Postanowienie NSA z 28 września 2012 r., I OZ 717/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 552/09

Sprawa

w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 czerwca 2009 r. nr GN.II.7621-25/09 w przedmiocie udostępnienia wglądu do wyciągu zmian gruntowych działki postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

sędzia NSA Joanna Banasiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 552/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym D. W. w sprawie z jej skargi na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 czerwca 2009 r. nr GN.II.7621-25/09 w przedmiocie udostępnienia wglądu do wyciągu zmian gruntowych działki.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 17 czerwca 2010 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przyznania D. W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2009 r. (Nr GN.II.7621-25/09) w przedmiocie udostępnienia wglądu do wyciągu zmian gruntowych działki.

W dniu 4 maja 2012 r. D. W. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podając że łączny miesięczny dochód brutto jej i męża, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, wynosi 2.523 zł oraz że jest współwłaścicielem działki nr (...)i (...)w Nowym Dworze o wielkości 2500m². Wskazała także na fakt zadłużenia należącego do niej mieszkania.

W odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 maja 2012 r., D. W., pismem z dnia 29 maja 2012 r. wskazała, że nie pobiera świadczeń z opieki społecznej, nie korzysta z pomocy osób trzecich, nie jest w stanie uiścić żadnej opłaty, a wydatki związane ze złożeniem kasacji pokryte zostały z emerytury. Podała także, że oprócz emerytury nie posiada innego źródła dochodu, za energię elektryczną płaci, w zależności od pory roku – 200–300 zł, za gaz ok. 60 zł, za wodę 10–20 zł, za lekarstwa od 200 do 500 zł. Nie przedłożyła jednak żadnych dowodów potwierdzających konieczność ponoszenia powyższych wydatków, nadesłała jedynie kserokopię przekazów pocztowych pobieranych przez nią i męża świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc luty 2012 r. na łączną kwotę 2523,40 gr.

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r., referendarz sądowy w tutejszym Sądzie odmówił przyznania D. W. prawa pomocy w zakresie całkowitym, w dniu 2 lipca 2012 r. skarżąca złożyła sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc.

W dniu 21 czerwca 2012 r. skarżąca złożyła, sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika, skargę kasacyjną od zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2012 r. Natomiast pismem z dnia 27 czerwca 2012 r. podała, że "rezygnuje z adwokata z urzędu w niniejszej sprawie".

Wobec tego, że wniesienie sprzeciwu spowodowało utratę mocy postanowienia z dnia 5 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał wniosek. Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy oraz treść art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." Sąd wskazał, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożyła także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie, czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawczynię okoliczności, na których oparła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy (niemożność uiszczenia żadnych kosztów postępowania, fakt zadłużenia), zostały w istocie jedynie opisane, ale nie wykazane, czyli, dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Podany natomiast we wniosku łączny dochód miesięczny brutto w wysokości 2523 zł, potwierdzony następnie przesłanymi do Sądu kserokopiami przekazów pocztowych pobieranych świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za miesiąc luty 2012 r. wskazuje, że wnioskodawczyni posiada stały miesięczny dochód, z którego może pokryć koszty postępowania. Nie sposób zatem przyjąć zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że D. W. znajduje się w sytuacji materialnej, która nie pozwala jej ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uprawnia osoby do przyznania prawa pomocy.

Sąd podniósł ponadto, że przesłanką uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy może być tylko stwierdzenie, iż od chwili wydania poprzedniego orzeczenia w tym przedmiocie uległa zmianie na niekorzyść finansowa i majątkowa sytuacja wnioskodawcy. W niniejszej natomiast sprawie sytuacja skarżącej nie uległa pogorszeniu. Analiza formularza PPF złożonego przez skarżącą na obecnym etapie postępowania wskazuje, że okoliczności niniejszej sprawy nie uległy zmianie, po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miała miejsca jakakolwiek sytuacja, która uniemożliwiałaby poniesienie kosztów postępowania. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stanowił w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek. Tymczasem ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia kosztów ze względu na zaistnienie nowych okoliczności faktycznych spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżąca nadal pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, a uzyskiwany przez nich dochód nieznacznie wzrósł, co mając na uwadze Sąd odmówił uwzględnienia wniosku.

Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła D. W., domagając się jego uchylenia. Zdaniem skarżącej postanowienie jest niesprawiedliwe i rażąco narusza prawa materialne strony, prawo do obrony i do dokumentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Instytucja prawa pomocy traktowana jest jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a. zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że jest to ponowny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony w tym samym postępowaniu przez D. W. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2010 r., I OZ 587/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2010 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. W.. Postanowienie to jest więc prawomocne (art. 168 § 1 P.p.s.a.). Nie wyklucza to możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, jednak Sąd rozpoznając kolejny wniosek nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej strony wyrażonej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Nowy wniosek może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy zostanie wykazane, ze sytuacja materialna strony uległa pogorszeniu powodującemu niemożność poniesienia kosztów postępowania.

Nie ulega wątpliwości, że nowy wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy jaki złożyła D. W. nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, tj. zmianę na niekorzyść sytuacji finansowej i majątkowej ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny w całości podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.