Postanowienie NSA z 5 lipca 2016 r., I OZ 698/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1366/15 o oddaleniu wniosku M.S. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Marty Kołtun-Kulik, Gabrieli Nowak i Małgorzaty Bonieckiej-Płaczkowskiej

Sprawa

w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

M.S. w dniu 22 kwietnia 2016 r. złożył wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Marty Kołtun-Kulik, Gabrieli Nowak i Małgorzaty Bonieckiej-Płaczkowskiej od rozpoznawania sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 19 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej. W uzasadnieniu wniosku podał, że w/w sędziowie ani razu nie wydali uczciwego orzeczenia w jego sprawie i "należy przypuszczać, że tak postąpią i tym razem".

Sędziowie Marta Kołtun – Kulik, Gabriela Nowak i Małgorzata Boniecka-Płaczkowska w pisemnych oświadczeniach z dnia 22 kwietnia 2016 r. stwierdzili, że nie znajdują podstaw do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie na podstawie art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.). Wskazali, że w sprawie nie zachodzą również przesłanki wyłączenia sędziego przewidziane w art. 19 P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1366/15 oddalił wniosek M.S. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Marty Kołtun-Kulik, Gabrieli Nowak i Małgorzaty Bonieckiej-Płaczkowskiej. W uzasadnieniu postanowienia przedstawił stan prawny normujący zagadnienie wyłączenia sędziego. Stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Podkreślił, iż skarżący nie uprawdopodobnił, aby w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności w/w sędziów oraz nie wykazał okoliczności podważających wiarygodność złożonych przez nich oświadczeń.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia M.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku M.S. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Marty Kołtun-Kulik, Gabrieli Nowak i Małgorzaty Bonieckiej-Płaczkowskiej. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 P.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 P.p.s.a. Podjęcie przez wymienionych we wniosku sędziów niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięć nie stanowi podstawy do ich wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy też odnośnie sposobu prowadzenia postępowania sądowego, nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty ewentualnych uchybień procesowych strona może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń sądowych. Przesłanką wyłączenia sędziego nie jest również subiektywne przekonanie skarżącego o braku jego bezstronności. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyli wymagane oświadczenia. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku M.S. o wyłączenie sędziów brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez Martę Kołtun-Kulik, Gabrielę Nowak i Małgorzatę Boniecką-Płaczkowską w niniejszej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, publ. www.cbois.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. o sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5).

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.