Postanowienie NSA z 8 lutego 2013 r., I OZ 72/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. Z. i H. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2288/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym

Sprawa

w sprawie ze skargi J. Z.i H. Z. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia postanowień rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2288/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. Z. i H. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że

Pismem z dnia 3 grudnia 2012 r. wnioskodawcy wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2012 r., którym oddalono ich wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W złożonym sprzeciwie skarżący podnieśli, że nie są w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie.

Wskazali, że we wniosku z dnia 16 października 2012 r. podali rzetelną wysokość dochodu odbieranego z banku, gdyż około 600,00 złotych przekazywane jest na rzecz zaciągniętej pożyczki, bez której nie mogliby się leczyć. Podnieśli, że ich zdaniem kwota uzyskiwana z tytułu dodatku pielęgnacyjnego nie powinna być wliczana do dochodu. Niezrozumiałym jest także dla wnioskodawców dlaczego w postanowieniu zostały wskazane ich koszty jakie ponoszą na leczenie. Oświadczyli, że koszty jakie mieliby ponieść w sprawie są zbyt duże przy kosztach jakie muszą ponosić na leczenie i zakup lekarstw.

Rozpoznając złożony wniosek Sąd I instancji stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie.

Sąd podkreślił, że wnioskodawcy posiadają stały, dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.338,30 złotych (1.964,18 złotych + 1.374,72 złotych) miesięcznie plus kwota w wysokości 195,67 złotych uzyskiwana z tytułu dodatku pielęgnacyjnego przez wnioskodawczynię, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 3.533,97 złotych miesięcznie. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala wnioskodawcom nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 56,3 m 2, bieżących potrzeb życia codziennego, leczenie i zakup lekarstw, jak również na ponoszenie kosztów związanych z zagranicznymi podróżami. Sąd podał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący zgłosili udział jako uczestnicy w imprezie turystycznej zorganizowanej przez Best Harctur&Warta Travel Kerbud Sp. z o.o. w terminie od 30 kwietnia 2011 r. do 7 maja 2011 r., której koszt wyniósł 3.680,00 złotych.

W takiej sytuacji Sąd stwierdził, że skarżących nie można uznać za osoby ubogie, znajdujące się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź za osoby pozbawione środków do życia, bądź za osoby zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe, co kwalifikowałoby ich do przyznania prawa pomocy. Sąd podkreślił, iż instytucja prawa pomocy nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawcy mają zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a także stać ich na zaspakajanie potrzeb ponadstandartowych w postaci zagranicznych podróży.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli J. Z. i H. Z., wnosząc o jego zmianę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.

Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Z konstrukcji art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy a rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii w dużej mierze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - zbadał przesłanki warunkujące przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym i prawidłowo doszedł do przekonania, że ich wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiadają stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 3.338,30 złotych zł brutto miesięcznie oraz 195,67 złotych uzyskiwane z tytułu dodatku pielęgnacyjnego. Skarżący nie pozostają aż w tak trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przychylenie się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Stwierdzić zatem należy, że przy stałym miesięcznym dochodzie skarżący są w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania.

Należy zaznaczyć, iż na obecnym etapie postępowania, koszty jakie zobowiązani są ponieść skarżący wynoszą 200 zł tytułem uiszczenia wpisu od skargi. Sytuacja materialna skarżących nie jest na tyle trudna by nie byli oni w stanie ponieść tych kosztów z uzyskiwanego dochodu. Należy także zaznaczyć, iż w przypadku uwzględnienia skargi organ administracji zobowiązany będzie do zwrotu tych kosztów na rzecz skarżących.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.