Postanowienie NSA z 7 października 2010 r., I OZ 747/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 327/10 w części oddalającej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

Sprawa

w sprawie ze skargi C.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] 2010 r., nr SKO [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Pismem z dnia 23 kwietnia 2010 r. C.K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie o sygn. II SA/Rz 327/10 zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w ½ części, a w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd orzekający przywołał przepis art. 199, art. 245 § 1-3 i art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wskazał, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli i gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Ponadto wskazał, że to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podejmując decyzję w przedmiotowej sprawie, Sąd orzekający ustalił iż C.K. zamieszkuje sam w domu o pow. 80m² i posiada nieruchomość rolną o pow. 19 arów. Ponadto uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 600 zł netto miesięcznie z prowadzonej działalności gospodarczej i 940 zł brutto ze świadczenia emerytalno-rentowego. Natomiast jego wydatki, ustalone na podstawie załączonych dokumentów wynoszą: opłata za gaz - 45 zł, za energię elektryczną za okres czerwiec-lipiec - 279,64 zł, opłata za telefon – 37,81 zł (miesiąc maj 2010 r.), rata kredytu – 275,95 zł oraz roczne zobowiązanie podatkowe za rok 2010 w wysokości 180 zł. Ponadto Sąd podniósł, iż zgodnie z oświadczeniem skarżącego, koszt jego utrzymania wynosi 600 zł miesięcznie (żywność, utrzymanie, zakup leków), natomiast opał i prace konserwacyjne domu wynoszą około 200 zł miesięcznie.

Powyższe, zdaniem Sądu I instancji, uzasadnia zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych w ½ ich wysokości, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania wpis sądowy wynosi 200 zł, a w przyszłości skarżący może być ewentualnie zobowiązany do pokrycia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł od wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku z uzasadnieniem, w przypadku oddalenia skargi i uiszczenia kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy jego wolą byłaby chęć zaskarżenia wyroku Sąd I instancji. Przy uwzględnieniu zwolnienia koszty te mogą wynieść co najwyżej 200 zł. Zaś w sytuacji gdy skarżący wygra, przysługuje mu prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Powyższe postanowienie w części oddalającej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych stało się przedmiotem zażalenia C.K. W treści zażalenia skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w części oddalającej złożony wniosek i uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów. Na uzasadnienie swojego stanowiska C.K. wskazał, że wprawdzie Sąd bardzo dokładnie przeanalizował jego sytuację ekonomiczną, jednakże wyciągnął błędne wnioski, albowiem z porównania jego dochodów i wydatków wynika, że nie pozostają żadne wolne środki na pokrycie wpisu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Co do zasady prawo pomocy przyznawane jest na wniosek i może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości.

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że w jej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku (porównaj: postanowienie NSA z dnia 23.04.2009 r., sygn. I FZ 71/09, Lex nr 564253).

Przepis art. 252 § 1 i 2 P.p.s.a. nakazuje złożyć przedmiotowy wniosek na urzędowym formularzu, w treści którego strona winna wskazać wszelkie dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osoby fizycznej - także dane o stanie rodzinnym i oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku z adwokatem, radcą prawnym i innymi podmiotami wskazanymi w treści tego przepisu.

W sytuacji, gdy sąd będzie miał wątpliwości co stanu majątkowego strony lub jej możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a. ma możliwość jej wezwania do złożenia w wyznaczonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, co też w niniejszej sprawie Sąd I instancji uczynił.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd orzekający prawidłowo ocenił sytuację majątkową skarżącego i jego możliwości płatnicze, uznając iż może on uiścić połowę kosztów sądowych. Trafnie Sąd orzekający zauważył, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych niezbędnych do udziału w postępowaniu sądowym jest niemożliwe.

Analiza oświadczeń skarżącego oraz przedłożonych przez niego dokumentów, pozwala na podzielenie stanowiska Sądu I instancji i stwierdzenie, że C.K. w sposób wystarczający uwiarygodnił iż nie posiada dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie. A jednocześnie uzasadnia przekonanie, że może on uczestniczyć w kosztach w połowie ich wymiaru.

Mają na uwadze powyższe stwierdzić należy, że argumenty zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślić należy, że zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w dniu 25 maja 2010 r. jak i w piśmie uzupełniającym z dnia 28 lipca 2010 r. skarżący wyrażanie wskazuje, że czerpie dochody z dwóch źródeł – pobiera świadczenie emerytalno-rentowe i uzyskuje dochód z działalności gospodarczej, zatem twierdzenie skarżącego na etapie zażalenia, że źródła jego dochodu zostały ograniczone, bez uprawdopodobnienia tego faktu, nie ma wpływu na ocenę prawidłowości wydanego postanowienia.

Z powyższych względów, na podstawie art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.