Uzasadnienie
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 marca 2010 r. wezwano skarżącego do uiszczenia – w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia – wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego o zwrot nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], pod rygorem odrzucenia skargi.
Z uwagi na nieobecność adresata, zgodnie z art. 73 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przesyłkę zawierającą przedmiotowe wezwanie złożono na okres czternastu dni w placówce pocztowej, umieszczając jednocześnie w skrzynce pocztowej skarżącego informację o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, to jest od dnia 2 kwietnia 2010 r.
Z uwagi na niepodjęcie pisma we wskazanym wyżej terminie, w dniu 12 kwietnia 2010 r. pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, a więc do dnia 16 kwietnia 2010 r. Skarżący nie podjął przesyłki w tym terminie.
W związku z tym, na podstawie art. 73 § 4 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, to znaczy z upływem czternastu dni od dnia pozostawienia pisma w placówce pocztowej, uznano, że skuteczne doręczenie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 marca 2010 r. nastąpiło w dniu 16 kwietnia 2010 r.
W dniu 27 kwietnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do uiszczenia przedmiotowego wpisu, jednocześnie wnosząc o przyznanie mu prawa pomocy. Wskazał, że nie odebrał sądowego wezwania do uiszczenia wpisu, gdyż w okresie tym nie przebywał w miejscu stałego zameldowania.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Po 200/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewody W. z dnia [...] lutego 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Sąd wyjaśnił dlaczego w pierwszej kolejności (przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy) zajął się rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt I FZ 435/09, wskazał, że dopiero rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu determinuje rzeczywistą potrzebę lub jej brak zajęcia się wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie wpisu od skargi. Zatem dopóki nie zostanie przywrócony termin do uiszczenia wpisu brak jest podstaw do twierdzenia, że na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi.
W odniesieniu do wniosku o przywrócenie terminu Sąd uznał, że skarżący wniosek ten złożył w ustawowym terminie.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi Sąd stwierdził, iż skarżący nie uprawdopodobnił, by uchybienie terminu nie było przez niego zawinione. Zdaniem Sądu okoliczność podniesiona przez skarżącego, że nie dotarła do niego korespondencja zawierająca zarządzenie wzywające go do uiszczenia wpisu z tego powodu, że w okresie tym przebywał poza miejscem stałego zameldowania, nie świadczy o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sposób doręczenia pisma określony w art. 73 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, znajduje zastosowanie każdorazowo w razie niemożności doręczenia pisma osobiście adresatowi, do rąk dorosłego domownika, ewentualnie administracji domu lub dozorcy. Sąd uznał zatem, że zastępcze doręczenie zarządzenia z dnia 26 marca 2010 r. wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi było skuteczne.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że skarżący wnosząc skargę do Sądu powinien liczyć się z tym, że Sąd może kierować do niego pisma sądowe. W związku z tym powinien dochować jak największej staranności w ich odbiorze. Zatem opuszczając na jakiś czas miejsce zamieszkania skarżący mógł ustanowić pełnomocnika do odbioru pism sądowych, ewentualnie mógł zawiadomić Sąd o zmianie adresu do doręczeń. Skoro tego nie uczynił powinien przewidzieć, że Sąd może skierować do niego pismo lub pisma, których nie odbierze, a które zostaną uznane za skutecznie doręczone.
Na to postanowienie skarżący złożył zażalenie podnosząc, że uchybienie terminu nie było przez niego zawinione, gdyż telefonicznie dostał informację, że ma się zgłosić do placówki leczniczej, w której akurat zwolniło się miejsce.
Podał ponadto, że z poczty otrzymał informację, iż przedmiotowa przesyłka nie była podwójnie awizowana.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej oceny sytuacji faktycznej i prawnej w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy.
Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), bądź nieznajomość prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998r. I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127).
Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003r., II SA 4162/01, Monitor Prawniczy 2003, nr 8, s. 340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
W niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt, na kopercie zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu znajduje się adnotacja o podwójnym awizowaniu. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie doręczenie zarządzenia Przewodniczącego z dnia 26 marca 2010 r. nastąpiło w dniu 16 kwietnia 2010 r.(czyli 14 dni licząc od pierwszego awizowania, to jest od dnia 2 kwietnia 2010 r.). W związku z tym, skoro skarżący zobowiązany był do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, to termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 23 kwietnia 2010 r. Skarżący jednak nie uiścił wpisu w przewidzianym terminie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby w niniejszej sprawie zastosować art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy. Skarżący bowiem, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, składając skargę powinien się liczyć z tym, że Sąd będzie kierował do niego różne pisma. Zatem zmieniając – nawet na chwilę – miejsce pobytu, powinien w trosce i dbałości o swoje interesy – zawiadomić o tym fakcie Sąd, czego jednak nie uczynił.
W odniesieniu do zarzutu, że skarżącemu na poczcie udzielono informacji, iż z przedmiotowa przesyłka nie była podwójnie awizowana, stwierdzić należy, że nie znajduje on potwierdzenia w aktach sprawy. Ze stempli na kopercie jednoznacznie bowiem wynika, że dokonano podwójnego awiza, natomiast skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń (na przykład pisma z poczty).
Z tych powodów argumenty skarżącego podniesione w rozpoznawanym zażaleniu nie mogły mieć wpływu na pozytywne jego rozpoznanie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.