Postanowienie NSA z 19 lutego 2008 r., I OZ 71/08

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wr 90/06 w przedmiocie przyznania D. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata

Od orzeczenia

na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 sierpnia 2007r.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi D. W. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] stwierdzającym niedopuszczalność zażalenia na pismo Burmistrza Gminy T. z dnia [...], nr [...] dotyczące sprecyzowania żądania w kwestii postępowania o rozgraniczenie postanawia oddalić zażalenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym Zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na to postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 września 2007 r. (sygn. akt I OZ 663/07) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

Niezależnie od wniesionego zażalenia, pismem z dnia 25 czerwca 2007 r. skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec powyższego wniosku pismem z dnia 20 lipca 2007 r. poinformowano skarżącą, ze powinna sprecyzować i udokumentować dane dotyczące wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu.

Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2007 r. wydanym przez referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu orzeczono o odmowie przyznania D. W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 10 września 2007 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia.

Z informacji zawartych przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy i dodatkowych dokumentów wynika, że skarżąca uzyskała za lipiec 2007 r. dochód z emerytury w wysokości 885,55 zł, natomiast jej mąż dochód z tego samego tytułu w kwocie 1.055,33 zł. Skarżąca oświadczyła, że córka (studentka) pozostaje na utrzymaniu jej i jej męża. Podała, że spłaca kredyt studencki córki, ponosi koszty opłat za prąd w wysokości 100 zł, niemal całą emeryturę wydaje na znaczki, ksera i pisma procesowe. Ponadto skarżąca wskazała, że zarówno ona jak i członkowie jej rodziny nie korzystają z pomocy społecznej i pomocy osób trzecich. Nie pobiera żadnych dodatków pielęgnacyjnych, mieszkaniowych, alimentów, stypendiów i świadczeń w naturze, nie ma zdolności kredytowej, ponieważ spłaca kredyt córki na studia i pożyczki ściągnięte u osób prywatnych (na pokrycie kosztów procesu).

W sprzeciwie skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z dnia 16 sierpnia 2007 r. i przyznanie jej prawa pomocy w dochodzeniu jej praw materialnych.

Postanowieniem z dnia 16 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wr 90/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D. W. prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja materialna nie uzasadnia uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazano, że skarżąca i jej mąż mają stałe źródło przychodów w postaci emerytury, uzyskując miesięcznie dochód w wysokości 1.940,88 netto, który to dochód przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Skarżąca nie wykonała przy tym zarządzenia Sądu z dnia 20 lipca 2007 r. i nie dostarczyła pomimo, że była do tego zobowiązana wszystkich informacji dotyczących jej możliwości płatniczych i nie sprecyzowała oraz nie udokumentowała danych dotyczących miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, uniemożliwiając w ten sposób Sądowi ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Wskazała jedynie, że uiszcza opłaty w wysokości 100 zł za prąd, spłaca kredyt córki na studia i pożyczki zaciągnięte u osób prywatnych. Podkreślić przy tym trzeba, że niedopuszczalne jest przedkładanie spłaty za córkę kredytu i spłaty pożyczek przed kosztami postępowania sądowego. Wskazać także należy, iż kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącej, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Godzi się także zauważyć, że skarżąca w niniejszej sprawie (postanowieniem z dnia 18 czerwca 2007 r. została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, a na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku uiszczenia innych kosztów.)

W opinii Sądu sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyjęcia, iż nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych, a także kosztów ustanowienia adwokata. Natomiast sama skarżąca wzywana do udokumentowania swojej sytuacji majątkowej, wykonała zarządzenia Sądu i nie wykazała rzeczywiście ponoszonych przez nią wydatków.

W zażaleniu na powyższe postanowienie D. W. wniosła o jego uchylenie i zmianę oraz zażądała złożenia oświadczenia przez asesora, że nie jest powiązany z W. D. Stwierdziła też, że Sąd zmusza ją do żebractwa i chroni,,gangi złodziejskie powiązane z Agencją Nieruchomości Rolnych we Wrocławiu".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

Dodatkowo, w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jak przyjęto w judykaturze, fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji dysponował jedynie informacją, że miesięczne dochody trzyosobowej rodziny skarżącej wynoszą ok. 1940 zł. Mając zaś na względzie, że skarżąca pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji materialnej, wezwania tego nie wykonała w całości, w szczególności nie wskazała jakie są koszty utrzymania jej rodziny, niemożliwa była ocena sytuacji materialnej skarżącej, w tym ocena możliwości pokrycia przez nią kosztów sądowych.

Biorąc więc pod uwagę powołane wyżej przepisy stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo postanowieniem z dnia 16 listopada 2007 r. odmówił D. W. przyznania prawa pomocy.

Powyższego stanowiska nie może zmienić argumentacja zażalenia, która w żaden sposób nie podważa faktu nieuzupełnienia w pełni oświadczenia o rzeczywistym stanie majątkowym strony. W zażaleniu tym skarżąca m.in. żąda bowiem złożenia przez asesora, który nie wydał zaskarżonego postanowienia oświadczenia, co w jakikolwiek sposób nie odnosi się do postępowania o przyznanie prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.