Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 75/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. W. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zwrotu środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej.
W dniu 24 maja 2013 r. E. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia radcy prawnego oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że ze względu na stan zdrowia oraz niewiedzę nie miała możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania w terminie. Do wniosku załączyła kserokopie zaświadczeń lekarskich dokumentujących niezdolność do pracy od dnia 8 kwietnia do dnia 2 czerwca 2013 r.
Postanowieniem z dnia 31 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał E. W. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, a postanowieniem z dnia 12 czerwca 2013 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że niedostateczna staranność wprowadzeniu własnych spraw, jak również nieznajomość prawa, nie stanowią okoliczności uzasadniających przywrócenie uchybionego terminu. Zdaniem Sądu, za okoliczność wskazującą na brak winy nie może być uznany stan zdrowia skarżącej, bowiem w okresie objętym zaświadczeniem lekarskim czynnie brała ona udział w postępowaniu sądowoadaministracyjnym, tj. złożyła w biurze podawczym Sądu pismo procesowe do sprawy oraz osobiście uczestniczyła w rozprawie. Za nieuzasadnione Sąd uznał również powoływanie się na niewiedzę co do prawa złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, gdyż skarżąca będąc na rozprawie, została pouczona przez Przewodniczącego składu o uprawnieniu i terminie złożenia wniosku. Reasumując Sąd stwierdził, że skoro skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, to nie ma podstaw do uwzględnienia tego wniosku.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł ustanowiony pełnomocnik z urzędu, który zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.
Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).
Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek uchybienia terminowi procesowemu, gdy strona lub uczestnik postępowania nie ponoszą winy w jego uchybieniu. Wniosek o przywrócenie terminu może być skuteczny, jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) brak winy w uchybieniu terminowi;
- spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego;
- złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu 4) równocześnie ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej (zob. H. Knysiak - Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 380).
Kryterium braku winy, jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej, można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd winien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).
Przywrócenia terminu może domagać się strona, która przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie i jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać (zob. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 63/04, niepubl.). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił E. W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jej winy. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim, nie jest jeszcze okolicznością usprawiedliwiającą uchybienie wiążącego stronę terminu. Przesłanką do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej może być choroba, jednak musi mieć charakter niespodziewany i poważny, uniemożliwiający stronie postępowania w sposób obiektywny podjęcie określonych czynności w postępowaniu sądowym.
Z akt sprawy wynika, że E. W. otrzymała zwolnienie lekarskie na okres od dnia 8 kwietnia do dnia 2 czerwca 2013 r. W tym czasie skarżąca mogła chodzić, co potwierdzają przedłożone przez nią do sprawy zaświadczenia lekarskie (liczba 2 w rubryce 15 druku zwolnienia oznaczająca, że "chory może chodzić"). E. W. korzystała z tej możliwości, o czym świadczy złożenie w dniu 22 kwietnia 2013 r. do sprawy III SA/Lu 75/13 pisma procesowego, uczestnictwo na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r., jak również złożenie w dniu 24 maja 2013 r. wniosków o przyznanie prawa pomocy i o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Z powyższego wynika, że choroba skarżącej nie była ani nagła ani tego rodzaju by obiektywnie mogła stanowić przeszkodę w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Ponadto dla spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu skarżąca obowiązana była uprawdopodobnić, że nie mogła również wyręczyć się osobą trzecią, czego nie uczyniła. Brak jest zatem podstaw do uznania, że dołożyła należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a tym samym że uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że wykonanie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Należy ponadto podkreślić, iż Sąd I instancji wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 6 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca została pouczona o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Reasumując, ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa. Również okoliczności powołane w zażaleniu są niewystarczające i nie przekonują o dołożeniu przez E. W. należytej staranności w dopełnieniu obowiązku zachowania terminu do złożenia w wymaganym terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.