Uzasadnienie
Postanowieniem z 1 lipca 2014 r., II SA/Wr 444/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w punkcie pierwszym odrzucił zażalenie D. i M. W. na postanowienie tego Sądu z 22 stycznia 2013 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie z 29 października 2012 r. odrzucające skargę kasacyjną, a w punkcie drugim odrzucił zażalenie D. i M. W. na postanowienie tego Sądu z 18 lutego 2014 r. o oddaleniu wniosku o wyłączenie referendarzy.
W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z 22 stycznia 2013 r. w wysokości 100 złotych. Skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został uwzględniony (postanowienie NSA z 24 października 2013 r., I OZ 1001/13, k. 151). Również zażalenie na zarządzenie określające wysokość wpisu zostało oddalone (postanowienie NSA z 20 maja 2014 r., I OZ 380/14).
Jeżeli chodzi o postanowienie z 18 lutego 2014 r., to Sąd I instancji wskazał, że skarżący, wezwani do uiszczenia wpisu od zażalenia na to postanowienie, wnieśli zażalenie na opisane zarządzenie. Zażalenie zostało oddalone (postanowienie NSA z 20 maja 2014 r., I OZ 381/14).
Zarządzeniami z 28 maja 2014 r. wezwano skarżących ponownie do uiszczenia solidarnie wpisów: od zażalenia na postanowienie z 22 stycznia 2013 r. oraz od zażalenia na postanowienie z 18 lutego 2014 r. Zarządzenia doręczono w dniu 18 czerwca 2014 r. D. W. w dniu 25 czerwca 2014 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zażalenia podlegają odrzuceniu, ponieważ nie uiszczono w terminie wpisów sądowych od tych zażaleń. M. W. w ogóle nie odpowiedział na doręczone mu 18 czerwca 2014 r., za pośrednictwem D. W., zarządzenie i nie uiścił należnych opłat sądowych. Z kolei, jeżeli chodzi o zażalenie D. W., to Sąd zaznaczył, że ponowne wezwanie do uiszczenia wpisu od zażalenia, po prawomocnym oddaleniu zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie stanowi zarządzenia, o którym mowa w art. 220 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., lecz jest wezwaniem do wykonania prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie. Oddalenie zażalenia na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu oznacza, że obowiązki strony wskazane w zarządzeniu należy uznać za określone prawidłowo.
Bieg siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia może być przerwany wnioskiem o przyznanie prawa pomocy tylko w sytuacji, gdy do strony skierowano wezwanie z art. 220 § 1 p.p.s.a., a nie ponowne wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia, na które zażalenie zostało już oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem, złożony przez D. W. wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerwał skutecznie biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia.
W zażaleniu, D. i M. W. wnieśli o uchylenie i zmianę postanowienia, uznając je za niesprawiedliwe i naruszające ich prawa. Następnie, opisano postępowania toczące się przed Sądem I instancji. Skarżący podkreślili, że Sąd rozpoznał sprawę "w trybie bezprocesowym", odrzucił skargę i tym samym "zmusił" skarżących do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie pozwolił tym samym na wyjaśnienie sprawy i uzasadnienia zasadności skargi. Skarżący kwestionowali również podstawy odmowy przyznania prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Najpierw należy zaznaczyć, że przedmiotem badania na tym etapie postępowania pozostaje postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2014 r. Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny nie bada prawidłowości postanowień dotyczących odrzucenia skargi i przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że argumenty zażalenia odnoszące się do tych zagadnień nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Przechodząc do rozpoznania zażalenia na postanowienie z 1 lipca 2014 r. należy uznać, że nie zawierało ono usprawiedliwionych podstaw.
W sprawie kluczowe znaczenie ma zagadnienie, czy po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie ustalenia wysokości wpisu, a także przyznania prawa pomocy, w odpowiedzi na skierowane wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu – skarżący mogą wystąpić z (kolejnym) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taki pogląd nie jest zasadny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia powinny być złożone przez upływem terminu do uiszczenia wpisu. Wnioski o przyznanie prawa pomocy, składane na etapie wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, a więc już po uznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, że zarządzenie zostało wydane w sposób prawidłowy, nie będą mogły prowadzić do zwolnienia skarżących z konieczności uiszczenia wpisu od zażalenia.
Ponieważ w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w przedmiocie prawidłowości ustalenia wpisu od zażalenia (postanowienia NSA z 20 maja 2014 r., I OZ 380/14 oraz I OZ 381/14), a także odmowy przyznania prawa pomocy, o które wnioskowano przed upływem terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia (postanowienie NSA z 24 października 2013 r., I OZ 1001/13), skarżący zasadnie zostali wezwani do uiszczenia wpisów od zażalenia na postanowienie z 22 stycznia 2013 r. i 18 lutego 2014 r.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.