Postanowienie NSA z 7 lipca 2016 r., I OZ 724/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 840/13 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 840/13

Sprawa

w sprawie ze skargi H.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Małgorzata Borowiec przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 840/13 oddalił skargę H.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 4 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W dniu 25 marca 2016 r. (data stempla pocztowego) H.M. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku oraz o jego sporządzenie. Skarżąca wskazała, że przyczyna uchybienia terminu była od niej niezależna i wynikała z jej niewiedzy. Zaznaczyła, iż sędzia poinformowała ją, że świadczenie pieniężne jej nie przysługuje. Skarżąca nie miała świadomości konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. W jej ocenie przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 22 marca 2016 r., gdyż w tym dniu otrzymała pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 16 marca 2016 r., informujące ją o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 840/13 odmówił H.M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku. W uzasadnieniu podał, iż skarżąca zachowała ustawowy siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Informację o prawie do złożenia wniosku uzyskała z pisma Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 16 marca 2016 r. doręczonego, zgodnie z twierdzeniami skarżącej w dniu 22 marca 2016 r., a wniosek nadała w dniu 25 marca 2016 r. Odnosząc się do wskazanych przez skarżącą okoliczności uznał, iż nie wykazała ona braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a wskazane przez nią przyczyny nie usprawiedliwiają uchybienia terminu. Podkreślił, że o braku winy strony w uchybieniu terminu można mówić jedynie w sytuacji, gdy istniały przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. takie, których skarżący, przy zachowaniu należytej staranności i dołożeniu maksymalnego w danych warunkach wysiłku, nie mógł usunąć. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Powoływanie się przez skarżącą na brak wiedzy co do konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia jego ogłoszenia nie daje podstaw do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącą. W pkt 3 pouczenia zawartego w skierowanym do H.M. zawiadomieniu o terminie rozprawy (k. 14 akt sądowych) poinformowano skarżącą, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku, przy czym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Jednocześnie skarżąca była obecna na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. i została tam pouczona o sposobie i terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego wyroku. W tej sytuacji skarżąca mogła złożyć przedmiotowy wniosek nawet bezpośrednio po zamknięciu rozprawy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżąca została w sposób prawidłowy pouczona o treści art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), w tym przez sędziego sprawozdawcę na rozprawie. Brak jest zatem podstaw do uznania, że przyczyną uchybienia terminu była okoliczność nagła, niespodziewana, której skarżąca nie mogła zapobiec przy dochowaniu najwyższej możliwej staranności. Jednocześnie w orzecznictwie uznaje się, że strona, która mimo prawidłowego pouczenia nie stosuje się do tego pouczenia, nie może skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody fizyczne uniemożliwiające dokonanie czynności w przepisanym terminie (postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2011 r. sygn. akt II OZ 54/11). Jak wynika z uzasadnienia wniosku, w/w przeszkody po stronie skarżącej nie wystąpiły.

Niezależnie od powyższego należy Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a, po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych, który w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Powyższe postanowienie z dnia 11 kwietnia 2016 r. stało się przedmiotem zażalenia H.M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek H.M. o przywrócenie terminu został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie.

Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jej winy. Powoływanie się na brak wiedzy prawniczej i zrozumienia wyjaśnień sędziego udzielonych na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. w zakresie możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie może skutkować, w realiach niniejszej sprawy, uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, bowiem powyższe okoliczności nie są równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679).

Należy podkreślić, iż skarżąca otrzymała zawiadomienie o terminie rozprawy z jasnym i prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o skutkach uchybienia temu terminowi (karta nr 14). Takie pouczenie, jak wynika z akt sprawy, zostało także skarżącej udzielone na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2014 r. przez Przewodniczącego składu orzekającego w niniejszej sprawie (karta nr 18). Skarżąca została zatem dwukrotnie poinformowana o krokach, jakie należy podjąć, aby uzyskać odpis orzeczenia Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem oraz o konsekwencjach uchybienia terminowi. Sąd pierwszej instancji wywiązał się zatem z określonego w art. 6 P.p.s.a. obowiązku udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Nieprawidłowe zrozumienie pouczenia nie może zatem świadczyć o braku po stronie skarżącej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Świadczy to natomiast o braku dochowania przez skarżącą należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw.

W niniejszej sprawie nie zachodzi również wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 P.p.s.a.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r. nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.