Postanowienie NSA z 8 października 2010 r., I OZ 744/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 8 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SO/Wa 52/10 wymierzające Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia grzywnę w wysokości 8.000 złotych

Sprawa

w sprawie z wniosku Ł. H. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Maria Wiśniewska przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SO/Wa 52/10 na wniosek Ł. H. wymierzył Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia grzywnę w wysokości 8.000 złotych.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że skarga Ł. H. na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej wpłynęła do organu w dniu [...] listopada 2009 r. W dniu [...] czerwca 2010 r. Ł. H. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wymierzenie Prezesowi Narodowego Funduszu Zdrowia grzywny za niewywiązanie się z obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) w związku z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), tj. nieudzielenia w ustawowym terminie 15 dni odpowiedzi na skargę i przekazania jej wraz ze skargą oraz aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na wniosek Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jego oddalenie, wskazując na niezasadność skargi Ł. H. na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, bowiem pismem z dnia [...] marca 2010 r. przekazał skarżącemu wyczerpujące informacje żądane przez niego we wniosku z dnia [...] maja 2009 r. Skoro zatem udzielił żądanej informacji publicznej, to tym samym postępowanie w sprawie ze skargi na bezczynność stało się bezprzedmiotowe, zaś wniosek o wymierzenie grzywny – nieuzasadniony.

Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się, z zastrzeżeniem przypadku, o którym mowa w art. 22, przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie skargi i odpowiedzi na skargę wraz z aktami administracyjnymi następuje w terminie 15 dni od złożenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, skarga Ł. H. na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2009 r. została przekazana Sądowi razem z odpowiedzią na wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny (w dniu [...] lipca 2010 r.). Mając zatem na uwadze, że skarga wpłynęła do organu w dniu [...] listopada 2009 r., Sąd ustalił, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nałożony na niego obowiązek wykonał z przekroczeniem ustawowego terminu 15 dni. Opóźnienie wyniosło 230 dni, ostatni bowiem dzień do wykonania obowiązku przypadał na [...] listopada 2009 r.

Odnosząc się do okoliczności powoływanych przez organ w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, wskazujących na trudności natury techniczno -organizacyjnej przy udzielaniu informacji publicznej oraz fakt udostępnienia stronie żądanych przez nią informacji, Sąd wskazał, że nie powodują one, iż opóźnienie w przekazaniu skargi można uznać za usprawiedliwione. Pozostawanie lub niepozostawanie przez organ w bezczynności w przedmiocie rozpatrzenia wniosku strony z dnia [...] maja 2009 r. o udostępnienie informacji publicznej jest bowiem kwestią wtórną wobec istniejącego obowiązku przekazania do Sądu skargi na bezczynność organu, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy.

Podniesione przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia okoliczności nie podlegają ocenie Sądu w sprawie wymierzenia organowi grzywny z art. 55 § 1 P.p.s.a., a będą brane pod uwagę przy merytorycznym rozpoznaniu skargi na bezczynność.

Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji przyjął, że zaistniałe okoliczności odpowiadają dyspozycji przepisu art. 55 § 1 P.p.s.a., wobec czego uznał wniosek Ł. H. za uzasadniony. Przy ustalaniu wysokości grzywny Sąd wziął pod uwagę długotrwałą zwłokę w realizacji obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wynoszącą 230 dni, jak również szczególny przedmiot sprawy, wymagający sprawności postępowania oraz okoliczność mającą pozytywny wpływ na wymiar grzywny, że organ ostatecznie wykonał swój obowiązek, umożliwiając rozpoznanie sprawy, ale dopiero po wniesieniu przedmiotowego wniosku.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jego zmianę w zakresie wysokości nałożonej kary grzywny, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W zażaleniu organ zarzucił, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 154 § 1 P.p.s.a. polegającej na błędnym przyjęciu, że wysokość wymierzonej grzywny stanowi w istocie karę za naruszenie przez organ prawa. Wymierzenie kary w wysokości niemal trzykrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim nastąpiło bez uwzględnienia stanu majątkowego Narodowego Funduszu Zdrowia. Ponadto Sąd nie wziął pod uwagę wykonania obowiązku i udzielenia Ł. H. żądanej informacji publicznej.

W odpowiedzi na zażalenie Ł. H. wniósł o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 i § 2 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem sprawy. W przypadku spraw z zakresu dostępu do informacji publicznej termin na przekazanie akt i odpowiedzi na skargę, jak prawidłowo wskazał Sąd pierwszej instancji, wynosi 15 dni od dnia otrzymania skargi (art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej).

Stosownie do art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się przez organ do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 wymienionej ustawy, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Wymierzenie jej uzależnione jest od łącznego zaistnienia dwóch warunków, tj. złożenia przez skarżącego wniosku oraz niewykonanie w ogóle lub wykonanie po upływie ustawowego terminu obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 P.p.s.a.

W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 podniesiono, że skoro z art. 54 § 2 P.p.s.a. wynika obowiązek dochowania określonego terminu, to uchybienie tej powinności mieści się w "niezastosowaniu się do obowiązków", będącym przesłanką wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 § 1 P.p.s.a. W rezultacie przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 P.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organ nie przekazał skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w ustawowo określonym terminie oraz wykonał ten obowiązek po znacznym upływie czasu i dopiero na skutek złożenia przez skarżącego wniosku o wymierzenie grzywny. Zatem przyjąć należy, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 55 § 1 P.p.s.a. do wymierzenia grzywny. Sąd prawidłowo wziął pod uwagę znaczny stopień zaniedbania obowiązków przez organ, o czym świadczy ponad piętnastokrotne przekroczenie terminu przewidzianego dla przekazania skargi.

W tej sytuacji nie sposób nie uznać wymierzonej grzywny za odpowiednią dla celu, jaki ma spełniać w ramach swych funkcji: dyscyplinującej i represyjnej.

Podniesiony w zażaleniu przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zarzut braku środków na "ochronę zdrowia" jest nie tylko chybiony, ale również niemiarodajny w zakresie, w jakim ma usprawiedliwić niezgodne z prawem postępowanie organu (art. 55 § 1 P.p.s.a.), godzące również w naczelne zasady konstytucyjne jak: prawo jednostki do sądu (art. 2 i 77 Konstytucji RP) i rozpoznanie sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Choć przewidziana w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP regulacja odnosi się do sądu, a nie do organu administracji publicznej, to jednak działanie sądu w tym wypadku jest uzależnione od dokonania przez organ czynności procesowych opisanych w art. 54 § 2 P.p.s.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.