Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 494/09 odrzucił skargę kasacyjną T. D. od wyroku tegoż Sądu z dnia 8 lipca 2009 r., w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Sąd wskazał, że skarga kasacyjna została złożona przez pełnomocnika skarżącego niezgodnie z wymogami określonymi w art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Skargę tę bowiem złożono bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 1 października 2009 r. (data stempla pocztowego), to jest w ostatnim 30 – dniu przewidzianym dla złożenia tejże skargi. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny przekazał skargę sądowi wojewódzkiemu zgodnie z właściwością. Nastąpiło to w dniu 7 października 2009 r.
Sad wskazał, że w sytuacji skierowania skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że datą wniesienia skargi kasacyjnej jest data przekazania tejże skargi sądowi właściwemu. W związku z tym, że w niniejszej sprawie datą przekazania jest data 7 października 2009 r., a datą, w której upływał termin do złożenia skargi kasacyjnej – dzień 1 października 2009 r., Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona z uchybieniem terminu i na podstawie art. 178 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił tę skargę.
Pismem z dnia 16 grudnia 2009 r. pełnomocnik skarżącego – adwokat B. G. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podnosząc, że pod wpływem stresu spowodowanego upływającym czasem dla zachowania terminu, zmęczeniem oraz wiekiem pełnomocnika, a jednocześnie świadomością złego stanu zdrowia i sytuacją klienta, wysłał skargę na niewłaściwy adres: zamiast na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 494/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2009 r., oddalającego skargę T. D., wskazując, że nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 87 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na to postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik skarżącego, podtrzymując argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu. Podniósł ponadto, że gdyby on – jako pełnomocnik skarżącego z wyboru – był świadomy przyznania skarżącemu prawa pomocy, to nie wnosiłby skargi kasacyjnej w "przyśpieszonym" tempie – co spowodowało błąd w zaadresowaniu koperty.
Pełnomocnik wskazał także na okoliczność, że mimo, iż skargę kasacyjną sporządził nieodpłatnie, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 listopada 2009 r. niezasadnie cofnął przyznane skarżącemu prawo pomocy, uznając, że w związku z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, skarżący może już ponosić koszty związane z jego ustanowieniem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
zgodnie z art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy.
Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, bądź nieznajomość prawa.
Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Podkreślić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
W przedmiotowej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby zastosować art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy.
Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbania osób, którymi posługuje się skarżący, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 177 § 1 wskazanej ustawy, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie. Natomiast w myśl art. 178 powołanej ustawy, wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w terminie.
W niniejszej sprawie, jak wynika z jej akt, termin do złożenia skargi kasacyjnej upływał w dniu 1 października 2009 r. Została ona wniesiona w tym dniu, jednakże bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nie do sądu wojewódzkiego. W takiej sytuacji termin jest zachowany jedynie w przypadku, gdy Naczelny Sąd Administracyjny prześle tę skargę do właściwego sądu wojewódzkiego przed upływem terminu do jej wniesienia. W rozpoznawanej natomiast sprawie skoro skargę kasacyjną złożono do Naczelnego Sądu Administracyjnego w ostatnim – 30 dniu zakreślonym przez przepisy prawa do jej wniesienia (1 października 2009 r.), to przekazanie tejże skargi do właściwego sądu wojewódzkiego musiało nastąpić po terminie – w niniejszej sprawie w dniu 7 października 2009 r.
Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę kasacyjną jako wniesioną po terminie. Uznać bowiem należy, że zaniedbań pełnomocnika nie można traktować jako argument przemawiający za przywróceniem terminu do uchybionej czynności, o czym była już mowa powyżej.
Odnosząc się do argumentu zażalenia, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie – postanowieniem z dnia 6 listopada 2009 r. – cofnął przyznane wcześniej prawo pomocy, zauważyć należy, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 429/10, uchylił to postanowienie, w wyniku czego skarżącemu przyznany został adwokat z urzędu – D. P. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.