Postanowienie NSA z 5 lipca 2016 r., I OZ 694/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1288/15 oddalające wniosek K. G. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Eugeniusza Wasilewskiego od orzekania

Sprawa

w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu stypendium postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1288/15 oddalił wniosek K. G. o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Eugeniusza Wasilewskiego od orzekania w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...]czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu stypendium.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca w uzasadnieniu wniosku podała że ww. Sędzia orzekał w sprawie z jej skargi o sygn. akt II SA/Wa 2310/14 i tam wyraził pogląd prawny rzutujący bezpośrednio na wynik niniejszego postępowania. Wyjaśniła, że niniejsza sprawa dotycząca zwrotu stypendium jest bezpośrednio związana ze sprawą dotyczącą skreślenia jej z listy aplikantów (sygn. akt II SA/Wa 772/15) i ze sprawą dotyczącą skierowania jej do odbywania pracy na stanowisku referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W. (sygn. akt II SA/Wa 2310/14). Stwierdziła, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności Sędziego, tym bardziej, że w jej ocenie Sędzia sam powinien był wyłączyć się od orzekania w przedmiotowej sprawie, a tego nie uczynił. Podniosła też, że powstaje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności Sędziego z uwagi na fakt, że jest on wyznaczany do wszystkich składów orzekających w sprawach z jej skarg na rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości.

Rozpoznając złożony wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał treść art. 18 § 1 i 19 P.p.s.a. i stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność wymieniona w art. 18 P.p.s.a. Z treści oświadczenia złożonego przez sędziego Eugeniusza Wasilewskiego, wynika, że brak jest podstaw do jego wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 P.p.s.a.), jak również nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 P.p.s.a. Ponadto, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność powyższego oświadczenia.

Sąd podzielił pogląd wyrażony w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 772/15, rozpoznającym analogiczny wniosek skarżącej o wyłączenie Sędziego WSA Eugeniusza Wasilewskiego od orzekania w sprawie II SA/Wa 772/15 z podobnych powodów - że fakt, iż skarżąca nie zgadza się z wykładnią przepisów dokonaną przez Sąd w innej jej sprawie, nie może stanowić podstawy do wyłączenia jednego z członków składu orzekającego w tej sprawie. Ocena wydanych przez Sąd orzeczeń, pod względem ich zgodności z prawem, należy bowiem do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej, z którego to prawa skarżąca skorzystała wnosząc skargę kasacyjną od wyroku wydanego w sprawie II SA/Wa 2310/14.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. G. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

• art. 19 P.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. 1993 Nr 61 poz. 284) i błędne przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, uzasadniające wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Eugeniusza Wasilewskiego od orzekania w niniejszej sprawie, mimo, iż wskazane przez skarżącą we wniosku o wyłączenie Sędziego okoliczności, wywołują uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego Eugeniusza Wasilewskiego w przedmiotowej sprawie z uwagi na to, iż:
• sędzia ten w sprawie - pozostającej w ścisłym związku z przedmiotową sprawą - dotyczącej skargi K. G. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 września 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności złożonego przez skarżącą odwołania od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z dnia 1 września 2014 r. nr OSW-III-4351-97/2014 w nieprawomocnym wyroku z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2310/14 wyraził pogląd, rzutujący bezpośrednio na wynik niniejszego postępowania, w świetle którego wydane przez Dyrektora KSSiP skierowanie nie stanowi decyzji administracyjnej, a stanowi cyt. "pismo", którego skarżąca nie może kwestionować i powinna się temu skierowaniu podporządkować. Ocena faktyczna i prawna sytuacji związanej ze skierowaniem K. G. do podjęcia pracy na stanowisku referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W. przesądza o stanowisku sędziego Eugeniusza Wasilewskiego w przedmiotowym postępowaniu, ponieważ zobowiązanie skarżącej do zwrotu stypendium jest konsekwencją skreślenie jej z listy aplikantów II rocznika aplikacji sędziowskiej, które to skreślenie jest skutkiem niepodjęcia przez nią pracy na stanowisku referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W.. Tak więc nie chodzi o jakikolwiek pogląd, wyrażony przez sędziego Eugeniusza Wasilewskiego w innej sprawie z udziałem tej samej strony, ale o pogląd w sprawie, której wynik postępowania determinuje rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie;
• sędzia ten został wyznaczony do wszystkich składów orzekających w sprawie ze skarg K. G. na rozstrzygnięcia Ministra Sprawiedliwości dotyczące KSSiP. Są to łącznie cztery sprawy. W jednej z nich o sygn. akt II SA/Wa 2309/14 wydane przez Sąd I instancji orzeczenie zostało w dniu 27 października 2015 r. uchylone przez NSA (sygn. akt I OSK 2188/15).

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 P.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 P.p.s.a.

Należy uznać, że Sąd I instancji zasadnie ocenił, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego WSA Eugeniusza Wasilewskiego od orzekania w niniejszej. Jak słusznie podniósł Sąd pierwszej instancji, za taką okoliczność nie może być uznane to, że skarżąca nie zgadza się z wykładnią przepisów dokonaną przez sąd w innej sprawie toczącej się z udziałem skarżącej. Przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, z naruszeniem przepisów prawa, nie stanowi przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 P.p.s.a., wyłączenie sędziego, albowiem merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu – jak to zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji - może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków zaskarżenia.

Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a. nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), a więc na jakichkolwiek (dowolnych) przesłankach. Nie może służyć umożliwieniu stronie wyboru członków składów sędziowskich według jej indywidualnego, niepopartego rzeczowymi i wiarygodnymi argumentami odczucia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09, CBOSA).

Ponadto, wątpliwość co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Skarżąca nie wskazała obiektywnych i realnych podstaw wyłączenia ww. sędziego, uzasadniających wątpliwość co do zachowania bezstronności tego sędziego podczas orzekania w niniejszej sprawie. Wskazane we wniosku okoliczności mają subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia skarżącej z prowadzenia przez ww. sędziego innych spraw z udziałem skarżącej. Podejmowanie zaś przez sędziego WSA Eugeniusza Wasilewskiego w innych sprawach, w których skarżąca była czy jest stroną, czynności nieodpowiadających jej oczekiwaniom nie może stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego w sprawie niniejszej.

Podkreślenia także wymaga, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski złożył pisemne oświadczenie, że nie pozostaje ze skarżącą w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym (art. 18 P.p.s.a.) i nie zachodzą okoliczności w rozumieniu 19 P.p.s.a., z powodu których zachodziłyby wątpliwości co do bezstronności sędziego przy orzekaniu w tej sprawie.

Tym samym, wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość tego oświadczenia, stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Eugeniusza Wasilewskiego odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.