnić.

Całkowicie nieuzasadniony jest pogląd pełnomocnika skarżącego, iż w przypadku braku uzasadnienia nie ma określonego terminu do złożenia skargi kasacyjnej, bowiem doprowadziłoby to, jak wyżej wskazano, do sytuacji w której skarga taka mogłaby być wniesiona nawet po wielu latach i nigdy Sąd nie mógłby stwierdzić jego prawomocności, gdyż zgodnie z art. 168 § 1 P.p.s.a. orzeczenie Sądu staje się prawomocne, jeżeli od niego nie przysługuje środek odwoławczy.

Z oczywistych więc względów, w sytuacji kiedy przepisy szczególne nie przewidują sporządzenia uzasadnienia wyroku, termin 30 - dniowy do wniesienia skargi kasacyjnej zostaje otwarty od daty doręczenia samej sentencji wyroku.

Na marginesie należy wskazać, że pełnomocnik nie miał wątpliwości co do terminu wniesienia pierwszej skargi kasacyjnej, która została z innych przyczyn odrzucona.

Reasumując, w przedmiotowej sprawie wyrokiem z dnia 3 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę W. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia części dokumentów, prawidłowo doręczył skarżącemu jedynie odpis sentencji wyroku. Otrzymał go w dniu 15 września 2008 r. Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg w dniu 16 września tego samego roku i upłynął w dniu 15 października 2008 r. Oznacza to, że "termin otwarty", jaki przyjął skarżący - mianowicie 7 listopada 2008 r., w którym złożono skargę kasacyjną został przyjęty wadliwie co skutkowało odrzuceniem skargi kasacyjnej.

Z tych wszystkich względów, uznając, że zażalenie nie jest zasadne Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak wyżej.