Postanowienie NSA z 9 września 2014 r., I OZ 692/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II SAB/Lu 599/13 o oddaleniu wniosku Z. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. D. i J. C.

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie odwołania z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie świadczenia pieniężnego na zakup żywności postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II SAB/Lu 599/13 Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek Z. W. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. D. i J. C. w sprawie ze skargi Z. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie odwołania z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie świadczenia pieniężnego na zakup żywności.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że dnia 30 maja 2014 r. Z. W. (dalej skarżący) złożył wniosek (datowany na 27 maja 2014 r.) o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. D. i J. C. od rozpoznawania niniejszej sprawy. Zdaniem skarżącego, jego wniosek uzasadnia wydawanie przez wskazanych sędziów orzeczeń dla niego niekorzystnych, które "wielokrotnie" uchylane były przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W pisemnych oświadczeniach, złożonych dnia 4 czerwca 2014 r. sędzia J. D. oraz J. C. wskazali, że nie znajdują podstaw do wyłączenia ich od orzekania w tej sprawie. Sędziowie podkreślili, że ze skarżącym nie łączą ich więzy, o których mowa w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa). W ich ocenie, nie zachodzą żadne inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie (art. 19 ppsa).

Sąd I instancji oddalając wniosek skarżącego wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w powołanych wyżej przepisach, obligujące do wyłączenia sędziów J. D. i J. C. od rozpoznania tej sprawy. Z wyjaśnień złożonych przez sędziów, na podstawie art. 22 § 2 ppsa, nie wynika, by istniały jakiekolwiek podstawy do ich wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu I instancji również skarżący nie wskazał żadnej okoliczności, uzasadniającej wyłączenie sędziów.

To, że sędziowie, których wyłączenia domaga się skarżący, orzekali w sprawach z jego udziałem, podejmując niekorzystne dla niego rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy do wyłączenia tych sędziów od orzekania w rozpoznawanej sprawie, w myśl powołanych przepisów.

Okoliczność ta nie może w szczególności stanowić podstawy wyłączenia wskazanej w art. 19 ppsa, co potwierdza ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo sądowe. Instytucja wyłączenia sędziego, zwłaszcza na podstawie przesłanki o której mowa w art. 19 ppsa, ma służyć zapewnieniu obiektywizmu sądu, a nie może być ona traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, orzekał w innej sprawie z jego udziałem, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl tego przepisu wyłączenie sędziego (postanowienia NSA z: 22.2.2008 r., II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008/6/97; 27.9.2005 r., I OZ 939/05, niepubl.).

Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł skarżący, podnosząc w szczególności, że sędziowie objęci wnioskiem o wyłącznie "zagrażają od wielu lat mojemu życiu orzekając na szkodę wielokrotnie" (k. 41-41v akt II SAB/Lu 599/13).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa określonymi w art. 18 § 1 ppsa, wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 19 ppsa).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia wskazanych sędziów zgodnie z wnioskiem skarżącego. Argumenty podniesione przez skarżącego nie wypełniają dyspozycji art. 18 ppsa, co skutkowałoby wyłączeniem sędziów od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy.

Podniesione przez skarżącego okoliczności nie stanowią przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziów stosownie do treści art. 19 ppsa. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 ppsa, ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (postanowienie NSA z: 22.2.2008 r., II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008/6/97, z aprobująca glosą A. Gomułowicza, OSP 2008/12/ 133, akceptowane przez A. Kabata w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2013, s. 94, uw. 4; 10.4.2014 r., II OZ 340/14, Lex nr 1447316). Wniosek o wyłączenie sędziego nie może służyć stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (uzasadnienie postanowienia NSA z 8.5.2009 r., II FZ 128/09, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 175, nb 5).

Okoliczność wielokrotnego rozpoznawania spraw skarżącego przez wskazanych sędziów i ich merytoryczne rozstrzyganie – w ocenie skarżącego - na jego niekorzyść, nie stanowi podstawy wyłączenia wskazanych sędziów. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziów w danej sprawie. Wątpliwość co do bezstronności sędziów musi być realna, a nie potencjalna, a nadto winna mieć charakter obiektywny, a nie wyłącznie oparty na subiektywnym odczuciu skarżącego. Skarżący winien uprawdopodobnić, że niekorzystne dla niego rozstrzygnięcie, będące źródłem jego wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikało z okoliczności zewnętrznych lub wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziego, którego wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym; postanowienie NSA z 26.1.2012 r. II FZ 15/12, cbosa). Sam fakt podejmowania niekorzystnych rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem skarżącego nie stanowi podstawy do wyłączenia wskazanych sędziów od rozpoznania kolejnej sprawy tego skarżącego (postanowienie SN z 23.11.1984 r., II CZ 127/84, Lex nr 8692; postanowienie NSA z 26.2.2009 r., II FZ 68/09, Lex nr 557219).

Zgodnie z art. 22 § 2 ppsa wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziów musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez niniejszych sędziów, których wniosek dotyczy. Sędziowie, których wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożyli wymagane oświadczenie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie (k. 27, 28 akt II SAB/Lu599/13) wskazując, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności. Wobec stanowiska, jakie zaprezentował Sąd Najwyższy, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie z 25.8.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55), oraz tego, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów, podważających prawdziwość złożonego przez sędziów oświadczeń, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia.