Postanowienie NSA z 10 sierpnia 2018 r., I OZ 726/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 10 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 13/16 oddalające wniosek D. D. o wyłączenie referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: Ewy Orłowskiej oraz Michała Kazka od orzekania w kwestii przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi D. D. na czynność Dyrektora Generalnego Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu polegającą na niedopuszczeniu do trzeciego etapu konkursu na stanowisko [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 18 września 2017 r. oddalił wniosek D. D. o wyłączenie referendarzy tego Sądu: Ewy Orłowskiej i Michała Kazka od orzekania w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. D. na czynność Dyrektora Generalnego Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podkreślił, że wniosek o wyłączenie referendarzy skarżący uzasadnił faktem odmowy przyznania mu przez wymienionych referendarzy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, pomimo tego, że inne sądy odmiennie oceniały jego sytuację materialną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wyłączenia referendarzy określone w art. 18 i art. 19 w zw. z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W odniesieniu do argumentacji wnioskodawcy Sąd podkreślił, że postanowienie odmawiające skarżącemu prawa pomocy wydała w dniu 2 grudnia 2016 r. referendarz sądowy Ewa Orłowska. W związku z tym Sąd uznał za błędne stwierdzenie jakoby oboje wymienieni referendarze odmówili skarżącemu prawa pomocy. Drugi z referendarzy - Michał Kazek skierował jedynie do skarżącego wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu i nie wydał żadnego w tym zakresie orzeczenia. Sąd podkreślił, że argumentacja skarżącego to przejaw jego subiektywnych przeświadczeń. Z samego zaś faktu zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych przez inny sąd w zupełnie innej sprawie nie można wyprowadzić wniosku o stronniczości referendarzy tego sądu.

Sąd zaznaczył również, że oboje referendarze złożyli oświadczenia wskazując, iż nie zachodzą przesłanki ustawowe, ani też inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w sprawie (art. 18 i art. 19 p.p.s.a.).

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł D. D. podkreślając, że wskazani we wniosku o wyłączenie referendarze w sposób stronniczy rozpatrują wnioski o przyznanie prawa pomocy, odmawiając tego prawa skarżącemu. Tymczasem inne sądy w tych samych okolicznościach udzielają skarżącemu prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego (w tym przypadku referendarza sądowego) normują art. 18 – 24 p.p.s.a. Stosownie do art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy rozdziału 5 (dot. wyłączenia sędziego) stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie referendarza sądowego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 p.p.s.a. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego referendarza sądowego, którego wniosek dotyczy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wyłączenie referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: Ewy Orłowskiej i Michała Kazka. W sprawie nie występują bowiem żadne okoliczności uzasadniające wyłączenie wymienionych referendarzy z mocy samej ustawy. Brak jest także przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia w oparciu o art. 19 p.p.s.a.

Podkreślić należy, że o wyłączeniu referendarza sądowego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza referendarza sądowego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą p.p.s.a.

Na uwagę zasługuje fakt, że referendarze, których wyłączenia domagał się skarżący, złożyli 12 września 2017 r. oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń referendarzy sądowych – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: Ewy Orłowskiej i Michała Kazka było zgodne z prawem. Skarżący nie przedstawił w zażaleniu takich okoliczności, które podważałyby zapatrywanie wyrażone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku skarżącego nie może być subiektywne odczucie czy też przekonanie skarżącego co do niewłaściwej oceny jego stanu majątkowego dokonywanej przez referendarzy przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie prawa pomocy. Uzyskanie zaś prawa pomocy w postępowaniach przed innym sądem w innym postępowaniu nie stanowi okoliczności pozwalającej uznać, że spełnione zostały przesłanki dla wyłączenia wymienionych referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od orzekania w kwestii przyznania prawa pomocy w tej sprawie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., oddalił zażalenie.