Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwano pełnomocnika Miasta Poznań do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Wysokość wpisu określono na kwotę 3296 zł, ustanowioną na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Zażalenie na to zarządzenie wniosło Miasto Poznań, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu strona podniosła, iż w jej ocenie Sąd błędnie określił wysokość wpisu od skargi, bowiem przedmiotem zaskarżenia nie jest konkretna kwota pieniężna, ale decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Zdaniem żalącego się wpis sądowy winien być obliczony w oparciu o § 2 ust. 2 pkt 5 powyższego rozporządzenia i powinien wynosić 200 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że strona jest obowiązana ponosić koszty spowodowane swoim działaniem, w tym uiszczać należne opłaty sądowe.
Zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądami administracyjnymi w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Natomiast pismami wszczynającymi postępowanie w sprawie są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2 ww. przepisu). Przepisy art. 230 i 231 P.p.s.a. dzielą wpisy sądowe od pism wszczynających postępowanie na stałe i stosunkowe. Stosownie do art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Analiza tych przepisów oraz związanych z nim przepisów art. 215 – 218 P.p.s.a. wskazuje, że przedmiot zaskarżenia, o jakim mowa w tych przepisach dotyczy należności pieniężnych, gdyż tylko wówczas od tej wartości zależy wysokość wpisu tj. tylko wówczas pobiera się wpis stosunkowy.
W tym miejscu należy poczynić uwagę, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty i czynności organów administracji publicznej, w tym decyzje administracyjne. Te akty i czynności, w tym decyzje administracyjne, mają swój określony przedmiot którego dotyczą, o którym orzekają, rozstrzygają i ze względu na ten swój określony przedmiot są zaskarżane do sądu administracyjnego. Wartością przedmiotu zaskarżenia, o czym mowa w przepisach art. 216 - 218 i art. 231 P.p.s.a., nie jest więc wartość zaskarżonej decyzji administracyjnej lecz zakwestionowana wysokość należności pieniężnej, której decyzja ta dotyczy (patrz postanowienie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2008 r. sygn. akt I GSK 2039/06 niepublikowane, a także uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2008 r. sygn. akt I FPS 7/07 – ONSAiWSA 2008 r. nr 2, poz. 24).
Wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez Miasto Poznań skarga na decyzję Wojewody Wielkopolskiego jest pismem wszczynającym postępowanie, a zatem podlega ona obowiązkowi wpisu sądowego. Zagadnieniem jest zatem charakter należnego wpisu.
Wyjaśnienia wymaga więc, czy przedmiot zaskarżonej decyzji, orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i zawierającej ustalenie wysokości odszkodowania, dotyczy należności pieniężnej o której mowa w art. 216 i 231 P.p.s.a.
Z treści skargi wynika, że skarżący zakwestionował powyższą decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia skargi wynika wprawdzie, iż skarżący kwestionuje przede wszystkim prawidłowość ustalenia wysokości zrewaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jednakże w sposób nie budzący wątpliwości domagał się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji w całości, nie ograniczając swego żądania jedynie do konkretnych elementów tychże decyzji.
Skarżący zmierza zatem do podważenia i wyeliminowania z obrotu prawnego całej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, której jednym ze składników jest orzeczenie o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Zauważyć trzeba jednakże, że kwestia ta jest elementem wtórnym w stosunku do samego rozstrzygnięcia przesądzającego o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Oznacza to, że w takim przypadku zasadniczym przedmiotem zaskarżenia jest pozbawienie prawa własności nieruchomości na skutek orzeczenia o jej zwrocie na rzecz pierwotnego właściciela, a nie należność pieniężna w rozumieniu przepisów art. 216 i 231 P.p.s.a. Z powyższego wynika, że jeżeli skarżący kwestionuje przedmiotową decyzję bez wyraźnego ograniczenia skargi tylko do zwrotu odszkodowania, to wpisem należnym od takiej skargi jest wpis stały w wysokości 200 zł, jako należny w sprawie z zakresu nieruchomości zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 5 wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów. Niezależnie od tego, czy w takiej skardze podnoszone są zarzuty wyłącznie przeciwko legalności decyzji w części dotyczącej samego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, czy skarżący kwestionuje decyzję także w części odnoszącej się do ustalenia wysokości zwróconego odszkodowania, charakter wpisu sądowego nie ulega zmianie.
Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie za wydane z naruszeniem art. 231 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 §1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.